Bashi a Najeriya

Bashi yana farawa ne lokacin da mutum ko ƙungiya ta karɓi kuɗi, kaya, ko hidima, ta yi alƙawarin biya. Babban kuɗin aro shi ne adadin da aka karɓa, yayin da ruwa da sauran kuɗaɗe ke ƙara jimillar bashin. Nau’o’in aro da ake yawan samu a Najeriya sun haɗa da rancen mutum, kuɗin albashi na gaba, rancen wuce adadin da ke asusu, rancen kasuwanci, rancen ƙananan kuɗaɗe, rancen ƙungiyar haɗin gwiwa, saye a biya a hankali, da rancen da ba na hukuma ba daga ’yan uwa ko abokai. Kowanne yana da nasa ƙa’idoji da haɗarurruka. Mai ba da aro na iya neman shaidar kuɗin shiga, wanda zai tsaya maka, jingina, damar shiga asusu, ko cire kuɗi akai-akai. Mai aro ya kamata ya fahimci abin da zai faru idan kuɗin shiga ya tsaya, an makara da biya, ko ba a iya dawo da jingina ba. Yarjejeniyar aro ya kamata ta bayyana adadin kuɗin da aka karɓa, jimillar biya, ranakun biya, yadda ake ƙididdige ruwa, kuɗaɗe, sakamakon makara da biya, da hanyar kai ƙara. Alkawuran baki suna da wahalar tabbatarwa. Bashi na iya taimakawa wajen sayen kayan aiki masu amfani, cike gibin kuɗi na ɗan lokaci, ko biyan wata muhimmiyar buƙata. Yana zama haɗari idan ana amfani da shi akai-akai wajen biyan kuɗaɗen yau da kullum, maye gurbin wani bashi da wani, ko ɗaukar kaso mai yawa na kuɗin shiga fiye da abin da gida zai iya biya cikin aminci. Aro ta dijital na iya zama da sauri, amma sauri ba ya nufin rancen ba shi da tsada ko ya dace. Mai aro ya kamata ya binciki ainihin mai ba da rancen, izini, yadda ake kare sirri, rubutattun sharuɗɗa, da hanyar kai ƙara ta hukuma. Rashin biyan kuɗi kan lalata amana, tarihin bashi, damar samun kuɗi a nan gaba, da dangantaka da waɗanda suka tsaya maka. Barazana, kunyata mutum a bainar jama’a, cire kuɗi ba tare da bayani ba, da neman biyan kuɗi a ɓoye manyan alamun gargaɗi ne. Matakan farko su ne rubuta duk basussuka, dakatar da aro marar muhimmanci, kare kuɗin muhimman buƙatu, tuntuɓar masu ba da aro da wuri, da yin rubutaccen tsarin biya. Ajiye rasit, saƙonni, yarjejeniyoyi, da shaidar kowace biya.