په پاکستان کې جرمونه

په پاکستان کې د جرمونو چارې تر ډېره د ایالتي او سیمه‌ییزو پولیسو، د پلټنې افسرانو، څارنوالانو او محکمو له لارې پر مخ ځي. کره کړنلاره د ایالت او جرم د ډول له مخې بدلېدای شي، خو بنسټیزه لاره راپور ورکول، پلټنه، څارنوالۍ او د محکمې پرېکړه ده. عام خطرونه د موبایل ټیلیفون او موټر غلا، جېب‌وهل، لوټ، درغلي، باج اخیستل، د ځمکې او ملکیت شخړې، کورنی تاوتریخوالی، جنسي ځورونه، تښتونه او انلاین دوکې دي. خطر د ښار، ګاونډ، سړک، کارځای، کور او د عامه ترینګلتیا د وخت له مخې ډېر توپیر کولای شي. د پولیسو مرکز ته ډېری وخت تاڼه ویل کېږي. د تاڼې مشر افسر، یا SHO، د پولیسو د مرکز مسؤل لوړپوړی افسر دی. که جدي جرم راپور شي، شکایت کوونکی د لومړي معلوماتي راپور، چې FIR بلل کېږي، غوښتنه کولای شي؛ دا د ادعا ریکارډ دی او رسمي جنايي پلټنه پیلوي. په راپور کې باید ولیکل شي چې څه پېښ شول، کله او چېرته پېښ شول، که معلوم وي څوک پکې ښکېل و، څه شی ورک یا زیانمن شو او کوم شواهد یا شاهدان شته. د بیان ژبه واقعي وساتئ او د هر لیکلي شکایت، FIR، رسید یا غوښتنلیک یوه کاپي یا شمېره وساتئ. پولیس ښايي څرګندونې ثبت کړي، د پېښې ځای وڅېړي، شواهد راټول کړي، شکمن کسان وپېژني او د قانون له مخې نیونې وکړي. پلټنه معمولاً د یوه راپور له لارې محکمې ته وړاندې کېږي چې ډېری وخت چالان بلل کېږي. څارنوال د دولت قضیه وړاندې کوي او محکمه د شواهدو او قانون له مخې پایله ټاکي. له هرې شخړې سره یو ډول چلند نه کېږي. ځینې کورنۍ، سوداګریزې، ځمکنۍ یا ګاونډیزې شخړې ښايي منځګړیتوب، مشران، د ټولنې مخکښان یا جرګه هم شامله کړي. غیررسمي جوړجاړی په سیمه‌ییزه کچه مهم کېدای شي، خو د قانوني خوندیتوب ځای نه نیسي او د تاوتریخوالي، زور، تبعیض یا جدي ګواښ پر مهال ناامنه یا ناعادلانه کېدای شي. ډیجیټلي جرم کېدای شي جعلي پیغامونه، د حساب غلا، د بل چا په نوم ځان ښودل، باج اخیستل، د پیسو درغلي یا د شخصي انځورونو ناوړه کارونه وي. پیغامونه، د حساب جزئیات، د راکړې ورکړې اسناد، ټیلیفوني شمېرې او د پردې انځورونه وساتئ؛ شواهد مه ړنګوئ او شکمن درغلګر ته نورې پیسې مه لېږئ. د جرم راپور ورکوونکي ښايي له ځنډ، وېرې، فشار، ژبني خنډونو یا غچ اخیستلو اندېښنې سره مخ شي. ماشومان، ښځې، زاړه کسان، کډوال، مذهبي لږکي او معلول کسان ښايي باوري ملګري، طبي پاملرنې، قانوني مرستې یا ځانګړي خوندیتوب ته اړتیا ولري. له خطرناک شکمن کس سره مخامخ کېږئ مه او ناتایید شوي تورونه مه خپروئ. رسمي نظام پلټنه، خوندیتوب، د شواهدو راټولول او عدالت ته لاسرسی برابرولای شي، خو پایلې وخت نیسي او تضمین شوې نه دي. لومړی سمدستي خوندیتوب ته پام وکړئ، ورپسې طبي پاملرنه، خوندي اسناد، د باوري خلکو ملاتړ او اړوندې ادارې ته روښانه راپور ورکړئ.