La mangiativa in Slovenia

La cusin-a slovena a riflet ël paesagi varià dël paìs e ij sò visin. Influense alpine, mediterranee, d’Europa central e balcaniche a son present ant la cusin-a ëd cà, ij ristorant, le panaterie e le feste local. Un ristorant o na locanda tradissional a l’é sovens ciamàda *gostilna*. A peul servì minestre, carn, gnòch, verdure ëd stagiòn, formagg local e specialità regional an n’ambient rilassà. Na *malica* a l’é un past ëdurno sempi, sovens proponù a un pres pratic e servì an pressa. Lavorador, student e visitador a peulo cern-e na *malica* quand a veulo un disnè che a sazia sensa na longa visita al ristorant. Tra ij mangé comun a-i son ij *štruklji*, na sorte ëd gnòch ripien; la *potica*, un dòls ëd festa arrotolà; la *jota*, na minestra o stufà generosa ligà a le region dl’ovest; e divers forme ëd *žlikrofi* o gnòch. Ël *burek* a l’é ëdcò motobin disponibil, specialment an panaterie e local ëd fast-food, ma a l’é pi generalment balcanich che esclusivament slovén. Sla còsta, pes, frut ëd mar, òli d’oliva e verdure mediterranee a son comun. Ant le montagne e le region dl’entern, minestre, patate, caòla, fasòj, fong, prodot ëd lat e piat ëd carn a son pi present. Ij past a peulo comensé con na minestra o un antipast sempi, seguit da un piat principal e a vòte un dòls. Cafè, àqua minerala, bira e vin a son beivande comun; ij vin local a vario da na region a l’àutra. An ristorant, ël menù a l’é ciamà *jedilni list*, ël cont a l’é *račun*, e ël camarié o la camariéra a peulo esse ciamà *natakar* o *natakarica*. Le costumanse ëd servissi a son an general rilassà, e a l’é normal domandé dle part, ij ingredient e ël pagament prima d’ordiné. Le tradission alimentare a son ligà a le stagiòn, a la famija, a le feste, a le campagne e a l’identità local. Un bon iniss a l’é prové chèich piat regional, ciamé che a l’é tipich ant la zona andova it stas e noté ij mangé che a van bin a toa dieta e a tò budget.