Fass ëd la vita an Slovenia

An Slovenia, la vita a ven comunment capìa tramite fass coma prima infansia, agn ëd scola, gioventù, età adulta e ëd travaj, genitorialità, età adulta pi tard e vejessa. Ste fass a descrivo andament largh, pa regole rigide për minca persona. La fameja a resta important an tante part dla vita slovena. I cit a cresce sovens con contat regolar tra generassion, e ij neni a peulo giuté con cura, trasport, pasti o tradission ëd fameja. La prima infansia a includ la cura a ca, l’asil, ‘l gioghe e ij prim pass vers l’indipendensa. L’asil a ven comunment dit vrtec e a-j giuta a ij cit a imparé le routine, le competense social e na preparassion fondamentala për la scola. La scola obligatòria a comensa con la scola elementar, dita osnovna šola. Dòp, la gent a peul continué a studié an un liceo (gimnazija), na scola professional o n’àutr programa secondari prima dë studié pì o andé a travajé. Ij giovo a ciapo a poc a poc pì responsabilità për l’istrussion, ‘l travaj, ij sòld, le relassion e ij sistem ëd vita. Andé a vive da sol e creé na fameja a peul suced-se a età diferent, e tante persune adulte a combina jë studi con l’ajut dla fameja o ‘l travaj a temp parzial. L’età adulta e ‘l travaj a includo sovens un’assion, ij compit dla ca, na relassion e chèich vira tiré su ij cit. La gent slovena a peul vive an sità, pais o zone da comutassion, për sòn la vita ëd tuti ij di a peul cambié fòrt da na region a l’àutra. L’età adulta pi tard a peul anclude pì pòch travaj, pì temp con la fameja, hobby, volontarià e cura dla sanità. La pension e la vejessa a son pa n’esperiensa sola, përchè rèddito, sanità, ca e relassion social a conto tuti. Ij pass important a includo comensé la scola, finì jë studi, comensé a travajé, avej un cit, cangié ca, andé an pension e riceive assistensa. Ste moment a peulo duverté possibilità, ma a peulo pura richiede pianificassion e sostegn. Capì bin le fass ëd la vita a veul dì rispeté le fameje, le capacità, le identità e le sërne personal diferent. La manera pì utila a l’é imparé ‘l sistema local, ciamé ajut a la gent fidà e pianificé ‘l prossim pass sensa pensé che tuti a seguo la stessa tabella ëd temp.