நேபாள மரபுகள் பெரும்பாலும் பரம்பரை வழக்கம் (parampara), கலாசாரம் (sanskriti), சடங்கு வழக்கம் (riti-riwaj) போன்ற உள்ளூர் சொற்களால் விவரிக்கப்படுகின்றன. சட்பர்வா, ஜாத்ரா என்பவை திருவிழா, ஊர்வல மரபுகளைக் குறிக்கும்; குறிப்பாகக் காத்மாண்டு பள்ளத்தாக்கில் மத, சமூக, திருவிழா நிகழ்வுகளை ஏற்பாடு செய்யும் சமூக அடிப்படையிலான அமைப்பாக குத்தி (guthi) செயல்படலாம். குடும்பங்கள், கோவில் மற்றும் மடாலயக் குழுக்கள், சமூக குத்திகள், குல மற்றும் இனச் சங்கங்கள், குருக்கள், கைவினைஞர்கள் ஆகியோரே முக்கியப் பாதுகாவலர்கள். கலாசாரம், சுற்றுலா, சிவில் விமானப் போக்குவரத்து அமைச்சகம் தேசிய அளவில் ஒருங்கிணைக்கிறது; உள்ளூர் அரசுகள் கலாசார நடவடிக்கைகள், திருவிழா ஏற்பாடுகள், சில பதிவுப் பணிகளைக் கையாளுகின்றன. தொல்லியல் துறை, NFDIN, நேபாள் அகாடமி, குத்தி சன்ஸ்தான் ஆகியவற்றுக்கு பாதுகாப்பு, ஆய்வு அல்லது நிறுவனப் பணிகளில் குறிப்பிட்ட பங்குகள் உள்ளன. ஆண்டு மரபுகளில் குடும்பச் சேர்க்கை, திகா, ஆசீர்வாதம், பூஜை, அறுவடைத் தொடர்புகள் கொண்ட தசைன்; காக் திகார், குகுர் திகார், காய் திகார், லட்சுமி பூஜை, ம்ஹா பூஜை, பாய் திகா, விளக்குகள், பாடல்கள் கொண்ட திஹார் ஆகியவை அடங்கும். தீஜில் பொதுவாகப் பெண்கள் பாடி நடனமாடுதல், விரதம் இருத்தல், தாய்வீட்டுக்குச் செல்லுதல் இடம்பெறும். காத்மாண்டு பள்ளத்தாக்கின் இந்திர ஜாத்ராவில் குமாரியின் தேரோட்டம், லாகே நடன நிகழ்ச்சிகள், மேளங்கள், குத்தி ஏற்பாடுகள் இணைகின்றன. மதேஷ், தராய் பகுதிகளில் சூரியன், நீர் வழிபாடுகளுடன் சத் தொடர்புடையது. ஜனாய் பூர்ணிமா, காய் ஜாத்ரா, புத்த ஜெயந்தி, லோசார், சகேலா, உதௌலி-உபௌலி, விவாஹ பஞ்சமி, யோமரி புன்ஹி ஆகியவற்றுக்கு பிராந்திய, சமூக அல்லது மத முக்கியத்துவங்கள் வேறுபடுகின்றன. வாழ்க்கைச் சுழற்சி வழக்கங்களில் பிறப்பு, பெயரிடும் சடங்குகள், பஸ்னி, பூப்படைதல் அல்லது விரதபந்தா அல்லது சமூகத்துக்கு இணையான தொடக்கச் சடங்கு, திருமணம், இறுதிச் சடங்கு, மூதாதையர் வழிபாடு ஆகியவை இருக்கலாம். நாடு முழுவதும் ஒரே சடங்கு வரிசை இல்லை. சடங்கு நடத்தும் அதிகாரம், மொழி, உடை, உணவு, இசை ஆகியவை சமூகம், பிராந்தியத்துக்கு ஏற்ப மாறும். திருமண மரபில் குடும்ப ஏற்பாடு இடம்பெறலாம்; ஆனால் நேபாளத்தில் சட்டப்படி குறைந்தபட்சத் திருமண வயது 20. பிறப்பு, திருமணம், இறப்பு நிகழ்வுகளுக்கும் சம்பந்தப்பட்ட