Famija an Svizera

La paròla famija a descriv dij person-e coleghà da la nassita, da 'n ligam legal, da 'na cobia o da na responsabilità vivùa a long. I membr ëd na famija a l'han nen da vive tuti ansem o avè la stissa forma ëd vita. An Svizera a-i son cobie marià e nen marià, famije con o sensa fieuj, famije monogenitoriaj, famije ricomponùe, famije adobive e d'afidament, e famije arcobalen. Për le cobie nen marià, ël nòm Konkubinat a l'é sovens dovrà an sla vita d'ogni di. La vita ëd famija a comprend sovens la cà, la cura, ël travaj, la scola, ij laor dël cas, ël temp lìber e le facende ëd sòld. Accordi ciari a-j agiuto a fé vëdde ël travaj e a spartìlo pì giust. Ij genitor o d'àutri adult responsàbil a dovrìo dà ai fieuj protezion, cura, orientament e possibilità d'esse parte a livel ch'a coresponda a lor età. I fieuj a l'han da podè conté su 'd person-e fisse, ma man man ch'a cress-o a peulo ciapè pi parte a le decision e a fasse carico d'alcò. An tante famije svizere a-i é pi d'na lenga. La lenga ëd cà, la lenga local ëd la Svizera e d'àutre lenghe a peulo coesiste e porté diverse part ëd l'identità. Ij parent a peulo dà na man con la cura, le cognossense e ël sostegn emotiv. La distanza, j'aspettative diferent o ij ligam complicà a peulo però limitè sta man. Na separassion, na malatia, na nassita, un mòrt, un trasloch o la pèrdita dël travaj a cangio ij rol e le abitudin. Un pian ëd base për j'emergense, ij document a man e dij discurs per temp a facilito ste transission. La famija a dà sovens protezion e sostegn, ma a l'é pa automaticament un pòst sicur. Con trascuransa, costrission o violensa, la protezion e l'agiut a son pi important che tasé o salvé l'aparensa ëd pès an famija.