Drit penal an Svizra

Ël drit penal material a descriv ij reat e le sansion possìbij. Le règole principal a son ant ël Codice penal svizzer, ma a-i son ëdcò disposission penal an d’àutri at. Còl ch’a l’é nen definit për lege coma punìbil a dev nen esse punì. Ij reat a son classificà segond la gravità giuridica an pi categorie. La classificassion a influensa le sansion possìbij e le question ëd procedura. An pi a le pen-e ëd preson e a le multe, a-i son d’àutre conseguense e misure. Un procès penal a comensa sovens con na denonsia, na constatazion ëd la polissia o d’àutre verifiche dij servissi. La polissia a preserva le tracce e a interòga le persone interessàe. La Procura pùblica a dirìg ël procediment preliminar e a decìd le investigassion da fé. Na persona sospetàa d’un reat a l’é consideràa inocenta fin a na condanna definitiva. An general a peul tasì e avè na difesa. Ansem a sòn, a dev pijé seriament le convocassion d’le autorità e le misure coercitive ordinàe. Le persone danegiàe a peulo denonsié ij reat e, a certe condission, parteçipé al procès. Chi ch’a fa valé soa pretesa penal o civil a peul diventé parte civil. Le vìtime ëd chèich reat a l’han drit especial ëd protession e consej. Nen tute le infrassion a son perseguità ant la stessa manera. Për ij reat perseguì d’ufissi, le autorità a agisso an general da lor istesse apena ch’a ven-o a savèj. Për ij reat perseguì a domanda, a-i é da gionté na domanda penal valida dla persona autorizàa. La Procura pùblica a peul archivè un procès, presenté na acusassion o, an ij cas adate, emet un ordonansa penal. Le possibilità ëd contesté o fé revision a depend dal tipo ëd decision. Chi ch’a ricéiv un’ordonansa penal a dev lesje sùbit ël contenù e l’avis dij ricors. Ël drit penal a protégé ij ben giuridich important, ma a peul nen riparé tut ij dann. Le preuve, ij drit processuaj e la classificassion giuridica precisa a determin-o ël resultat. Le pretese civil, l’ajut a le vìtime o le misure ëd protession a peulo esse important an pi.