पाकिस्तानमा प्रकृति

पाकिस्तानको भूभागमा पहाड, पठार, मैदान, मरुभूमि, सिमसार र लामो समुद्री तट भएकाले यहाँ धेरै फरक प्राकृतिक क्षेत्र छन्। हिमालय, काराकोरम र हिन्दुकुशमा अग्ला चुचुरा, हिमनदी, उपत्यका र वेगवान् नदीहरू छन्। सिन्धु मैदान खेती र बस्तीका लागि महत्त्वपूर्ण छ भने मरुभूमि र सुख्खा क्षेत्रमा पानी सावधानीपूर्वक प्रयोग गर्नुपर्छ। पाकिस्तानको प्रकृति सिन्धु नदी प्रणालीसँग निकट रूपमा जोडिएको छ। नदी, नहर, बाढीमैदान, ताल र सिमसारले घर, खेती, पशुधन, माछा, चरा र अन्य वन्यजन्तुका लागि पानी उपलब्ध गराउँछन्। मौसमी बाढीले क्षति पुर्‍याउन सक्छ, तर यसले माटो पनि ल्याउँछ र सिमसारलाई आधार दिन्छ। पाकिस्तानमा पहाडी क्षेत्र, नदी आसपास, सुख्खा भूभाग र तटीय वातावरणमा वन छन्। वनले माटो बग्न कम गर्छन्, छायाँ दिन्छन्, कार्बन सञ्चित गर्छन्, काठ र अन्य सामग्री उपलब्ध गराउँछन् र जनावरका लागि वासस्थान बनाउँछन्। कम वर्षा वा जमिनको अत्यधिक उपयोगका कारण केही वन क्षेत्र विरलै छन्। यहाँको वन्यजन्तुमा हिमचितुवा, मार्कोर, आइबेक्स, जङ्गली भेडा, भालु, गजेल, डल्फिन, कछुवा, बसाइँ सर्ने चरा र धेरै साना प्रजाति पर्छन्। तिनको अस्तित्व सुरक्षित वासस्थान, स्वच्छ पानी, पर्याप्त खाना तथा गैरकानुनी सिकार र हानिकारक भूउपयोगबाट संरक्षणमा निर्भर हुन्छ। पाकिस्तानको समुद्री तट र म्यान्ग्रोभ क्षेत्र प्राकृतिक वातावरणका अङ्ग हुन्। म्यान्ग्रोभले समुद्री किनार जोगाउन, माछाका भुरा हुर्कने ठाउँ दिन र चरा तथा अन्य जनावरलाई आधार दिन मद्दत गर्छन्। समुद्री प्रदूषण, वन फँडानी, नदीको बहावमा परिवर्तन र तटीय जोखिम बढ्दा यी प्रणाली कमजोर हुन सक्छन्। मानिसले खेती, चरन, माछा मार्ने काम, वन, पर्यटन, औषधि र दैनिक जीवनका लागि प्रकृति उपयोग गर्छन्। यस्तो उपयोग पारिस्थितिक प्रणालीको पुनःस्थापित हुन सक्ने क्षमताभित्र रहँदा लाभदायक हुन सक्छ। माटो, पानी, वनस्पति वा जनावरलाई तिनको पुनःउत्पादनभन्दा छिटो उपयोग गर्दा यो हानिकारक बन्छ। संरक्षित क्षेत्र, राष्ट्रिय निकुञ्ज, वन्यजन्तु आरक्ष, सिकार आरक्ष, सामुदायिक संरक्षण क्षेत्र र स्थानीय संरक्षण प्रयासले महत्त्वपूर्ण ठाउँ जोगाउन मद्दत गर्न सक्छन्। तिनको सफलता स्पष्ट नियम, स्थानीय सहभागिता, नियम कार्यान्वयन, लाभको न्यायोचित बाँडफाँट र यी क्षेत्र नजिकै पहिलेदेखि बसोबास गर्ने मानिसप्रतिको सम्मानमा निर्भर हुन्छ। व्यावहारिक सुरुवात भनेको स्थानीय भू-दृश्य नियाल्नु, पानी र माटोका मुख्य आवश्यकता पहिचान गर्नु, फोहोर घटाउनु, जनावर र वनस्पतिलाई हानि नगर्नु र पुनःस्थापना प्रयासलाई सहयोग गर्नु हो। पाकिस्तानमा प्रकृति संरक्षण सबैभन्दा प्रभावकारी तब हुन्छ, जब वातावरणीय हेरचाहलाई सुरक्षित जीविकोपार्जन, विपद् योजना र जिम्मेवार विकाससँग जोडिन्छ।