Schulden in Suriname

Er is sprake van schuld wanneer een persoon, bedrijf of overheid geld of een andere prestatie aan een schuldeiser verschuldigd is. In Suriname wordt formeel krediet geregistreerd via het Centraal Krediet Informatiesysteem van de Centrale Bank van Suriname, bekend als CCBS. Het systeem registreert positieve en negatieve betalingsgeschiedenis voor consumptieve leningen, autoleningen, huurkoop, creditcards, rekening-courantkredieten, hypotheken en leningen aan zelfstandigen bij zes aangewezen instellingen. CCBS is een register, geen dienst voor schuldhulpverlening. Een kredietnemer kan met toestemming via CCBS of een aangesloten kredietverstrekker toegang tot de gegevens vragen en onjuiste informatie via de relevante route aanvechten. Bespreek betalingsproblemen zo snel mogelijk met de schuldeiser. Schuldeiser en kredietnemer kunnen een betalingsregeling of herstructurering overeenkomen, maar het bestuur van de kredietverstrekker moet een herstructurering goedkeuren en de kredietverstrekker moet de terugbetalingscapaciteit van de kredietnemer vastleggen. Een lening met de classificatie niet-renderend kan pas na ten minste drie maanden betalingen weer als renderend worden aangemerkt bij maandelijkse termijnen, of na zes maanden bij andere betalingsschema’s. Een herstructureringsovereenkomst mag geen betalingsmoratorium van zes maanden bieden. De risicocategorieën van de Centrale Bank van Suriname zijn Performing, Special Mention, Substandard, Doubtful en Loss. Volgens de toepasselijke richtlijn leidt een achterstand van 365 dagen tot een indicatie oninbaar. Als een schuldeiser een uitvoerbare titel verkrijgt, kan een deurwaarder een betalingsbevel uitbrengen. Voor executoriaal beslag op roerende of onroerende zaken moeten in het algemeen ten minste twee dagen na het bevel verstrijken. In passende gevallen kan ook derdenbeslag worden gelegd. Een geschil over de tenuitvoerlegging kan aan de kantonrechter worden voorgelegd. Kosten voor een deurwaarder, notaris of rechtbank hangen van de zaak af; één landelijk tarief voor schuldhulp is niet geverifieerd. Een schuldeiser kan ook een vordering instellen of een faillissementsprocedure aanvragen. Geldvorderingen verjaren in het algemeen vijf jaar na de dag waarop ze opeisbaar worden, met uitzonderingen en stuiting van de verjaring. Voor een bedrijf of nalatenschap dat opeisbare schulden niet kan betalen, is faillissement geregeld in de Faillissementswet. De schuldenaar, één of meer schuldeisers of het Openbaar Ministerie in het algemeen belang kan een aanvraag indienen bij de kantonrechter. De wettelijke toets is of de schuldenaar heeft opgehouden te betalen. Na een faillietverklaring beheert een curator de boedel, controleert de vorderingen van schuldeisers en verdeelt beschikbare bezittingen. Een schuldenaar kan in het algemeen binnen acht dagen verzet aantekenen tegen de faillietverklaring. Surseance van betaling is een tijdelijke opschorting van betalingen voor een schuldenaar die verwacht opeisbare schulden niet te kunnen betalen. De kantonrechter kan onmiddellijk voorlopige surseance verlenen; een bewindvoerder houdt toezicht op het beheer. De rechtbank kan de surseance intrekken als herstel niet langer realistisch is of schuldeisers worden benadeeld. In de onderzochte nationale bronnen is geen afzonderlijke algemene openbare procedure voor schuldhulp of schuldsanering van consumenten vastgesteld. Overheidsschuld valt onder een afzonderlijk publiek stelsel. Het Bureau voor de Staatsschuld, ook wel het Suriname Debt Management Office of SDMO, beheert het centrale schuldenregister, de strategie, leningen, schuldendienstbetalingen en publicaties, en rapporteert maandelijks aan het Internationaal Monetair Fonds, de Centrale Bank van Suriname en het Ministerie van Financiën en Planning. De wettelijke schuldlimiet is 15% van het bbp voor binnenlandse schuld, 45% voor buitenlandse schuld en 60% in totaal. Brutoschuld omvat uitstaande verplichtingen, niet-opgenomen gecontracteerde schuld, rente en kosten en ingeroepen garanties. Een wijziging uit 2025 maakte tijdelijk nieuwe leningen wettelijk mogelijk nadat in juli 2025 een overschrijding was vastgesteld. In juni 2026 bedroeg de gerapporteerde overheidsschuld USD 4,65 miljard of SRD 175,28 miljard, gelijk aan 119,6% van het bbp op basis van de bbp-maatstaf van ABS voor 2024. De binnenlandse schuld bedroeg USD 0,76 miljard of SRD 28,49 miljard; de buitenlandse schuld USD 3,9 miljard of SRD 146,79 miljard. Wisselkoersen en de definitie van het bbp kunnen de verhouding sterk beïnvloeden. De begroting voor 2026 voorzag in circa SRD 14,9 miljard of USD 401 miljoen aan schuldendienst, exclusief leningen in de pijplijn, ongeveer 37% van de staatsinkomsten en 31% van de uitgaven. De overheidsschuld van Suriname is in de periode 2022–2026 geherstructureerd. De schuldenlast daalde van circa USD 2,7 miljard vóór de herstructurering tot circa USD 1,6 miljard erna; in 2022–2024 werd ongeveer USD 582 miljoen aan verlichting gerealiseerd. De vooruitzichten hangen sterk af van olie-inkomsten. In een oliescenario daalt de schuld vanaf 2028 tot onder 60% van het bbp; in een scenario zonder olie blijven de schuldendienstverplichtingen onhoudbaar. Leveranciersschuld bestaat uit onbetaalde facturen voor al geleverde goederen of diensten en telt sinds december 2021 mee in de binnenlandse overheidsschuld. Leningen van de overheid, garanties, staatsobligaties, schatkistpapier, particuliere leningen en voorschotten van banken lopen via het Ministerie van Financiën en Planning; documenten over staatsschuld vallen onder toezicht van de Rekenkamer. Een praktische aanpak van schulden in Suriname is een overzicht te maken van elke schuldeiser, het bedrag, de vervaldatum, rente, achterstand en zekerheid; kredietgegevens op te vragen; vroeg met schuldeisers een haalbaar aflossingsvoorstel te bespreken; en juridische hulp te vragen bij Bureau Rechtszorg of een andere bevoegde dienst als beslag, faillissement of surseance dreigt. Een bedrijf moet faillissement en surseance van betaling apart beoordelen van informele onderhandelingen van een individu. Het Stichting Garantiefonds voor Bedrijfskredieten, beheerd via NOB, biedt een garantieregeling voor bepaalde zakelijke leningen, maar is geen algemene oplossing voor consumentenschulden.