Ìpínlẹ̀ ní Nàìjíríà

Nàìjíríà jẹ́ orílẹ̀-èdè àpapọ̀. Èyí túmọ̀ sí pé ìjọba orílẹ̀-èdè, àwọn ìpínlẹ̀ àti àwọn agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ ń pín agbára. Ìpínlẹ̀ ní ojúṣe fún ọ̀pọ̀ iṣẹ́ ìjọba tó sún mọ́ àwọn ènìyàn tó ń gbé ibẹ̀. Ìpínlẹ̀ kọ̀ọ̀kan ní gómìnà tó ń darí ẹ̀ka aláṣẹ. Gómìnà ń yan àwọn kọmíṣọ́nà, ó sì ń darí àwọn ẹ̀ka iṣẹ́ ìjọba, ẹ̀ka àti àjọ ìpínlẹ̀. Gómìnà tún ń dábàá ètò ìnáwó ìpínlẹ̀, ó sì ń mú ìlànà ìpínlẹ̀ ṣẹ. Ilé Aṣòfin Ìpínlẹ̀ ń ṣe òfin ìpínlẹ̀, ó sì ń ṣàyẹ̀wò iṣẹ́ gómìnà. Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ rẹ̀ ń ṣojú fún àwọn agbègbè ìdìbò inú ìpínlẹ̀ náà. Òfin ìpínlẹ̀ gbọ́dọ̀ bá Òfin Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti àwọn òfin gíga mìíràn mu. Ojúṣe ìpínlẹ̀ sábà ní ilé-ẹ̀kọ́, ilé ìwòsàn, ọ̀nà, iṣẹ́ omi, ìtìlẹ́yìn iṣẹ́ àgbẹ̀, ìlànà ìrìnàjò gbogbogbò àti ìdàgbàsókè àwùjọ. Pínpín ojúṣe pàtó lè ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìjọba àpapọ̀ àti ìjọba ìbílẹ̀. A pín ìpínlẹ̀ sí àwọn agbègbè ìjọba ìbílẹ̀, tí a sábà ń pè ní LGA. Àwọn ìgbìmọ̀ ìbílẹ̀ ń bójú tó àwọn iṣẹ́ agbègbè kan àti ọ̀ràn àwùjọ, ṣùgbọ́n agbára àti ohun ìní wọn gidi lè yàtọ̀. Nítorí náà, ìjọba ìpínlẹ̀ àti àwọn ìgbìmọ̀ ìbílẹ̀ nílò láti ṣiṣẹ́ pọ̀. Àwọn ìpínlẹ̀ ń gba owó nípasẹ̀ owó tí a pín láti ìjọba àpapọ̀, wọ́n sì tún lè gba àwọn orí, owó iṣẹ́ àti owó mìíràn. Wọ́n ń lo ètò ìnáwó wọn fún owó-oṣù, iṣẹ́ gbogbogbò, iṣẹ́ ìjọba, ìṣàkóso àti àwọn iṣẹ́ ìdàgbàsókè. Nàìjíríà tún ní àwọn ọba ìbílẹ̀, bíi àwọn amìrù, ọba àti olórí ní ọ̀pọ̀ àwùjọ. Wọ́n lè ní ipa àṣà àti ìlaja pàtàkì, ṣùgbọ́n wọn kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú àwọn òṣìṣẹ́ ìpínlẹ̀ tí a yàn ní ìdìbò. Àwọn aráàlú lè ní ipa lórí ìjọba ìpínlẹ̀ nípasẹ̀ ìdìbò, ẹ̀bẹ̀, ìpàdé gbogbogbò, ẹgbẹ́ àwùjọ, ilé-ẹjọ́, àwọn oníròyìn àti ìṣe aráàlú tó bá òfin mu. Ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ tó wúlò ni láti mọ bóyá ọ̀ràn kan jẹ́ ti ìpínlẹ̀, LGA tàbí ìjọba àpapọ̀.