પાકિસ્તાનમાં આસપાસનું પર્યાવરણ

પાકિસ્તાનમાં આસપાસનું પર્યાવરણ શહેરી, ગ્રામ્ય, પર્વતીય, રણપ્રદેશી, દરિયાકાંઠાનું અથવા મિશ્ર હોઈ શકે છે. વ્યક્તિના સ્થાનિક પર્યાવરણમાં ઘરો, રસ્તાઓ, બજારો, શાળાઓ, ખેતરો, નહેરો, ગટરો, કાર્યસ્થળો, ખુલ્લી જમીન અને કુદરતી વિસ્તારો હોઈ શકે છે. દરેક સ્થળની જરૂરિયાતો અને જોખમો અલગ હોય છે. હવા, પાણી, માટી, અવાજ, ગરમી, છાંયો, નિકાસ વ્યવસ્થા અને કચરો સ્થાનિક પર્યાવરણના મહત્વના ભાગો છે. સારું પર્યાવરણ માત્ર સ્વચ્છ જ નથી હોતું; તે સલામત, ઉપયોગી, યોગ્ય નિકાસવાળું અને લોકો, છોડ તથા પ્રાણીઓ માટે અનુકૂળ પણ હોય છે. નગરો અને શહેરોમાં વાહનોનો ધુમાડો, ધૂળ, અવાજ, ગીચ રહેઠાણ, બંધ થયેલી ગટરો, અવ્યવસ્થિત કચરો અને છાંયાની અછત જેવી સામાન્ય ચિંતાઓ હોઈ શકે છે. ગામો અને ખેતીવાળા વિસ્તારોમાં અસુરક્ષિત પીવાનું પાણી, પાકનો કચરો બાળવો, માટીને નુકસાન, પ્રાણીઓનો કચરો અને કચરો એકત્ર કરવાની સુવિધા સુધી મર્યાદિત પહોંચ જેવી ચિંતાઓ હોઈ શકે છે. પર્વતીય અને સૂકા વિસ્તારો પર જુદા પ્રકારના દબાણ હોય છે. ભૂસ્ખલન, અચાનક પૂર, પાણીની અછત, લાકડું એકત્ર કરવું, અતિચરાણ અને નાજુક માટી ઘરો તથા આજીવિકાને અસર કરી શકે છે. દરિયાકાંઠાના સમુદાયો પૂર, જમીનમાં ક્ષારનું પ્રમાણ, ધોવાણ, વાવાઝોડાં અને મેન્ગ્રોવ અથવા માછીમારીને થતા નુકસાનનો સામનો કરી શકે છે. કચરો પાણીના માર્ગો, રસ્તાઓ, ખુલ્લી ગટરો અને પ્રાણીઓના વિસ્તારોમાંથી અલગ રાખવો જોઈએ. જૈવિક કચરાથી ઘણી વાર ખાતર બનાવી શકાય છે અથવા તેનો સુરક્ષિત ઉપયોગ કરી શકાય છે; કાચ, ધાતુ, પ્લાસ્ટિક, બેટરી, તબીબી કચરો અને રસાયણોને સાવચેતીથી સંભાળવા જોઈએ અને તેને બાળવા અથવા બેદરકારીથી ભેળવવા ન જોઈએ. પાણીની સલામતી તેના સ્ત્રોત, સંગ્રહ, શુદ્ધિકરણ અને પાત્રોની સ્વચ્છતા પર આધારિત છે. પૂરનું પાણી, ગટર, ઔદ્યોગિક પ્રવાહ અને લીક થતી ગટરો પાણી દેખાવમાં ચોખ્ખું હોવા છતાં તેને અસુરક્ષિત બનાવી શકે છે. પીવાના પાણીની પ્રક્રિયા માટે લોકોએ વિશ્વસનીય સ્થાનિક આરોગ્ય માર્ગદર્શન અનુસરવું જોઈએ. સામૂહિક પર્યાવરણનું સંચાલન ઘરો, પડોશ, શાળાઓ, વ્યવસાયો, સ્થાનિક સત્તાધિકારીઓ, પાણી સેવાઓ, કચરા સેવાઓ અને સમુદાય જૂથો દ્વારા થાય છે. જવાબદારીઓ સ્થળ પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે, તેથી દરેક જગ્યાએ એક જ વ્યવસ્થા ચાલે છે એવું માની લેવાને બદલે સ્થાનિક રીતે જવાબદાર કચેરી અથવા સેવા ઓળખવી જોઈએ. ઉપયોગી સ્થાનિક પ્રક્રિયા એ છે કે નિરીક્ષણ કરો, કારણ ઓળખો, પુરાવા નોંધો, સલામત પગલું પસંદ કરો અને આગળની કાર્યવાહી તપાસો. ગટરો ખુલ્લી રાખવા, કચરો ઓછો ફેંકવા, છાંયો આપતાં વૃક્ષો વાવવા, કચરો સલામત રીતે રાખવા અને પાણીના સ્થળોનું રક્ષણ કરવા જેવા નાના પગલાંમાં ઘણા લોકો સહકાર આપે તો રોજિંદું જીવન સુધરી શકે છે.