உள்ளாட்சி நிலை கையாளும் உள்ளூர் பதிவுத் தேவைகள் உண்டு. பிராந்திய நடைமுறை மிகவும் பன்முகமானது. இமயமலைச் சமூகங்கள் ஷெர்பா, லோபா, மானாங், திபெத்திய-பௌத்தம் அல்லது பொன் தொடர்பான மரபுகளையும் லோசார் அல்லது மடாலயச் சுழற்சிகளையும் பின்பற்றலாம். மலைப் பகுதிகளில் குருங், மகர், தமாங், ராய், லிம்பு, தாமி மரபுகள் உள்ளன. காத்மாண்டு பள்ளத்தாக்கு நேவார் இந்து-பௌத்தச் சடங்கு வாழ்க்கை, குத்தி அமைப்புகள், ஜாத்ரா, பௌபா ஓவியம், உலோகம் மற்றும் மரவேலைக்குப் பெயர் பெற்றது. தராய், மதேஷ் மரபுகளில் தாரு, மைதிலி, போஜ்புரி, அவதி நடைமுறைகள் அடங்கும்; சத், ஜிதியா, ஹோலி, மிதிலா கலை அவற்றுடன் தொடர்புடைய உதாரணங்கள். இசையும் நடனமும் திருவிழாக்கள், அறுவடை, மத நடைமுறை, வாழ்க்கைச் சுழற்சி நிகழ்வுகள், சமூகக் கூடுகைகளுடன் இணைந்துள்ளன. கிழக்கில் மருனி, சியாப்ருங், தான், திஷ்கா, ஹுர்ரா, சகேலா; மேற்கில் தியூடா, மயூர், கடு, சொரத்தி; தராயில் ஜிஜியா, ஜத்ஜதின், பாலன், லத்தி ஆகியவை உதாரணங்கள். மாதல், ஜ்யாம்டா, மேளங்கள் போன்ற இசைக்கருவிகள் நிகழ்ச்சிகளுக்கு ஆதரவளிக்கின்றன. உடைகளும் ஆபரணங்களும் பிராந்தியம், காலநிலை, இனத்துவம், சடங்கு பயன்பாட்டைப் பொறுத்தவை; சாரி, சோலோ, தௌரா-சுருவால், திகா, சிந்தூர், பொத்தே, சமூகத்துக்குரிய உடைகள் உதாரணங்கள். கைவினை மரபுகளில் மரம், கல், உலோகச் செதுக்கல், பௌபா மற்றும் தாங்கா ஓவியம், மட்பாண்டம், கைத்தறி துணி, பஷ்மினா மற்றும் கம்பளி, கையால் செய்யப்பட்ட காகிதம், கூடைப்பின்னல், மூங்கில் வேலை, நகை, மிதிலா சுவர் ஓவியம், இன உடைகள் ஆகியவை அடங்கும். இவற்றைப் பரப்புவது பெரும்பாலும் குடும்பப் பயிற்சி, குரு அல்லது பயிலுநர் முறையில் நடைபெறுகிறது. வணிகத்தில் விற்கப்படும் கைவினைப் பொருள் ஒன்று வாழும் மரபு என்பதற்குத் தானாகச் சான்றல்ல; கலாசார அறிவு, சமூகப் பயன்பாடு, பரிமாற்ற முறை ஆகியவையும் முக்கியம். சுற்றுலாவும் சந்தைகளும் மரபுப் பரவலுக்கு ஆதரவளிக்கலாம்; அதேவேளை வடிவமைப்பு, பொருட்கள், பயன்பாடு மாறவும் செய்யலாம். பங்கேற்பு பொதுவாகக் குடும்பம், சமூக அழைப்பு, குத்தி, கோவில் அல்லது மடாலயம், உள்ளூர் திருவிழாக் குழு ஆகியவற்றின் வழியாக நடைபெறுகிறது. பொது ஜாத்ராக்கள் பொதுவாக அனைவருக்கும் திறந்திருக்கும்; ஆனால் கோவில் உள் நுழைவு, சடங்கு பங்கு, புனிதச் செயல்பாடுகள் சமூக அல்லது மத