Рәсәйҙә хеҙмәт хоҡуғы

Рәсәйҙә хеҙмәт хоҡуғы нигеҙҙә Рәсәй Федерацияһының Хеҙмәт кодексына таяна. Уны ғәҙәттә Хеҙмәт кодексы йәки «Трудовой кодекс» тип атайҙар. Ул эш биреүселәр һәм хеҙмәткәрҙәр үтәргә тейешле минималь ҡағиҙәләрҙе билдәләй. Ғәҙәттә эш яҙма «трудовой договор», йәғни хеҙмәт шартнамә­һе менән башлана. Унда эш, эш урыны, түләү, эште ойоштороу һәм башҡа мөһим шарттар күрһәтелә. Хеҙмәткәр «работник», ә эш биреүсе «работодатель» тип атала. Хеҙмәткәр эш тураһында мәғлүмәт алырға, башҡарған эше өсөн түләү алырға һәм хәүефһеҙ шарттарҙа эшләргә тейеш. Ҡағиҙәләр эш ваҡытын, ял ваҡытын, аҙналыҡ ял көндәрен, түләүле йыллыҡ отпускты, ауырыу буйынса отпускты һәм ҡайһы бер төркөмдәргә махсус яҡлауҙы үҙ эсенә ала. Аныҡ шарттар килешеүгә, эске ҡағиҙәләргә һәм эш төрөнә бәйле булыуы мөмкин. Хеҙмәт хаҡы ғәҙәттә эш биреүсенең түләү системаһы аша түләнә, тейешле тотоп ҡалыуҙар һәм яҙмалар менән бергә. Эш биреүсе хеҙмәткәргә эш хаҡын аңлайышлы итеп аңлатырға һәм хеҙмәт документтарын дөрөҫ һаҡларға тейеш. Хеҙмәт мөнәсәбәте килешеү, үҙ теләге менән китеү, билдәле ваҡытлы шартнамә мөҙҙәтенең тамамланыуы йәки закон рөхсәт иткән эш биреүсе башланғысы буйынса тамамланырға мөмкин. Ҡайһы бер осраҡтарҙа эштән сығарыу өсөн рәсми тәртип, яҙма документтар йәки махсус яҡлауҙы тикшереү талап ителә. Хеҙмәт бәхәстәре түләнмәгән эш хаҡына, эштән сығарыуға, эш ваҡытына, отпускҡа, кәмһетеүгә йәки эш урынындағы хәүефһеҙлеккә ҡағылыуы мөмкин. Хеҙмәткәр документтарҙы һаҡлай, Дәүләт хеҙмәт инспекцияһына мөрәжәғәт итә, профсоюзға бәйләнә йәки судҡа дәғүә бирә ала. Ғәмәли ҡыйынлыҡ шунда: яҙма шартнамә ысын эшкә тап килмәҫкә мөмкин. Үҙ аллы подрядсы тип аталған кеше ысынында хеҙмәткәр кеүек эшләргә мөмкин, шуға күрә хәл-ваҡиғалар һәм дәлилдәр ҙур әһәмиәткә эйә була ала.