Рәсәйҙең тәбиғи төбәктәре күп төрлө, сөнки ил Төньяҡ Боҙло океандан алып йылыраҡ көньяҡ ерҙәргә тиклем бик ҙур майҙанды биләй. Климат, тупраҡ, һыу һәм диңгеҙ кимәленән бейеклек һәр төбәктә осраған үҫемлектәр һәм хайуандарға йоғонто яһай. Тундра башлыса алыҫ төньяҡта урынлашҡан; унда аласа үҫемлектәр, күп урындарҙа туңған ер һәм ҡыҫҡа үҫеү миҙгеле бар. Көньяҡтараҡ тайга — ылыҫлы һәм ҡатнаш урмандарҙың киң һыҙаты; унда айыуҙар, бүреләр, мышылар һәм күп төрлө ҡоштар йәшәй. Далалар — асыҡ үләнле ерҙәр, улар айырыуса Рәсәйҙең көньяҡ өлөштәрендә күп. Кавказ, Алтай һәм Рәсәйҙең көнсығышындағы тау теҙмәләре төрлө бейеклектәрҙәге урталарҙы — урмандарҙан алып тау альпин урындарына тиклем — үҙ эсенә ала. Рәсәйҙә шулай уҡ ҙур йылғалар, күлдәр, һаҙлыҡтар һәм яр буйы һыуҙары бар. Был урындар һыуҙы һаҡлай, һыу баҫыуҙы кәметә, балыҡтар һәм ҡоштар өсөн йәшәү мөхите булдыра, кешеләргә юлдар йәки ресурстар бирә. Тәбиғәтте һаҡлауҙың бер нисә формаһы бар. Заповедник — һаҡлау режимы бик ҡаты булған тәбиғәт ҡурсаулығы, ә милли паркта ғәҙәттә тәбиғәтте һаҡлау менән бергә ҡәтғи контролдәге килеүҙәр ҙә мөмкин. Заказник айырым төрҙәрҙе, йәшәү урындарын йәки тәбиғи үҙенсәлектәрҙе һаҡлай һәм урындағы ҡағиҙәләргә ярашлы ҡайһы бер эшмәкәрлеккә рөхсәт итә. Кешеләр тәбиғи урындарҙы игенселек, урман хужалығы, балыҡсылыҡ, транспорт, туризм һәм файҙалы ҡаҙылмалар сығарыу өсөн ҡуллана. Был эшмәкәрлек йәмғиәттәргә ярҙам итә ала, ләкин бысратыу, янғындар, артыҡ файҙаланыу, юлдар йәки хайуандарҙы борсоу арҡаһында йәшәү мөхитенә зыян да килтерергә мөмкин. Хайуандар донъяһын һаҡлау йыш ҡына йәшәү урындарын һаҡлауға, күсеп йөрөү юлдарын тоташ һаҡлауға, ҡанунһыҙ һунарҙы булдырмауға һәм боҙолған урындарҙы тергеҙеүгә йүнәлтелә. Урындағы йәмғиәттәр, ғалимдар, ҡурсаулыҡ хеҙмәткәрҙәре һәм дәүләт органдарының һәр береһе ҡатнаша ала. Тәбиғәтте һаҡлауҙың ғәмәли мәғәнәһе һирәк осрай торған хайуандар менән генә сикләнмәй. Сәләмәт экосистемалар шулай уҡ таҙа һыу, уңдырышлы тупраҡ, эрозиянан һаҡланыу, климатты көйләү, аҙыҡ-түлек, ял һәм мәҙәни ҡиммәт тә бирә. Файҙалы тәүге аҙым — үҙегеҙҙе уратып алған тәбиғи төбәкте өйрәнеү, яҡындағы һаҡланған урындарҙы асыҡлау һәм урындағы инеү һәм янғын хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен үтәү. Ҡый ташламау, эттәрҙе контролдә тотоу, билдәләнгән һуҡмаҡтарҙан йөрөү һәм күренгән зыян тураһында хәбәр итеү кеүек бәләкәй ғәмәлдәр тәбиғәткә баҫымды кәметә ала.
Рәсәйҙә тәбиғәт
Рәсәй тәбиғәтенә Арктика тундраһы, сикһеҙ тайга урмандары, далалар, һаҙлыҡтар, тауҙар, йылғалар һәм оҙон яр буйҙары инә. Рәсәйҙә бик күп үҫемлек һәм хайуан төрҙәре йәшәй, шул иҫәптән ҡаты һыуыҡҡа һәм миҙгелдәрҙең ҙур үҙгәрештәренә яраҡлашҡандары ла бар. Заповедниктар һәм милли парктар кеүек һаҡланған урындар был тәбиғи системаларҙы һаҡларға ярҙам итә.
VivAVia can make mistakes. Check important information.