पाकिस्तानमा धर्म

पाकिस्तानको जीवनका धेरै पक्षमा इस्लामको प्रभाव छ। यसमा प्रार्थना, उपवास, दान, खानपानका रोजाइ, पारिवारिक चलन, पहिरन, अभिवादन र चाडपर्व पर्छन्। मस्जिद, धार्मिक विद्यालय, दरगाह र अध्ययन समूह उपासना तथा सिकाइका महत्त्वपूर्ण ठाउँ हुन सक्छन्। सुन्नी र शिया मुस्लिम दुवै पाकिस्तानको मुस्लिम जनसङ्ख्याका प्रमुख समुदाय हुन्। उनीहरूका धेरै आधारभूत आस्था साझा छन्, तर धार्मिक नेतृत्व, समारोह, कानुनी परम्परा र विशेष धार्मिक अवसरमा फरक हुन सक्छ। मुस्लिम अभ्यास पनि क्षेत्र, धार्मिक विचारधारा, परिवार र व्यक्तिगत भक्तिअनुसार फरक हुन्छ। धेरै मुस्लिमका लागि रमजान उपवास, प्रार्थना, आत्मसंयम र दानको महिना हो। रमजानपछि ईद अल-फित्र आउँछ भने ईद अल-अजहा बलिदान, बाँडफाँट र सम्झनासँग सम्बन्धित छ। परिवारले प्रार्थना, खानपान, भेटघाट, उपहार र खाँचोमा परेकालाई सहयोग गरेर यी अवसर मनाउन सक्छन्। सूफी परम्परा र दरगाहहरूले पाकिस्तानका धेरै ठाउँमा कविता, सङ्गीत, भक्ति तथा प्रेम र सेवाका विचारलाई प्रभाव पारेका छन्। केही मानिस दरगाह जान्छन् र आशीर्वाद माग्छन्, जबकि अरूले धार्मिक अभ्यासका फरक रूप रोज्छन्। दरगाहबारे धार्मिक धारणा सबैको एउटै हुँदैन। पाकिस्तानमा धार्मिक अल्पसङ्ख्यक समुदाय पनि बस्छन्। इसाई, हिन्दू, सिख र अन्य समुदायका आफ्नै उपासनास्थल, चाडपर्व, विद्यालय, चलन र पारिवारिक परम्परा छन्। केही समुदाय खास क्षेत्रहरूमा बढी केन्द्रित छन्, जबकि अरू देशभर बस्छन्। धर्मले अपनत्व, नैतिक मार्गदर्शन, शिक्षा, परोपकार र बिरामी पर्दा, विवाह, जन्म तथा शोकका बेला सहयोग दिन सक्छ। यसले सामुदायिक नेतृत्व र सार्वजनिक छलफललाई पनि आकार दिन सक्छ। धार्मिक पहिचान भाषा, क्षेत्र, वर्ग, पारिवारिक इतिहास र राजनीतिसँग जोडिन सक्छ। सम्मानजनक व्यवहारका लागि पहिरन, खानपान, प्रार्थनाको समय, पवित्र स्थान र धार्मिक शब्दबारे स्थानीय अपेक्षा बुझ्नु उपयोगी हुन्छ। उपासनास्थलमा प्रवेश गर्न, तस्बिर खिच्न, धार्मिक अनुष्ठानमा सहभागी हुन वा धार्मिक वस्तु छुनुअघि आगन्तुकले अनुमति माग्नुपर्छ। धार्मिक जीवनमा असहमति र असमान व्यवहार पनि हुन सक्छ। सावधानीपूर्वक बुझ्दा कुनै आस्थाका शिक्षा र व्यक्तिका कामलाई छुट्याइन्छ, र कुनै पनि समुदायका सबै मानिसले एउटै सोच्ने वा व्यवहार गर्ने ठानिँदैन।