Mestié an Sloveña

Un poklic a l’é n’occupassion o un mesté an Sloveña. A descriv ël travai ch’a fa na përson-a, për esempi eletricista, infermè, insegnant, cusinè, engené, autista o specialista d’ufissi. A chèiche ocupassion a se peul rivé principalment con l’esperiensa e la formassion fornìa dal datore ëd travai. D’àutre a richiedo na formassion professional, studi superior, n’esam professional, na licensa o l’apartenensa a n’organisassion professional. Un mesté regolamentà a l’ha dij requisit formaj d’aces, stabilì da le regole pùbliche o da n’autorità professional. Prima ëd travajé, na përson-a a peul dovèj fé riconoss la sò formassion, prové le sò competense, dimostrè la conossensa ëd la lenga o ottegne n’autra autorisassion. Le scòle professional a dan na preparassion pratica e teorica për tanti mesté. L’aprendissagi an pòst ëd travai e ij aprendistà a peulo colegé la formassion a le manssion real dël pòst ëd travai. L’NPK, o qualificassion professional nassional, a peul confermé formalment dle competense specifiche acquesìe con ël travai, l’aprendissagi o l’esperiensa. A l’é util quande na përson-a a l’ha da prové chiarament soa capacità pratica. Le qualificassion d’un àutre pais a peulo richiede na valutassion o un riconossiment. La procedura a dipend dal mesté, dal sistema d’istrussion e dal fait che l’occupassion a sia regolamentà o nò. Ij dator ëd travai a valorizo ëdcò le competense ch’a l’han pa soa manifestassion an un certificà, comprese ël travai precis, la solussion ëd problema, ël travai an grup, la capacità digital e la comunicassion. Na qualificassion a duvert dij port, ma la qualità dël travai a ten ij port duvert. La planificassion ëd carriera a ancamin-a con na mira professionala, na valutassion onesta dle pròpie competense e na via për colmé ij mancament. La via pì bon-a a peul esse la scòla, na formassion curta, la pratica supervisionà, ël riconossiment ëd na qualificassion esistent o n’esperiensa direta ëd travai.