Россия Төньяк Боз океаныннан алып җылырак көньяк җирләргә кадәр бик зур мәйданны биләгәнгә, анда күп төрле табигый төбәкләр бар. Һәр төбәктә үсемлекләр һәм хайваннарның нинди булуын климат, туфрак, су һәм диңгез өсте биеклеге билгели. Тундра нигездә ерак төньякта урнашкан; анда тәбәнәк үсемлекләр, күп урыннарда туңган җир һәм үсү сезонының кыска булуы хас. Көньяктарак тайга — ылыслы һәм катнаш урманнарның киң поясы; анда аюлар, бүреләр, поши һәм күп кенә кошлар яши. Далалар — ачык үләнле урыннар; алар аеруча Россиянең көньяк өлешләрендә таралган. Кавказ, Алтай һәм Россиянең көнчыгышындагы тау тезмәләре кебек тауларда биеклеккә карап төрле яшәү мохите бар: урманнардан алып альпин урыннарына кадәр. Россиядә шулай ук зур елгалар, күлләр, сазлыклар һәм яр буе сулары бар. Бу урыннар суны саклый, су басуны киметә, балыкларга һәм кошларга яшәү урыны бирә, кешеләр өчен юл яки ресурс булып тора. Табигатьне төрле саклау рәвешләре аша идарә итәләр. Заповедник — керү һәм эшчәнлек бик нык чикләнгән табигать тыюлыгы; милли парк исә гадәттә табигатьне саклауны җентекләп җайга салынган килү мөмкинлеге белән берләштерә. Заказник билгеле төрләрне, яшәү мохитләрен яки табигый үзенчәлекләрне саклый, шул ук вакытта җирле кагыйдәләр рөхсәт иткән кайбер эшчәнлекләргә мөмкинлек бирә. Кешеләр табигый урыннарны игенчелек, урман хуҗалыгы, балык тоту, транспорт, туризм һәм файдалы казылмалар чыгару өчен куллана. Бу эшчәнлекләр җәмгыятьләргә ярдәм итә ала, ләкин пычрану, янгыннар, артык куллану, юллар төзү яки хайваннарны борчу аша яшәү мохитләренә зыян да китерергә мөмкин. Хайваннарны саклау еш кына яшәү мохитләрен яклауга, миграция юлларын саклауга, законсыз ауны булдырмауга һәм зыян күргән урыннарны торгызуга юнәлтелә. Җирле җәмгыятьләр, галимнәр, тыюлык хезмәткәрләре һәм дәүләт органнарының һәркайсы катнаша ала. Табигатьне саклауның гамәли мәгънәсе сирәк хайваннар белән генә чикләнми. Сәламәт экосистемалар чиста су, уңдырышлы туфрак, эрозиядән саклау, климатны җайга салу, азык-төлек, ял итү һәм мәдәни кыйммәт тә бирә. Файдалы беренче адым — үзегез яшәгән тирәдәге табигый төбәкне өйрәнү, якындагы саклана торган урыннарны табу һәм анда йөрү, учак ягу кагыйдәләрен үтәү. Чүп калдырмау, этләрне контрольдә тоту, билгеләнгән сукмаклардан йөрү һәм күренгән зыян турында хәбәр итү кебек кечкенә гамәлләр табигатькә басымны киметә ала.
Россиядә табигать
Россиядә табигатькә Арктика тундрасы, зур тайга урманнары, далалар, сазлыклар, таулар, елгалар һәм озын яр буйлары керә. Россиядә салкын төбәкләргә һәм ел фасылларының зур үзгәрешләренә җайлашкан төрләрне дә кертеп, күп кенә үсемлекләр һәм хайваннар яши. Заповедниклар (заповедники) һәм милли парклар кебек саклана торган урыннар бу табигый системаларны сакларга ярдәм итә.
VivAVia can make mistakes. Check important information.