Abinci a Nijar

Nijar ƙasa ce marar bakin teku kuma mafi ƙarancin ci gaba, mai fama da ƙarancin abinci. Noma yana samar da fiye da kashi 40% na jimillar GDP, kuma yana ba da kuɗin shiga ga fiye da kashi 80% na al'umma mai aiki. Gero da dawa da ake nomawa bisa ruwan sama su ne manyan hatsi; masara da shinkafa ma suna taimakawa. Shinkafar ban ruwa tana da muhimmanci musamman a Dosso da Tillabéri, ciki har da amfanin gona na biyu. Wake, gyada, sesame, albasa, barkono da tigernuts muhimman amfanin gona ne na legumes da na sayarwa. Kiwo yana da muhimmanci ga abinci da kuɗin shiga: Nijar tana da dabbobi kusan miliyan 62 a 2024; ƙananan dabbobin kiwo sun kai kusan kashi 60%. Hanyoyin kiwo da haɗa noma da kiwo suna danganta kiwon dabbobi, madara, nama da noman amfanin gona. Abincin mutane ya bambanta a Nijar. Yankunan Sahel masu noman hatsi sun fi yawa a ƙasa, yayin da shinkafar ban ruwa ta fi muhimmanci a wasu sassan Dosso da Tillabéri. Al'ummomin Hausa, Zarma-Sonhrai, Peulh da Tuareg suna da sunaye da hanyoyin dafa abinci dabam-dabam. Abubuwan da aka saba sun haɗa da bouillie, wato kunun hatsi; boule ko pâte, wato ƙwallon hatsi ko kulli da ake ci da miya; couscous; da miya da ake yi da kayan lambu, legumes ko nama. Ana iya sarrafa gero ya zama kunu, kulli, couscous, wassalé ko abin sha da madara. Sauran abincin yankin sun haɗa da dônou, furah, chobbal, tidda, dambou da dégué. Kundin girke-girken ƙasa ya rubuta girke-girke 518, ciki har da na hatsi 269, kayan lambu 100, tubers 36, legumes 33, nama 15, madara 3 da ƙwai 4. Waɗannan alkaluma suna nuna yawan nau'in abincin da aka rubuta, ba tsayayyen abincin ƙasa ba. Iyali sukan haɗa noman kansu, ajiyar abinci da sarrafawa da sayayya a kasuwa. Sauran hanyoyin samun abinci sun haɗa da madara da dabbobin kiwo, noman lokacin rani ko na ban ruwa, abincin makaranta, taimakon agajin jin kai na abinci da abinci mai gina jiki, da tallafin kuɗi, bauca ko kariyar zamantakewa. Samun waɗannan ya danganta da wuri, kakar shekara, rashin tsaro, kasuwanni da kuma sharuddan zaɓen masu cin gajiyar shiri. Rashin tsaro na iya kawo cikas ga gonaki da kasuwanni, musamman a Tillabéri da Diffa. A Diffa, Maradi, Tahoua, Zinder da Agadez akwai wuraren 'yan gudun hijira masu tsananin haɗarin matsalar abinci da abinci mai gina jiki. Samun abinci da bambancin abincin gina jiki har yanzu manyan matsaloli ne. Teburan UNICEF na 2025 sun nuna cewa kusan kashi 13% na yara sun kai mafi ƙarancin bambancin abinci, kusan kashi 11% sun kai mafi ƙarancin abincin da ake yarda da shi, yayin da kusan kashi 45% ba su samu 'ya'yan itatuwa ko kayan lambu ba a bayanan da aka auna. Ƙungiyoyin da suka fi fuskantar haɗari sun haɗa da yara ƙasa da shekaru biyar, mata masu ciki da masu shayarwa, 'yan gudun hijira da 'yan gudun hijirar cikin gida, iyalan makiyaya da iyalan da rikici ya shafa. Hasashen IPC na Agusta 2025 zuwa Yuli 2026 ya ƙiyasta yara kusan miliyan 1.6 masu shekaru 6 zuwa 59 da ke fama da rashin isasshen abinci mai gina jiki mai tsanani, ciki har da fiye da 410,000 masu matsanancin rashin abinci mai gina jiki; mata masu ciki ko masu shayarwa 306,846 kuma suna buƙatar kulawa. Cin abinci a gida shi ne abin da