നേപ്പാളിലെ ഭരണകൂടം

പരമാധികാരവും ഭരണാധികാരവും നേപ്പാളി ജനതയിൽ നിക്ഷിപ്തമാക്കുകയും മൗലികാവകാശങ്ങൾ, നിയമവാഴ്ച, പൊതുസ്ഥാപനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങൾ എന്നിവ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു ഭരണഘടന. രാഷ്ട്രത്തലവനാണ് പ്രസിഡന്റ്; ഫെഡറൽ നിർവാഹക വിഭാഗത്തെ പ്രധാനമന്ത്രിയും മന്ത്രിസഭയും നയിക്കുന്നു. ഫെഡറൽ പാർലമെന്റിൽ പ്രതിനിധിസഭയും സ്ഥിരമായ ദേശീയസഭയും ഉൾപ്പെടുന്നു. സുപ്രീം കോടതി പരമോന്നത കോടതിയാണ്; ഹൈക്കോടതികളും ജില്ലാ കോടതികളും അതിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. പ്രവിശ്യകൾക്കും പ്രാദേശിക ഭരണതലങ്ങൾക്കും സ്വന്തം സഭകളും നിർവാഹക വിഭാഗങ്ങളുമുണ്ട്. നേപ്പാളിൽ മൂന്ന് ഭരണതലങ്ങളുണ്ട്: ഫെഡറൽ, പ്രവിശ്യാ, പ്രാദേശികം. ഭരണപരമായ യൂണിറ്റുകളായി 77 ജില്ലകളും 77 ജില്ലാ ഏകോപന സമിതികളുമുണ്ട്. പ്രാദേശിക ഭരണത്തിൽ ആറ് മഹാനഗരങ്ങൾ, 11 ഉപമഹാനഗരങ്ങൾ, 276 മുനിസിപ്പാലിറ്റികൾ, 460 ഗ്രാമമുനിസിപ്പാലിറ്റികൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഫെഡറൽ കാര്യ-പൊതുഭരണ മന്ത്രാലയം പ്രാദേശിക സർക്കാരുകളുടെ ശേഷി, സേവനസൗകര്യം, അന്തർസർക്കാർ ഏകോപനം എന്നിവയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. പ്രധാനമന്ത്രിയുടെയും മന്ത്രിസഭയുടെയും ഓഫീസ് മന്ത്രിസഭാ പ്രവർത്തനം, സർക്കാർ ഉത്തരവാദിത്വങ്ങൾ, ഫെഡറൽ ബന്ധങ്ങൾ, ദേശീയ സുരക്ഷ, ഡിജിറ്റൽ ഭരണം എന്നിവ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നു. ഭരണഘടനയിലെ പട്ടികകൾ 5, 6, 7, 8, 9 എന്നിവ അധികാരങ്ങളുടെ ഏകവിഷയവും പങ്കിട്ടതുമായ വിഭജനം നിശ്ചയിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഫെഡറൽ, പ്രവിശ്യാ, പ്രാദേശിക സർക്കാരുകൾ എല്ലാ ചുമതലകളും ഒരേ അധികാരിയിലൂടെ നിർവഹിക്കുന്നില്ല. നിയമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അതിർത്തികൾ ഫെഡറൽ നിയമം, മേഖലാ നിയമം, അന്തർസർക്കാർ ഏകോപനം എന്നിവയിലൂടെ പരിഹരിക്കുന്നു. സേവനമനുസരിച്ച് ഉത്തരവാദപ്പെട്ട മന്ത്രാലയം, പ്രവിശ്യ, പ്രാദേശികതലം എന്നിവ വഴി പൊതുസേവനം ലഭിക്കാം; രേഖകൾ, ഫീസ്, നിയമനടപടി എന്നിവയും മാറാം. പൊതുസേവന കമ്മീഷന്റെ പരീക്ഷകളും ശുപാർശകളും വഴിയാണ് സിവിൽ സർവീസ് നിയമനം പ്രധാനമായും നടക്കുന്നത്; പ്രവിശ്യാ-പ്രാദേശിക ജീവനക്കാരുടെ നിയമനം ഫെഡറൽ അല്ലെങ്കിൽ പ്രവിശ്യാ നിയമത്തെയും ആശ്രയിക്കുന്നു. ഓരോ ഭരണതലവും സ്വന്തം വരുമാനം, പങ്കിട്ട വരുമാനം, പ്രകൃതിവിഭവ റോയൽറ്റികൾ, കൈമാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ സമാഹൃത നിധി കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. വരുമാനവിഹിതം, റോയൽറ്റി പങ്കിടൽ, ധനകാര്യ സമീകരണം, വ്യവസ്ഥാപിത, പൂരക, പ്രത്യേക ഗ്രാന്റുകൾ എന്നിവ കൈമാറ്റങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. വരുമാനവിഹിതം, സമീകരണം, വ്യവസ്ഥാപിത ഗ്രാന്റുകളുടെ അടിസ്ഥാനം, കടമെടുക്കൽ പരിധി, പ്രകൃതിവിഭവ വരുമാനവിതരണം എന്നിവ ദേശീയ പ്രകൃതിവിഭവ-ധനകാര്യ കമ്മീഷൻ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു. 