Kiwon lafiya a Najeriya

Najeriya tana da wuraren kiwon lafiya na gwamnati da masu zaman kansu, ciki har da asibitocin koyarwa, manyan asibitoci, cibiyoyin kiwon lafiya na matakin farko, ƙananan asibitoci da ayyukan kula da masu juna biyu. Wurin da ya dace ya danganta da tsananin matsala, wuri, kuɗi da kayan aikin da ake da su. Cibiyoyin kiwon lafiya na matakin farko sukan bayar da kulawar al’umma ta yau da kullum, rigakafi, ayyukan kula da masu juna biyu, lafiyar yara da maganin matsalolin da aka saba gani. Manyan asibitoci na kula da gwaje-gwaje masu sarkakiya, gaggawa da ƙwararrun kulawa. Kantin magani na iya bayar da magunguna da shawara, amma ba ya maye gurbin likita idan alamomi sun yi tsanani, ba a saba da su ba ko sun daɗe. Ka guji sayen maganin da ke buƙatar takardar likita daga masu sayarwa da ba ka sani ba, ko raba magani da wani. Tsarin kula da lafiya na yau da kullum ya haɗa da ruwa mai aminci, tsaftar abinci, kariya daga sauro, alluran rigakafi, kariya daga rana da kula da zafi da ƙarancin ruwa a jiki. Buƙatu sun bambanta bisa mutum, shekaru, juna biyu, aiki da yankin tafiya. Riƙe bayanan rashin lafiyarka, cututtukan da suka daɗe, magunguna, alluran rigakafi da lambobin gaggawa. Idan kana da inshorar lafiya ko shirin lafiya na mai aiki, koyi wurare da ayyukan da yake rufewa. Nemi taimako cikin gaggawa idan kana fama da wahalar numfashi mai tsanani, zubar jini mai yawa, suma, mummunan rauni, alamun bugun jini, tsananin ƙarancin ruwa a jiki ko rashin lafiya da ke tsananta da sauri. Kafin gaggawa ta taso, san yadda za ka isa wurin kulawa mafi kusa da ya dace. Kuɗi, layi, ma’aikata, kayayyakin aiki da wutar lantarki na iya bambanta tsakanin wuraren kulawa. Tambayi mataki na gaba, gwaje-gwajen da ake buƙata, biyan kuɗi da yadda za a biyo baya, kuma riƙe kwafin muhimman takardun lafiya. Jinyar gargajiya tana da matsayi a wasu al’ummomi, amma magungunanta na iya yin hulɗa da sauran magunguna ko jinkirta kulawar da ake buƙata. Bayyana duk jinyar da kake yi a gaskiya ga ƙwararren ma’aikacin lafiya.