aka fi yi bisa bayanan da ake da su. Kasuwannin abincin da aka dafa da masu sayarwa marasa tsari suna yi wa birane da ƙauyuka hidima, amma babu bayanan ƙasa da aka tabbatar kan gidajen cin abinci na hukuma ko yaduwar abincin titi. Farashi, samuwa da tsafta sun bambanta bisa kasuwa da kakar shekara. Kuɗin abincin gida yawanci yana ƙaruwa a lokacin ƙarancin abinci, musamman daga Yuni zuwa Agusta. Daga Mayu zuwa Yuli 2026, farashin jumlar gero ya tashi kusan kashi 25%, na dawa kuma kusan kashi 40%; a Yuli 2026, farashin gero har yanzu ya kasance kusan kashi 5% zuwa 25% ƙasa da na shekarar da ta gabata, na dawa kuma kusan kashi 10% zuwa 30% ƙasa. Sayar da hatsi mai rahusa daga hajojin gwamnati da takaita fitar da kaya zuwa ƙasashen waje sun taimaka wa samarwa. Haƙiƙanin kuɗin sayen kaya dalla-dalla ya danganta da amfanin gona, kasuwa, yanki, sufuri da kakar shekara; saboda haka babu ma'aunin farashin gidan abinci na ƙasa da za a dogara da shi. Kula da amincin abinci ta rarrabu tsakanin hukumomi. Ma'aunin ruwan sha yana ƙarƙashin Arrêté 141/MSP/LCE/DGSP 2004; Décret 2011-616/PRN/MEL kuwa ya shafi duba tsaftar abincin da ya fito daga dabbobi. Shirin bunƙasa lafiya na Nijar na 2022–2026 ya bayyana rashin isasshen ikon tabbatar da amincin abinci da ruwa. A rayuwar yau da kullum, ruwa mai aminci, wanke hannu, dafa abinci sosai, kare abinci daga gurɓatawa da adana shi yadda ya kamata suna da muhimmanci musamman lokacin saye ko dafa abinci daga kasuwannin da ba na hukuma ba. Ba a tabbatar da wata hukuma guda ta ƙasa da ke kula da amincin abinci a ko'ina ba. Wani shirin FAO da African Development Bank na 2022 ya mayar da hankali kan amincin sarrafa abinci ga ƙananan da matsakaitan kamfanoni. Kundin tsarin mulkin Nijar ya amince da haƙƙin samun isasshen abinci mai lafiya da ruwan sha a Mataki na 12, kuma ya danganta manufofin jama'a da ikon tabbatar da wadatar abinci da ci gaba mai ɗorewa a Mataki na 146. Nijar ta kuma amince da International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights. Waɗannan ƙa'idoji ba su ba kowane gida haƙƙin samun abincin kyauta kai tsaye ba. Samun tallafi ya danganta da shiri, wuri, ƙa'idojin zaɓe da albarkatun da ake da su. Gwamnatin Nijar, Ministère de l'Agriculture et de l'Élevage, Ministère de la Santé Publique, FISAN, Comité national de prévention et de gestion des crises alimentaires, ƙananan hukumomi da 'yan kasuwar gona suna da ayyuka mabambanta. FAO, WFP, UNICEF da IPC suna taimakawa bincike, daidaita ayyuka ko bayar da tallafi, amma ba sa maye gurbin hukumomin ƙasa. Noman abinci yana fuskantar dogaro da ruwan sama, fari, ambaliya, kwari, lalacewar ƙasa da albarkatu da rashin tsaro. Haɗa noma da kiwo, kula da ruwa da ban ruwa, ingantaccen ajiya da hanyoyin samar da kaya, bambance legumes da kayan lambu, kiwo mai ɗorewa, gyaran tafkunan kifi da sarrafa kayan gida na iya ƙarfafa juriya. Yawan hatsi da aka samar a 2025 ya kai kusan tan miliyan 5.3, kusa da matsakaicin shekaru biyar. Yanayin noman 2026 ya kasance mai kyau a gaba ɗaya amma akwai wuraren bushewa da haɗarin ambaliya. Waɗannan yanaye-yanaye suna shafar irin abincin da ake samu, farashinsa da tabbacin samun sa ga iyalai.