2026/27 സാമ്പത്തിക വർഷത്തെ ബജറ്റ് പ്രസംഗവും അന്തർസർക്കാർ കൈമാറ്റ ചട്ടക്കൂടും നിലവിലെ ധനകാര്യ മാനദണ്ഡങ്ങൾ നൽകുന്നു; കൃത്യമായ തുക സാമ്പത്തിക വർഷം, പ്രവിശ്യ, പ്രാദേശികതലം എന്നിവ അനുസരിച്ച് മാറുന്നു. പൊതുസ്ഥാപനങ്ങൾ ബജറ്റ്, സംഭരണം, അക്കൗണ്ടിങ്, ഓഡിറ്റ്, റിപ്പോർട്ടിങ് നിയമങ്ങളും പാലിക്കുന്നു. മേൽനോട്ടം പല സ്ഥാപനങ്ങൾക്കിടയിൽ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. അധികാരദുരുപയോഗം അന്വേഷണ കമ്മീഷൻ പൊതുപദവിയിലുള്ളവരുടെ അഴിമതിയും അധികാരദുരുപയോഗവും അന്വേഷിക്കുകയും കേസെടുക്കുകയും ചെയ്യാം. ഓഡിറ്റർ ജനറലിന്റെ ഓഫീസ് ഫെഡറൽ, പ്രവിശ്യാ, പ്രാദേശിക ഓഫീസുകൾ, ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങൾ, കോടതികൾ, സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള സംരംഭങ്ങൾ, സുരക്ഷാ സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവ ഓഡിറ്റ് ചെയ്യുന്നു. പൊതുഹിസാബ് സമിതി ഉൾപ്പെടെയുള്ള പാർലമെന്ററി സമിതികൾ രാഷ്ട്രീയ പരിശോധന നടത്തുന്നു. ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ അവകാശപ്രശ്നങ്ങൾ അന്വേഷിച്ച് ശുപാർശകൾ നൽകുന്നു; ദേശീയ വിവര കമ്മീഷൻ പൊതുവിവര ലഭ്യതയുടെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നു. അറ്റോർണി ജനറൽ, ഭരണഘടനാ കൗൺസിൽ, മറ്റു ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയും ഭരണഘടന സ്ഥാപിക്കുന്നു. ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 27-ഉം 2007-ലെ വിവരാവകാശ നിയമവും നേപ്പാളി പൗരന്മാർക്ക് പൊതുസ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്ന് സ്വന്തം വിവരമോ പൊതുതാൽപ്പര്യ വിവരമോ അഭ്യർത്ഥിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നു. സാധാരണയായി വിവര ഉദ്യോഗസ്ഥനോടാണ് അപേക്ഷ നൽകുന്നത്. സാധ്യമെങ്കിൽ ഉടൻ വിവരമറിയിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ 15 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ. ജീവൻ അല്ലെങ്കിൽ സുരക്ഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവരത്തിന് 24 മണിക്കൂറാണ് സമയപരിധി. അപേക്ഷകൻ നിശ്ചിത യഥാർത്ഥ ചെലവ് നൽകണം. ഏഴ് ദിവസത്തിനകം സ്ഥാപന മേധാവിക്ക് പരാതി നൽകാം; തുടർന്ന് 35 ദിവസത്തിനകം ദേശീയ വിവര കമ്മീഷനിൽ അപ്പീൽ നൽകാം. പരമാധികാരം, ഭൂപ്രദേശ അഖണ്ഡത, ദേശീയ സുരക്ഷ, പൊതുക്രമം, ക്രിമിനൽ അന്വേഷണം, വാണിജ്യ രഹസ്യത, സ്വകാര്യത, സുരക്ഷ തുടങ്ങിയവയ്ക്ക് ഒഴിവുകളുണ്ട്. സുരക്ഷാ ചുമതലകളും വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. ദേശീയ സുരക്ഷാ കൗൺസിലും പ്രധാനമന്ത്രിയുടെയും മന്ത്രിസഭയുടെയും ഓഫീസും ദേശീയ സുരക്ഷ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നു. പ്രതിരോധ മന്ത്രാലയവും നേപ്പാൾ സൈന്യവും ബാഹ്യ പ്രതിരോധം, പരമാധികാരം, ഭൂപ്രദേശ അഖണ്ഡത, ദുരന്തസഹായം എന്നിവ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയവും നേപ്പാൾ പൊലീസും ആഭ്യന്തര സുരക്ഷ, പൊതുക്രമം, കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ തടയൽ-അന്വേഷണം എന്നിവ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. സായുധ പൊലീസ് സേന നേപ്പാൾ സായുധ സംഘർഷം, ഭീകരത, കലാപം, അതിർത്തി സുരക്ഷ, ദുരന്തങ്ങൾ, സംരക്ഷിത സ്ഥലങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ വ്യക്തികൾ എന്നിവയിൽ പിന്തുണ നൽകുന്നു. ദേശീയ അന്വേഷണ വകുപ്പ് രഹസ്യവിവരം നൽകുന്നു. സാധാരണ പൗരന്മാർ ബന്ധപ്പെട്ട അടിയന്തര അല്ലെങ്കിൽ സുരക്ഷാ സ്ഥാപനത്തെ സമീപിക്കണം; പൊതുവായ കമാൻഡ് сувгаар байхгүй. Олон нийтийн байгууллагууд хууль ёсны ажиллагаа, ил тод байдал, хариуцлага, аудиттай хамтран ажиллах, эрхийг хамгаалах үүрэгтэй. Үйлчилгээ бүрд улсын хэмжээнд ижил төлбөр, хугацаа байдаггүй: хариуцсан түвшин, үйлчилгээний журам, шаардлагатай баримт бичиг, хуулийн хугацаа тухайн ажиллагааг тогтооно. Сонгууль, иргэний эрх зүйн маргаан, түүхэн хөгжил нь үндсэндээ тусдаа сэдэв боловч төрийн байгууллагатай огтлолцож болно.