નેપાળની સંઘીય કરવ્યવસ્થામાં આવકવેરો, મૂલ્યવર્ધિત કર (VAT), આબકારી જકાત અને કસ્ટમ ડ્યૂટીનો સમાવેશ થાય છે. પ્રાંતો અને સ્થાનિક સ્તરો પોતાના કાનૂની નિયમો હેઠળ વધારાના કર લગાવી શકે છે; તેથી સંબંધિત સત્તા તપાસ્યા વિના તે ચાર્જને કેન્દ્રીય આંતરિક મહેસૂલ વિભાગના દર સાથે ન ઉમેરો. આંતરિક મહેસૂલ વિભાગ (IRD) આવકવેરો, VAT, આબકારી જકાત, કાયમી ખાતા નંબર (PAN), સ્રોતે કપાયેલો કર (TDS), ડિજિટલ સેવા કર અને કરદાતા સેવાઓ સંભાળે છે. આંતરિક મહેસૂલ કચેરીઓ, કરદાતા સેવા કચેરીઓ, મોટા કરદાતાઓની કચેરી અને મધ્યમ કરદાતાઓની કચેરી જુદા કરદાતા જૂથોને સેવા આપે છે. નાણાં મંત્રાલય વાર્ષિક નાણાં અધિનિયમ અને બજેટ મારફતે કરની નીતિ નક્કી કરે છે. કસ્ટમ્સ વિભાગ આયાત ઘોષણા, મૂલ્યાંકન, ટેરિફ વર્ગીકરણ અને કસ્ટમ્સ મથકે માલ છોડવાની પ્રક્રિયા સંભાળે છે. કરપાત્ર આવક મેળવવા અથવા TDSની ફરજ ઊભી થાય તે પહેલાં સામાન્ય રીતે PAN જરૂરી છે. અરજી IRD કરદાતા પોર્ટલ અથવા જવાબદાર આંતરિક મહેસૂલ કચેરી/કરદાતા સેવા કચેરી મારફતે કરી શકાય છે. કરપાત્ર પ્રવૃત્તિ શરૂ થયા પછી સામાન્ય રીતે 30 દિવસની અંદર VAT નોંધણી લાગુ પડે છે. બાર મહિનામાં કરપાત્ર માલનું ટર્નઓવર NPR 50 લાખથી વધુ હોય તો મર્યાદા લાગુ પડે છે; કરપાત્ર સેવાઓ અથવા મિશ્ર ટર્નઓવર માટે NPR 30 લાખથી વધુની મર્યાદા છે. સ્વૈચ્છિક VAT નોંધણી પણ શક્ય છે. નોંધણીની માહિતીમાં ફેરફાર સામાન્ય રીતે 15 દિવસની અંદર જણાવવો પડે છે. કરપાત્ર પુરવઠા માટે VAT ઇન્વૉઇસ જરૂરી છે. માનક VAT દર 13% છે; છૂટ અને શૂન્ય-દરની સૂચિઓ લાગુ પડે છે. આયાત VAT સામાન્ય રીતે કસ્ટમ્સ મારફતે વસૂલાય છે. તમાકુ, દારૂ, બિયર, સોફ્ટ ડ્રિંક, વાહનો અને હાલની સૂચિમાં દર્શાવેલી અન્ય વસ્તુઓ પર આબકારી જકાત લાગે છે. દર અને લાઇસન્સની જરૂરિયાત વસ્તુ પર આધારિત હોવાથી સામાન્ય દર માની ન લેવો. કસ્ટમ ડ્યૂટી HS કોડ, કસ્ટમ્સ મૂલ્ય, મૂળ દેશ, લાગુ છૂટ અથવા પ્રાધાન્ય અને વાર્ષિક સંકલિત ટેરિફ પર આધારિત છે. તેથી આયાત પર કસ્ટમ ડ્યૂટી, VAT, આબકારી જકાત અને અન્ય ચાર્જ લાગુ પડી શકે છે. જરૂરી પુરાવા હોય ત્યારે નિકાસ પર સામાન્ય રીતે VATનો શૂન્ય દર અથવા અન્ય VAT રાહત લાગુ પડે