Россиядә гражданлык хокукы

Россиядә гражданлык хокукы кешеләр, компанияләр һәм башка шәхси хокук субъектлары арасындагы мөнәсәбәтләрне җайга сала. Ул хокукларны, бурычларны, милекне, килешүләрне, зыянны, мирасны һәм юридик затларны үз эченә ала. Россия Федерациясенең Гражданлык кодексы төп нигез булып тора. Анда гомуми кагыйдәләр һәм милек хокукы, йөкләмәләр, килешүләр, интеллектуаль милек, мирас һәм башка гражданлык мәсьәләләре турында махсус бүлекләр бар. Договор, ягъни килешү, түләү, тапшыру, эш башкару, милекне бирү яки мәгълүматны сер итеп саклау бурычларын булдыра ала. Якларны, килешү предметын, бәяне, вакытны, кабул итүне һәм җаваплылыкны төгәл күрсәтү соңрак бәхәсләрне киметә. Милек хокукы әйберләр һәм активлар өстеннән милеккә ия булуны һәм башка хокукларны җайга сала. Милеккә ия булу яки куллану турында бәхәс булганда документлар, теркәү язмалары, фактик ия булу, түләүләр һәм килешү тарихы барысы да әһәмиятле булырга мөмкин. Берәрсе бурычын үтәмәсә, икенче як бурычны үтәүне, акча түләүне, милекне кире кайтаруны, бәяне киметүне, килешүне туктатуны яки компенсацияне таләп итә ала. Дөрес чара килешүгә һәм хәлнең фактларына бәйле. Зыян турында дәгъвалар бозылган килешүдән, милеккә зыяннан, тән җәрәхәтеннән яки башка хокуксыз гамәлдән килеп чыгарга мөмкин. Дәгъва бирүче гадәттә үз хокукын, бурыч бозылуын яки зыян китергән вакыйганы, югалтуын һәм алар арасындагы бәйләнешне күрсәтергә тиеш. Гражданлык бәхәсе гадәттә документлар, таләп, сөйләшүләр яки закон кирәк иткән очракта судка кадәрге дәгъвадан башлана. Мәсьәлә хәл ителмәсә, дәгъва бирүче тиешле судка иск гаризасы (исковое заявление) тапшыра ала. Шәхесләр еш кына гомуми юрисдикция судларына мөрәҗәгать итә, ә күп кенә бизнес бәхәсләре арбитраж судлар (арбитражные суды) дип аталган судларда карала. Медиация, килешү төзү, нотариаль актлар һәм шартнамәдәге бәхәсне хәл итү процедуралары да ярдәм итә ала, ләкин алар җентекле хокукый бәяләүне алыштырмый.