Рәсәйҙә тарих

Рәсәй тарихы урмандар, далалар, йылға юлдары, тауҙар, төньяҡ һәм көнсығыш биләмәләр аша үҫешкән. Төрлө халыҡтар һәм сәйәси үҙәктәр төбәкте формалаштырған, шуға күрә был тарих бер ҡала йәки бер этник төркөм менән генә сикләнмәй. Урта быуаттарҙағы Русь донъяһы сауҙа юлдары һәм Новгород менән Киев кеүек сәйәси үҙәктәр тирәһендә үҫкән. Көнсығыш христианлығы мөһим мәҙәни йоғонтоға әйләнгән, ә православие йолалары һуңыраҡ та Рәсәй үҙаңына тығыҙ бәйле булып ҡалған. Мәскәүҙең урта быуат кенәзлеге яйлап ҡеүәтле үҙәккә әйләнгән. Ул сәйәси хакимлығын һәм биләмәһен киңәйткән, ә күрше халыҡтар һәм дала көстәре менән мөнәсәбәттәр уның үҫешенә йоғонто яһаған. Рәсәй империяһы ҙур күп милләтле дәүләткә әйләнгән. Унда күп телдәр, диндәр, хоҡуҡи йолалар һәм төбәк йәмғиәттәре булған. Киңәйеү аралашыу һәм бәрелештәр алып килгән, империя үҙәгендәге һәм алыҫ төбәктәрҙәге тормош ныҡ айырылған. XIX быуат әҙәбиәттә, фәндә, сәнәғәттә, мәғарифта һәм сәйәси фекерҙә ҙур үҙгәрештәр алып килгән. Шул уҡ ваҡытта социаль тигеҙһеҙлек һәм реформалар тураһындағы бәхәстәр көсөргәнеш тыуҙырған. 1917 йылғы революция монархияны бөтөргән һәм совет дәүләтен булдырыуға килтергән. Совет осоро индустриялаштырыуҙы, дәүләт планлаштырыуын, дөйөм мәғарифты, фәнни ҡаҙаныштарҙы, репрессияларҙы, һуғышты һәм көндәлек тормоштағы тәрән үҙгәрештәрҙе үҙ эсенә алған. Икенсе донъя һуғышы Рәсәйҙә Бөйөк Ватан һуғышы тип атала һәм йәмәғәт хәтерендә үҙәк урын биләй. Ғаилә тарихтары, мемориалдар, тантаналар һәм мәктәптә уҡытыу һуғышты йыш ҡына ҡорбан килтереү һәм еңеү менән бәйләй. Советтар Союзы 1991 йылда тарҡалған. Шунан һуң Рәсәй сәйәси, иҡтисади һәм социаль үҙгәрештәр кисергән: яңы учреждениелар, баҙар реформалары, төбәктәр араһындағы мөнәсәбәттәрҙең үҙгәреүе, шулай уҡ үҙаң һәм тарих хаҡындағы бәхәстәр барлыҡҡа килгән. Тарихи хәтер бер төрлө түгел. Ғаиләләр, төбәктәр, этник төркөмдәр, ғалимдар, ветерандар, дини берләшмәләр һәм сәйәси учреждениелар төрлө ваҡиғаларға һәм аңлатмаларға айырым баҫым яһарға мөмкин.