Suriye de Perwerdeya Pîşeyî ya Deامdar

Kursê pîşeyî yê formal bi navendê perwerdeya pîşeyî yê dewletî, enstîtuyê sektorî û navendê lîsansdayî yê kesî yan NGO pêşkêş beno. Wezaretê Perwerde lîsans dano û navendê perwerdeya pîşeyî kontrol keno; Wezaretê Kar û Karê Civakî xizmetê karî, sîyaseta bazarê karî û rêveberiya perwerdeya pîşeyî koordîne keno. Wezaretê Aborî û Pîşesazî panc enstîtuyê teknîkî bi zêdetir ji 3,500 xwendekar û kompleksê pîşeyî yê Şam, Hims û Heleb rapor keno. Kurs bi gelemperî çar heta neh mehan kişêno û mehanîkê erebe, metal, elektronîk, elektrîk, marangozî, welding, plumbing, tekstîl, xiyatî, avahî û sîstemê germkerdiş yan sermekerdiş gireweno. Kompleksê Pîşesazî yê Şam kursê heta neh mehan qey teknolocîya agahî, rêveberiya ofîsî, elektrîk, HVAC, elektronîk, avahî, karê darî, metal, welding, plumbing, tekstîl, xiyatî û xêzkirina teknîkî pêşkêş keno. Li Hims, bernameyê dokumentkirde xwendekarê 16 heta 30 salî qebûl kerdene, kursê salane ya bêxerc û nêzîkê neh mehî pêşkêş kerde û belgeya Wezaretê Pîşesazî daye. Nimûneya Hims di 2025 de 120 fêrbîyayî di heft navendan de gireweno. Nê nimûneyan sînorkerdîya temen, dem yan standardê belgeyî yê neteweyî nêsaazînenê. Wezaretê Karê Giştî û Xanî goreyê Qanûnê 4/2021 perwerdeya pîşeyî dimeşno. Qonaxa dokumentkirde ya 2026 ji 1ê Hezîran heta 1ê Çiriya Peyênî dewam kerde, serlêderê 15 heta 45 salî qebûl kerde, heqê dersî nêgirewto û pereyê mehane daye. Beşê perwerde avahî, tesîsatê elektrîkî, enerjiya rojî, marangozî, karê metal, welding û germkerdiş yan sermekerdiş gireweno. Bername belgeya Wezaretî wekî qebûlbiyayî rapor keno û qey mezûnan kontratê salane yê muhtemel heta du salan destûr dano, lê belge yan perwerde karê otomatîk nêgarantî keno. Sazîya Pêşxistinê Karê Biçûk û Orta, ke bi SMEDA yê, perwerdekar, navend, kurs, belge, şîreta karî û inkubasyon destek keno. Portalê wê beno ke fêrbîyayî, perwerdekar, navend, karxwey, şêwirkar û karwazî bikar bînin. Prosedurê asayî hesab viraşteno, qeydkerdiş û eger lazim o qebûl gireweno, kurs hilbijarteno, tevlî beno û kurs temam keno, paşê belgeya elektronîkî werdigiro ke agahîya wê online beno kontrolkerdiş. Şert goreyê pêşkêşker diguhere û beno ke temen, belgeyê nasname, xwendişê berê, wilayet, hunerê berdest, demê qeydkerdiş û cihê mayî girewê. Xwendişê ser karî, kurtkirde WBL, xwendişê bi karê praktîkî di şirket yan atölye de yew dike. Bernameya Helebê ku ILO destek kerd di 2023–2024 de 105 fêrbîyayî, 16 şirketê herêmî û panc pîşe gireweno; karê fêrbîyayî, pereyê rojane yan destekê mûçeyî pêşkêş kerde û 24 beşdar manê. Bername li ser cîwanê jin, kesê astengdarbîyayî, kesê koçber û cîwanê 16 heta 18 salî sekinî. Ev modelê projeyî delîl nîyo qey mafê giştî yê qanûnî yê karê fêrbîyayî yan pereyî. Bernameyê neformal derveyî tora navendê pîşeyî yê giştî ra mirov digihêne. UNICEF di 2024 