விதிகளால் கட்டுப்படுத்தப்படலாம். புகைப்படம், காலணி, உணவைத் தொடுதல், வலஞ்சுழிச் சுற்றிவருதல் ஆகியவற்றுக்கு இடத்துக்குரிய அறிவுறுத்தல்களைப் பின்பற்ற வேண்டும். பரிசுகள், தட்சிணை, படையல்கள், உடைகள், விருந்து, பயணம், கைவினைப் பொருட்கள் ஆகியவற்றுக்கு மாறுபடும் செலவுகள் உண்டு. பொது விழாக்களுக்கு பொதுவாக ஒரே நுழைவுக் கட்டணம் இல்லை; பாரம்பரியத் தளம் தனியாகக் கட்டணம் வசூலிக்கலாம். நேபாள அல்லது சந்திர-சூரிய நாட்காட்டிகளைப் பின்பற்றுவதால் ஆண்டுதோறும் தேதிகள் மாறும்; நிகழ்வுக்கு ஏற்ப நகராட்சிகள் போக்குவரத்து அல்லது பாதுகாப்பு ஏற்பாடுகள் செய்யலாம். நேபாள அரசியலமைப்பு மொழிப் பயன்பாடு, கலாசார வாழ்வில் பங்கேற்பு, மொழி, எழுத்துமுறை, கலாசாரம், பாரம்பரியத்தைப் பாதுகாத்தல் ஆகியவற்றை உறுதிசெய்கிறது. கலாசார நடைமுறைகள் சமத்துவம், சம்மதம், பெண்கள் பாதுகாப்பு, வன்முறைத் தடை, சாதி அடிப்படையிலான விலக்கல் மற்றும் பாகுபாடு தடுப்பு ஆகியவற்றை மீறக் கூடாது. நேபாளம் 2010-ல் UNESCO 2003 உடன்படிக்கையை ஏற்றது; தேசிய அருவப் பண்பாட்டு மரபுப் பட்டியல் திட்டம் 2026–2028 காலத்துக்கு பட்டியலிடப்பட்டுள்ளது. இடம்பெயர்வு, பள்ளிக் கல்வி, நகர வாழ்க்கை, சுற்றுலா, ஊடகம், பேரிடர்கள் பரிமாற்றத்தைப் பலவீனப்படுத்தலாம்; குடும்பப் பயிற்சி, குருப் பயிற்சி, பள்ளிகள், முறைசாரா கற்றல், சமூகப் பட்டியல்கள், உள்ளாட்சி ஆதரவு அவற்றை நிலைநிறுத்த உதவலாம். மதக் கோட்பாடு மதம் என்ற தலைப்புக்குரியது; சமையல் மற்றும் ஊட்டச்சத்து உணவு என்ற தலைப்புக்குரியது; வரலாற்று விளக்கம் வரலாறு என்ற தலைப்புக்குரியது. தொடர்ச்சியாக நடைபெறும் சமூக நடைமுறையை விளக்கும் இடங்களில் மட்டுமே மரபுகள் அவற்றைக் குறிப்பிடலாம்.
நேபாளத்தின் மரபுகள்
நேபாளத்தில் மரபுகள் என்பது குடும்பங்கள், சமூகங்கள், மதக் குழுக்கள், திறமைமிக்க கலைஞர்கள் வழியாகப் பரவும் மீள்மீள் நடைமுறைகள், குறியீடுகள், வெளிப்பாட்டு வடிவங்கள். ஆண்டுத் திருவிழாக்கள், வாழ்க்கைச் சுழற்சி சடங்குகள், குடும்ப வழக்கங்கள், பிராந்திய உடைகள், இசை, நடனம், கைவினை, விருந்தோம்பல் ஆகியவை அவற்றில் அடங்கும். இமயமலை, மலைப்பகுதி, காத்மாண்டு பள்ளத்தாக்கு, தராய் ஆகிய இடங்களிலும் இன, சாதி, மொழி, மதச் சமூகங்களிடையிலும் அவற்றின் பொருளும் நடைமுறையும் பெரிதும் மாறுபடுகின்றன.
VivAVia can make mistakes. Check important information.