Rossiyada saylovlar

Rossiyada saylovlar federal, mintaqaviy va munitsipal darajalarda o‘tkaziladi. Saylanadigan lavozim saylov byulleteni, okrug, saylovoldi tashviqoti qoidalari va natijani belgilash usulini aniqlaydi. Rossiya prezidenti umumxalq ovoz berishi orqali saylanadi. Odatda nomzod haqiqiy ovozlarning yarmidan ko‘pini olishi kerak; hech bir nomzod bu natijaga erishmasa, ikkinchi tur o‘tkazilishi mumkin. Davlat Dumasi saylovlarida partiya ro‘yxati bo‘yicha vakillik alohida saylov okruglaridagi kurash bilan birlashtirilishi mumkin. Bu amaldagi saylov qoidalariga qarab saylovchilar ham siyosiy partiyani, ham okrug nomzodini tanlashi mumkinligini anglatadi. Mintaqaviy qonun chiqaruvchi organlar va gubernatorlar ham federal hamda mintaqaviy qonunlarda belgilangan tartiblarga muvofiq saylanadi. Ayrim o‘rinlar partiya ro‘yxati, boshqalari hududiy okruglar orqali to‘ldirilishi, ayrim mintaqaviy lavozimlar uchun esa maxsus saylash tartiblari qo‘llanishi mumkin. Munitsipal saylovlar mahalliy kengashlar va ayrim joylarda mahalliy ijroiya lavozimlariga taalluqli. Ularning shakli Rossiya hududlarida farq qiladi: ayrim mahalliy rahbarlarni saylovchilar tanlashi, boshqalari esa mahalliy vakillik organlari ishtirokidagi tartiblar orqali saylanishi mumkin. Markaziy saylov komissiyasi milliy saylov tizimini muvofiqlashtiradi, mintaqaviy va mahalliy komissiyalar esa o‘z hududlarida ovoz berishni tashkil qiladi. Saylov uchastkalarida saylovchilar ro‘yxati tekshiriladi, byulletenlar beriladi, ovozlar sanaladi va natijalar saylov ma’muriyati orqali yuboriladi. Siyosiy partiyalar, nomzodlar, saylovoldi tashviqoti guruhlari, kuzatuvchilar va saylovchilarning har biri belgilangan vazifalarga ega. Ro‘yxatdan o‘tish talablari, kampaniyani moliyalashtirish qoidalari, OAVdan foydalanish imkoniyati va nomzod bo‘lishga doir cheklovlar kimlar byulletenga kiritilishiga ta’sir qilishi mumkin. Ovoz berish odatda belgilangan saylov uchastkasiga borish yoki ruxsat etilgan muqobil tartibdan foydalanishni talab qiladi. Saylovchilar saylov komissiyasi ko‘rsatmalariga amal qilishi va byulleten sir saqlanishini ta’minlashi kerak. Saylov qonunchiligi va ma’muriy amaliyot o‘zgarishi mumkin; rasmiy tartiblarning o‘zi siyosiy raqobatning to‘liq darajasini ko‘rsatmaydi. Saylovni baholash uchun rasmiy qoidalar, mavjud nomzodlar, ovoz berish jarayoni, sanash va qoidabuzarliklar ustidan shikoyat qilish imkoniyatlarini solishtiring.