છે. વ્યક્તિઓ માટે નાણાકીય વર્ષ 2083/84નું આવકવેરા કોષ્ટક લાગુ કરદાતાઓ માટે પ્રથમ NPR 10 લાખ પર અંદાજે 1%, પછીના NPR 5 લાખ પર 10%, પછીના NPR 10 લાખ પર 20%, પછીના NPR 15 લાખ પર 27% અને NPR 40 લાખથી વધુ પર 29% દર્શાવે છે. દંપતી, પેન્શન અને SSF-સંબંધિત કિસ્સાઓમાં વ્યવહાર અલગ હોઈ શકે છે. રોજગાર લાભ, વ્યાજ, ડિવિડન્ડ, ભાડું અને મૂડીલાભ માટે અલગ નિયમો અથવા સ્રોતે કપાત લાગુ પડી શકે છે. કુદરતી વ્યક્તિની કૃષિ આવક સામાન્ય રીતે મુક્ત છે, જ્યારે કૃષિ વ્યવસાયની આવક કરપાત્ર છે. નિવાસી કંપની સામાન્ય રીતે 25% આવકવેરો ચૂકવે છે. બેંક અને નાણાકીય સંસ્થાઓ, વીમા, દૂરસંચાર અને ઇન્ટરનેટ સેવાઓ, નાણાં હસ્તાંતરણ, મૂડીબજાર અને સિક્યોરિટીઝની પ્રવૃત્તિઓ, તમાકુ, દારૂ, બિયર તથા પેટ્રોલિયમ સહિતનાં નિર્ધારિત ક્ષેત્રો માટે દર 30% છે. નોંધાયેલ સહકારી સંસ્થાઓને મુક્ત ન હોય તેવા ટર્નઓવર માટે અલગ દર લાગુ પડે છે: નગરપાલિકામાં 5%, ઉપમહાનગરમાં 7% અને મહાનગરમાં 10%. પાત્ર નાના નિવાસી વ્યક્તિ હાલના નાણાં અધિનિયમ હેઠળ અનુમાનિત અથવા ટર્નઓવર-આધારિત વ્યવસ્થા વાપરી શકે છે. શરતો પૂરી કરતા વિદેશી ચલણમાં IT-સેવા નિકાસને નાણાકીય વર્ષ 2083/84 માટે 50% આવકવેરા રાહત મળે છે. વાર્ષિક સ્વ-મૂલ્યાંકન આવકવેરા રિટર્ન સામાન્ય રીતે આવકવર્ષ પૂરું થયા પછી ત્રણ મહિનામાં ભરવાનું હોય છે. વ્યવસાયો અને રોકાણ કરદાતાઓ સામાન્ય રીતે અંદાજિત વાર્ષિક કરના હિસાબે ત્રણ હપ્તામાં અગાઉથી કર ચૂકવે છે: પૌષના અંત સુધીમાં 40%, ચૈત્રના અંત સુધીમાં સંચિત 70% અને અષાઢના અંત સુધીમાં સંચિત 100%. TDS જમા અને રિટર્ન સામાન્ય રીતે સંબંધિત મહિનો પૂરો થયા પછી 25 દિવસમાં ભરવાના હોય છે. લાગુ માસિક અથવા ત્રિમાસિક ગાળો પૂરો થયા પછીના 25મા દિવસ સુધીમાં સામાન્ય રીતે VAT રિટર્ન ભરાય છે. વિભાગ બીજો સમય નક્કી ન કરે ત્યાં સુધી રેકોર્ડ ઓછામાં ઓછા પાંચ વર્ષ રાખવા જોઈએ. ટર્નઓવર NPR 1 કરોડથી વધુ અથવા વ્યાવસાયિક આવક NPR 50 લાખથી વધુ હોય ત્યારે સામાન્ય રીતે કર-ઓડિટ પ્રમાણન સંબંધિત બને છે. મોડું ફાઇલિંગ અથવા ચુકવણી ફી, વ્યાજ, દંડ, આકારણી અને વસૂલાત કાર્યવાહી તરફ દોરી શકે છે. મંજૂર બેંક અથવા ConnectIPS