Россия Түндүк Муз океанынан түштүктөгү жылуураак жерлерге чейин абдан чоң аймакты камтыгандыктан, анда жаратылыш аймактары ар түрдүү. Климат, топурак, суу жана деңиз деңгээлинен бийиктик ар бир аймакта кездешкен өсүмдүктөр менен жаныбарларды калыптандырат. Тундра негизинен алыскы түндүктө жайгашып, жапыз өсүмдүктөрү, көп жерлерде тоңгон топурагы жана кыска өсүү мезгили менен айырмаланат. Андан түштүктө тайга — аюу, карышкыр, багыш жана көптөгөн канаттуулар жашаган ийне жалбырактуу жана аралаш токойлордун кең алкагы. Талаалар — Россиянын түштүк бөлүгүндөгү ачык чөптүү аймактар. Кавказ, Алтай жана Россиянын чыгышындагы тоо кыркалары сыяктуу тоолордо бийиктикке жараша токойлордон альп аймактарына чейин ар башка жашоо чөйрөлөрү бар. Россияда ири дарыялар, көлдөр, саздар жана жээк суулары да бар. Бул жерлер сууну сактайт, суу ташкынын азайтат, балыктар менен канаттууларды колдойт жана адамдар үчүн жол же ресурс болуп кызмат кылат. Жаратылыш бир нече түрдүү коргоо тартиби аркылуу башкарылат. Заповедник — коргоо деңгээли өтө жогору жаратылыш коругу, ал эми улуттук парк жаратылышты сактоо менен катар кылдат көзөмөлдөнгөн барууга да шарт түзөт. Закazник айрым түрлөрдү, жашоо чөйрөлөрүн же жаратылыш өзгөчөлүктөрүн коргоп, жергиликтүү эрежелерге ылайык айрым иштерге уруксат берет. Адамдар жаратылыш аймактарын дыйканчылык, токой чарбасы, балык уулоо, ташуу, туризм жана кен казуу үчүн пайдаланышат. Бул иштер коомчулуктарды колдошу мүмкүн, бирок булгануу, өрт, ашыкча пайдалануу, жолдор же жаныбарларга тоскоолдук кылуу аркылуу жашоо чөйрөлөрүнө зыян келтириши да мүмкүн. Жапайы жаратылышты сактоо көбүнчө жашоо чөйрөлөрүн коргоого, көчүү жолдорун сактоого, мыйзамсыз аңчылыкты болтурбоого жана бузулган жерлерди калыбына келтирүүгө багытталат. Жергиликтүү коомчулуктар, окумуштуулар, корук кызматкерлери жана мамлекеттик органдар катышышы мүмкүн. Жаратылышты коргоонун практикалык мааниси сейрек кездешүүчү жаныбарлар менен эле чектелбейт. Дени сак экосистемалар таза сууну, түшүмдүү топуракты, эрозиядан коргоону, климатты жөнгө салууну, азык-түлүктү, эс алууну жана маданий баалуулуктарды да камсыз кылат. Алгач өзүңүз жашаган аймактагы жаратылыш зонасын үйрөнүп, жакын жердеги корголуучу аймактарды таап, жергиликтүү баруу жана өрт коопсуздугу эрежелерин сактаңыз. Таштанды калтырбоо, иттерди көзөмөлдөө, белгиленген жолдор менен жүрүү жана көрүнгөн зыян тууралуу билдирүү сыяктуу майда аракеттер жаратылышка болгон басымды азайта алат.
Россиянын жаратылышы
Россиянын жаратылышына Арктика тундрасы, кең тайга токойлору, талаалар, саздак жерлер, тоолор, дарыялар жана узун жээк тилкелери кирет. Россияда көптөгөн өсүмдүктөр менен жаныбарлар, анын ичинде өтө суук аймактарга жана мезгилдердин чоң айырмасына ыңгайлашкан түрлөр жашайт. Заповедниктер жана улуттук парктар сыяктуу корголуучу аймактар бул жаратылыш системаларын сактоого жардам берет.
VivAVia can make mistakes. Check important information.