de rapor kerd ke 162,297 kesê şertê zehmet yê 10 heta 24 salî di 14 wilayetan de girewto; 34,680 beşdar di hunerê jiyanî û perwerdeya civakî, perwerdeya pîşeyî, karxweyî û hunerê karpêkerdişî de bî. Nod û şeş kurs 30 pîşeyî gireweno û bi cihê pêwendîyê cîwanan, merkezê hevgirtî û tîmê mobîl pêşkêş bî. Bernameyê UNDP hunerê pîşeyî yê goreyê hewcedarî, karê fêrbîyayî, destegê dahatî, sererastkerdişê karê piçûk û dîsa yewbîyayîşê kesê vegerayî destek keno. Projeyê hêzdarkerdişê cîwanan yê Wezaretê Kar û Karê Civakî di 2025 de di deh wilayetan de dest pêkerd; platformê bazarê karî karwaz û karxwey bi xizmetê perwerde, qalîte û huneran girê dano. Perwerdeya mezinan rêya rasterast ya din a perwerdeya dewamkerde ya. Wezaretê Çand û Mudîriyetê Pêşxistinê Çandî û Perwerdeya Mezinan bernameyê xwendiş û nivîs û fêrbîyayîşê mezinan pêşkêş kenê. Wezaret di 2026 de nêzîkê çar mîlyon kesê bêxwendiş, yan nêzîkê 20% yê nifûsê, û zêdetir ji 400 kursê xwendiş û nivîs ku ji destpêka wî salî ra dest pêkerdbî rapor kerd. Zêdebîyayîş xwendişa dîjîtal, xwendişa qanûnî, fikirîşê rexneyî û fêrbîyayîşê civakî yan çandî zî gireweno; armancê ragihandî kêmkerdişê bêxwendişî heta binê 10% di sê salan o. Heleb de rêjeya ragihandî ya bêxwendişî nêzîkê 25% bî û hin herêmê dûr yan kampan de heta 50% zêde bî, lewma eriş goreyê herêmî zaf cîya yo. Nimûneyê giştî zaf caran bêxerc in û kursê cîwananê piştgirîdayî yê UNICEF di bernameyê dokumentkirde de bi gelemperî bêxerc in. Heqê kursê kesî, NGO û SMEDA diguhere û tarîfê neteweyî nêesto. Pereyê donoran gelek bernameyê neformal destek keno, lewma kurs beno ke raweste, cih biguro yan şertê qebûl biguro dema pereyê projeyî yan erişê herêmî biguro. Kapasîteya giştî ya pîşeyî ya niha ku herî baş delîlkirî Şam, Hims û Heleb de ya; zêdebîyayîş qey hemî wilayetê 2026–2028 plan kerdo, amadebîyayîş li Laziqîye û plan li Deyr ez-Zor esto, lê zêdebîyayîş hîn temam nîyo. SMEDA tora xo li hemî wilayetan ragihêno; pêşkêşiya mirovperwerî û neformal herêmê firehtir gireweno lê zêdetir bi projeyî girêdayî ya. Belgeya pêşkêşkerî nirxê qanûnî yan bazarê karî yê ku sazîya dayî dano gireweno. Suriye de nê sistema neteweyî ya yekgirtî qey nasnamekerdişê xwendişê berê esto; yanî nasnamekerdişê huneran ku bi kar yan pratîka neformal girewîyayo. Xwendişê neformal di atölye, karê malbatî, karê fêrbîyayî, xwendişê xo-serî û kursê dîjîtal de qey dahat giring o, lê zaf caran belgeya ku her cihî derbas beno nêdano. Tevlîbîyayîş, temamkerdiş û nirxandışê teorî yan pratîkî beno şert bibo; pêşkêşkerê lîsansdayî divê kurîkulumê tesdîqkerde û kontrolê kalîteyî bikar bînin. Eriş zî bi veguhestiş, ewlehî, elektrîk, internet, koçberî, normê cinsiyetî, pere û berdestbîyayîşê pîşeya herêmî sînorkerdî beno. Perwerdeya duyemîn, zanîngeh û xwendişê zimanê cîya rêya perwerdeyî yê, heta ke beşê bernameya huner yan kar nêbê.