Suriye de xwarin

Nanê genimî, ke herêmî bi خبز عربي nas beno, xwarina rojane ya sereke yo. Suriye di 2025 de nêzî 1.2 milyon ton genim hilberand, zêdetirî 60% kêmtir ji asta navîn; hewcedarîya importê genimî ya texmînkirî bo 2025/26 nêzî 3 milyon tonî bî, nêzî 70% zêdetir ji navînîya panc serran. Baranê dereng û lêçûnê inputan yê bilind jî çandinîya 2026 hêdî kerd. Kêmbaranî, avdanîya şikestî, kêmîya sotemenî, tov û gubre, çekê bêteq û mayî, şer û bazarê parçe-parçe hilberînayış, veguheztış û amadebûna herêmî tesîr kenê. Merdım bi giştî xwarin bi kirrîn û aşpêjîya malî, firin, bazar, restorant, qehwexane û firoşkarê xwarinê rêyanî peyda kenê, bi taybetî li bajaran. Sepetê xwarinê yê alîkarîya mirovî, pere yan voucher, ardê genimî yê bi vitamin, nanê bi piştgirî, xwarina dibistanî û xizmetê xwarinê rêyê din danê, lê gihîştış goreyê cî, hewcedarî, qeyd, pêşkeşkar, pere û ewlehî yo. Bingehê xwarinê yê minimum yê neteweyî yan sîstemê yekgirtî yê restorant û catering teyitbiyayî çin o. Rewşa sînorî û rêyê veguheztışê şikestî dikarin xwarina digihîşt bazarî zêde diguherê. Erjandinê bêxwarinî goreyê tarîx û pênase cîya bi kar tînin. WFP 7.2 milyon merdim wek bêxwarinîya akût rapor kerd; tenê 18% nifûs di erjandina pêwendîdar de ewleya xwarinî hesibî. Bernameya Awarte ya Berxwedan û Ewlehîya Xwarinê ya FAO bo 2025–2027 14.5 milyon merdim bêxwarinî hesibnena. Koçberê hundirîn, kesê vegerî, malbatê bi serokê jinî, zarok, jinê ducanî û şîrdan û merdimê cîyê dûrî di planê alîkarî de bala taybetî digirê. WFP di 2025 de 5.8 milyon merdim piştgirî kerd û ardê fortîfîye bo nêzî 4 milyon merdim dano; lê bernameya nanê wê 2026 de ji ber kêmîya pereyan rawestî. Alîkarî bi bername û pere ve girêdayî yo, mafê giştî nîyo. Malzemeyê normal nanê genimî, bulgur, birinc, legum, sebze, rûnê zeytûnî, mast, labneh, goşt û masî girewtenê. Goşt, findiq û mast zaf goreyê dahat û herêm diguherê. Kêmîya elektrîk û sotemenî dikare aşpêjîya sade û enerjiya kêm tercîhker bike, ne resêtê demê dirêjî dixwazê. Adetê xwarinî yê herêmî hevûdu ra teng benê ji ber koçberî: Heleb bi hinek cinsê kibbeh û xwarinê birêjî pêwendîdar o; Dimashq bi kibbeh û حرّاق إصبعو; Daraa, Quneitra û As-Sweida bi mansaf malahi li dawet û şahî; Raqqa û Deir ez-Zor bi thareed; û peravê Lattakia bi masî, sayadiyah, samaka harra û kibbehê masî. Ev pêwendî exclusive nîyê. Iftarê Ramadan, xwarinê hevpar û parvekerdışê xwarinê yê taxê bi navê سكبة pratîkê civakî yê xwarinî yê; adetê giştî yê dînî û kulturî mijarê cîya yo. Ewlehîya xwarinî bingehê qanûnî yê Qanûn No. 19 ya 2008 yê ewlehî, tenduristî û kalîteya xwarinî û Fermana Qanûnî No. 8 ya 2021 ya parastışê xerîdaran heye. Wezareta Tenduristî, Wezareta Ziraatî, Rêxistina Erebî ya Suriye bo Standard û Metrologî (SASMO), Nokta ya Têkilîya Codex ya Suriye û rayedarê din berpirsiyarî parve kenê. Tetbîqkerdış parçe-parçe yo û kapasîteya ewlehîya xwarinî di 2024–2025 de kêm erjandî bî. Problemê av û sanîtasyon, qetîbûna elektrîkê ke sarxane tesîr kena, rêyê sarî yê lawaz, bazarê bê standard û xwarinê importî yê xesarbiyayî yan kontrolnêbiyayî xeter çêkenê. Xerîdaran temizî, pakêt, malumatê tarîxî, germahiya hilanayışî û nîşanê şewitnayışî kontrol bikerê. Kanalê gilîyê yekgirtî yê neteweyî teyit nêbî. Biha goreyê mal, bazar û parêzgeh diguherê. Sîstema FAO ya çavdêrîya biha û analîz, WFP û Banka Cîhanî malumatê bazarî weşan kenê; şertê demsalî jî mesrefan tesîr kenê. Sepeta lêçûnê minimum a kanûnê 2025 nêzî 20% kêm bî ji serrê berê, lê mûçeya minimum a fermî tenê nêzî nîvê beşê xwarinî digire; dıma kêm bûna biha bi xwe nêdano ke xwarina têr erzan o. Bazarganîya genim bi giştî döreyê temmuz heta hezîran yo; amadebûna fêkî û sebze zaf demsalî yo. Kêmbaranî zêdetirî 40 serrî Suriye tesîr kerdî. Baran ji teşrîna 2024 heta gulana 2025 zêdetirî 50% kêmtir bî ji navînîya dirêjdemî; kêmbûna av, xesarê ax û binyad û biyabanbûna erd jî estê. Bersiv avdanîya tamîrkerdışî, pergalê drip û bikarardeyî yê avî, ziraata li gorî hewayê, nûkerdışê sîstema tovî, guherandışa çinî, Dibistanê Çandkaran, vegerandışê heywanan, bazarê herêmî û paqijkerdışê mîna yan çekê bêteq girewtenê. Hilberînayışê zeytûnî pêşîya mezin o: nêzî 700,000 hektar girewtena û nêzî 300,000 malbatê cotkaran heye. Stratejiya Neteweyî ya Ziraatî ya 2026–2030 çarçoveya siyasî dano, lê tetbîqkerdış bi pere û gihîştışê inputê ziraatî ve girêdayî yo.