پاڪستان ۾ تاريخ

پاڪستان جي زمينن تي انساني تاريخ تمام پراڻي آهي. سنڌو ماٿريءَ جي تهذيب رٿابنديءَ سان وسنديون ٺاهيون، هنر جا ڪم ڪيا ۽ پري پري تائين واپار ڪيو. موهن جو دڙو ۽ هڙپا ان اوائلي شهري دنيا جا مشهور مثال آهن. پوءِ جي صدين ۾ ڪيتريون قومون، ٻوليون ۽ عقيدا هتي آيا ۽ آباد ٿيا. هي علائقو ڏکڻ ايشيا کي وچ ايشيا، ايران ۽ افغانستان سان ڳنڍيندو هو. واپاري رستن، لڏپلاڻ، جنگين ۽ مقامي برادرين سڀني ان جي ثقافتن کي شڪل ڏني. گنڌارا ٻڌمت جي علم ۽ فن، خاص طور اڄوڪي خيبر پختونخوا ۽ ڀرپاسي جي علائقن ۾، مشهور ٿيو. وقت گذرڻ سان مسلمان خاندانن ۽ سلطنتن نيون سياسي، مذهبي، تعميراتي ۽ ادبي روايتون وڌايون. مغل دور انتظام، باغن، اڏاوت، مصوري، ٻولي ۽ درٻاري ثقافت ۾ اهم ورثو ڇڏيو. مقامي رسمون شاهي اندازن سان گڏ جاري رهيون. پنجاب، سنڌ، خيبر پختونخوا، بلوچستان، ڪشمير ۽ ٻين علائقن جون پنهنجون تاريخون هيون. برطانوي نوآبادياتي حڪمراني زمين جي انتظام، تعليم، آمدرفت، فوجي تنظيم، واپار ۽ شهري زندگيءَ کي بدلائي ڇڏيو. ان نيون سياسي حدون ۽ ادارا به ٺاهيا. نوآبادياتي فيصلن برادرين کي مختلف نموني متاثر ڪيو ۽ اهي اڄ به تاريخي بحث جو حصو آهن. 1947ع ۾ برطانوي هندستان ورهايو ويو ۽ پاڪستان وجود ۾ آيو. ورهاڱي سان آزادي ملي، پر ماڻهن جي وڏي پيماني تي لڏپلاڻ، تشدد، نقصان ۽ لکين نون آيل ماڻهن لاءِ گهر ۽ ادارا ٺاهڻ جو ڏکيو ڪم به ٿيو. آزاديءَ کان پوءِ پاڪستان پنهنجو آئين، سياسي ادارا، معيشت، هٿياربند فوجون، تعليمي نظام، شهر ۽ ثقافتي زندگي وڌائي. ان جي تاريخ ۾ شهري حڪومتون، فوجي حڪمراني، علائقائي جدوجهدون، سماجي تبديلي ۽ 1971ع ۾ بنگلاديش جو ٺهڻ شامل آهن. پاڪستان ۾ تاريخ کي درسي ڪتابن، خانداني قصن، يادگارن، عجائب گهرن، ادب، مذهبي هنڌن ۽ قومي ڏينهن ذريعي ياد ڪيو وڃي ٿو. صوبن، ٻولين، مذهبن، نسلن ۽ سياسي نظرين موجب يادون مختلف ٿي سگهن ٿيون، تنهنڪري هڪ بيان هر تجربي جي وضاحت نٿو ڪري سگهي.