Tarixê Holanda de

Tarixê Holanda deştê delta yê kêm-berz de pêş kerd; robar, Deryaya Bakur û idarekerdişê awi ya merdiman şekil da. Bend, kanal, avxurtış û polderî cihnişînî û çandinî mumkin kerd; la lehî her tim xeterê cidî mend. Şarê miyane, wîlayetî û parêzgehî maf û serwêrê xo hebî. Ticaret, keştîwanî, çandinî, masîgêrî û esnafî şaran mezin kerd. İdarekerdişê herêmî û meclisê awi şeklê muhîm ê hekariyê pratîkî bî. Sedsalanê 16an û 17an de, pevçûn bi hukumetê Îspanî û cudabîyayîşê dînî Komara Holandî viraznê. Nê demî de ticaretê beynelmilelî, zanist, huner, keştîwanî û darayî zêde bî; la zî şer, newekhevî, koletî û berfirehbîyayîşê kolonî estbî. Paşê Holanda dewletekê destûrî û padîşahî bî. Hukumetê siyasî, pîşesazîbîyayîş, rêhesin, perwerde, tevgerê karkeran û mezinbîyayîşê bajarî di sedsalanê 19an û 20an de jîyanê rojane guherna. Di Şerê Cîhanî yê Doyîn de, Almanya ya Nazî Holanda dagir kerd. Cihûyan û komên din ên ku hatbî hedefgirewtiş, zilm û kuştış dîtî; hinek kes berxwedan, hevkarî kerd yan zî hewl da vejîn. Bîranîna şer beşekê muhîm ê kulturê umumî manena. Împaratoriya Holanda ya derveyî welatî Holanda bi Endonezya, Surinam, Karayîb û herêmên din girêda. Nê tarixî dewlemendî û bandor anî, la zî tê de zorî, karê mecburî, îstîsmar û tesîrê dirêjdemî ser malbatan û civakan estbî. Peynîya 1945î ra, dekolonîzasyon, koç, nûavakirina welatî, siyasetê refahî, hekarîya Ewropayî û tevgerê civakî welatî nû şekil da. Bandorê umumî yên dêrî hinek kêm bî; fikirî ser wekhevî, zayend, kar û nasname guherîyayî. Tarix di navendê şaran, peyzajan, arşîvan, abîdeyan, muzean, nameyan, çîrokê malbatî û cejnên herêmî de xûyeno. Komên cuda heman demî bi awayê cuda bîr tînin; çimkî tarixê berpirsiyarî zêdeyî yew nêrînan vîyarteno.