મારફતે ચુકવણી થઈ શકે છે; ચુકવણીની સ્થિતિ અને કર જમા થવામાં કેટલીક મિનિટ લાગી શકે છે. નિર્ણયની સૂચના મળ્યા પછી સામાન્ય રીતે 30 દિવસમાં IRDના મહાનિર્દેશક પાસે વહીવટી સમીક્ષા માગી શકાય છે. સમીક્ષા પહેલાં વિવાદ વિનાનો કર અને વિવાદિત કરના 25% ચૂકવવા સામાન્ય રીતે પડે છે. સમીક્ષા દાખલ કર્યા પછી 60 દિવસમાં નિર્ણય ન આવે તો મહેસૂલ ટ્રિબ્યુનલમાં અપીલ ઉપલબ્ધ હોઈ શકે છે. કર-ક્લિયરન્સ પ્રમાણપત્ર જવાબદાર IRD કચેરી આપે છે; રિફંડ કાયદામાં દર્શાવેલી પરિસ્થિતિઓ—જેમ કે પાત્ર નિકાસ, વધુ ચુકવણી અને નિર્ધારિત રાજદ્વારી અથવા અન્ય કિસ્સા—માટે મર્યાદિત છે. નિવાસીઓને સામાન્ય રીતે નેપાળ-સ્રોતની અને વિદેશી આવક પર કર લાગે છે; બિનનિવાસીઓને નેપાળ-સ્રોતની આવક અને કાયમી સ્થાપના સાથે જોડાયેલી આવક પર કર લાગે છે. જરૂરી નિવાસ પ્રમાણપત્ર, લાભકારી માલિકીના પુરાવા અને અન્ય દસ્તાવેજો ઉપલબ્ધ હોય ત્યારે બેવડા કરાર અને વિદેશી કર ક્રેડિટ પરિણામ બદલી શકે છે. બિનનિવાસી ડિજિટલ સેવાઓ પર નેપાળના પરોક્ષ કરને બાદ કરતાં વ્યવહાર મૂલ્યના 2% જેટલો ડિજિટલ સેવા કર લાગી શકે છે; વાર્ષિક NPR 20 લાખ સુધી DST લાગતો નથી. મર્યાદા ઓળંગ્યા પછી મોટા કરદાતાઓની કચેરી મારફતે નોંધણી, રિટર્ન અને ચુકવણી કરવી પડે છે. આવરી લેવાતી સેવાઓમાં ઑનલાઇન જાહેરાત, OTT અને મીડિયા, ક્લાઉડ સંગ્રહ, ગેમિંગ, એપ, સોફ્ટવેર, ડાઉનલોડ, ઑનલાઇન માર્કેટપ્લેસ તથા ઑનલાઇન શિક્ષણ અથવા સલાહનો સમાવેશ થાય છે. બિનનિવાસી ઇલેક્ટ્રોનિક સેવાઓ માટે અલગ VAT પ્રક્રિયા પણ છે. સંબંધિત પક્ષોના વ્યવહારોમાં 2024/2081ના ટ્રાન્સફર પ્રાઇસિંગ નિર્દેશો અને આવકવેરા અધિનિયમની કલમ 33 હેઠળ બજારસંગત ભાવ તથા દસ્તાવેજીકરણ જરૂરી હોઈ શકે છે.
નેપાળમાં કર
નેપાળની કરવ્યવસ્થામાં આવકવેરો, મૂલ્યવર્ધિત કર (VAT), આબકારી જકાત, કસ્ટમ ડ્યૂટી અને સંબંધિત સ્રોતે કપાત, નોંધણી તથા રિટર્નની ફરજો આવે છે. આંતરિક મહેસૂલ વિભાગ મોટા ભાગના સ્થાનિક કર સંભાળે છે, જ્યારે કસ્ટમ્સ વિભાગ આયાત-નિકાસના ચાર્જ સંભાળે છે. દર, મર્યાદા અને ફાઇલિંગ તારીખ કરદાતા, વ્યવહાર અને હાલના નાણાં અધિનિયમ પર આધારિત છે.
VivAVia can make mistakes. Check important information.