Suriye'de Sağlık

Sağlık Bakanlığı ulusal yönlendirmeyi sağlar; Sağlık Müdürlükleri hizmetleri alt ulusal düzeyde uygular. Yükseköğretim ve Bilimsel Araştırma, Savunma ve İçişleri bakanlıkları da kendi tesislerini işletir. DSÖ teknik koordinasyonu, lojistiği ve hastalık gözetimini destekler. UNICEF aşılama ile anne ve çocuk sağlığını destekler. Ulusal ve uluslararası STK'lar, gezici sağlık ekipleri ve özel hizmet sağlayıcılar bazı hizmet açıklarını kapatır. Sağlık sistemi Suriye genelinde tek tip değildir; hizmetlerin bulunabilirliği vilayet, ilçe, kamp, sınır bölgesi ve erişimi zor topluluklar arasında değişir. Yaygın bir bakım yolu birinci basamak sağlık merkezinde, sağlık merkezinde, STK kliniğinde veya gezici sağlık ekibinde başlar. Bu sağlayıcılar muayene, teşhis, tedavi, reçete, laboratuvar testleri, röntgen, aşılama, beslenme hizmetleri, cinsel ve üreme sağlığı bakımı, kronik hastalık bakımı ve ruh sağlığı desteği sunabilir. Gerekli hizmet yerelde yoksa hastaları kamu veya uzmanlık hastanelerine sevk eder. 2026'nın ilk çeyreğinde 16 uygulayıcı kuruluş 437.578 kişinin ve 368.530 çocuğun birinci basamak sağlık hizmetlerine erişimini destekledi ve 10.684 ev ziyareti kaydetti. Ev ziyaretleri, toplum gönüllüleri ve Evde Yenidoğan Bakımı Programı, tesise kolayca ulaşamayan kişileri destekler. Koruyucu hizmetler rutin aşılamayı, telafi aşılarını, kızamık-kızamıkçık ve çocuk felci kampanyalarını, sabit aşı noktalarını, gezici ekipleri ve toplum çalışmalarını içerir. Erken Uyarı, Alarm ve Müdahale Sistemi (EWARS), salgınları tespit edip hızlı müdahaleyi desteklemek için 14 vilayetteki 1.427 bildirim noktasından yararlanır. Temmuz 2026'da 260'tan fazla ekip, altı ay ile beş yaş arasındaki 290.000'den fazla çocuğu hedefledi. Anne ve çocuk sağlığı, beslenme, hijyen ve risk iletişimi de koruyucu hizmetlerin parçasıdır. Hastaneler ve gezici ekipler travma, doğum komplikasyonları ve diğer acil durumlar için bakım sağlar. Yoğun bakım, diyaliz, kanser tedavisi, rehabilitasyon ve protez gibi daha uzmanlık gerektiren hizmetlere erişim ise oldukça eşitsizdir. Kuzeydoğu Suriye'de 113 sağlık hizmeti sunum birimini kapsayan 2024 HeRAMS değerlendirmesinde, temel acil bakım birimlerin %58'inde mevcuttu, %20'sinde kısmen mevcuttu, %3'ünde mevcut değildi ve %19'unda normalde sunulmuyordu. Bildirilen başlıca engeller finansman, ekipman, personel ve malzemeydi. Hastalık sırasında bakım birinci, ikinci veya üçüncü basamakta gerçekleşebilir. Çocuklar, anneler, bulaşıcı hastalığı olan kişiler, kronik hastalığı bulunanlar, travma hastaları ve ruh sağlığı desteğine ihtiyaç duyanlar ağın farklı bölümlerini kullanır. İlaçların bulunabilirliği tesise ve bölgeye bağlıdır. Suriye'nin 2022 tarihli Temel İlaçlar Listesi vardır; ancak devam eden kıtlıklar ve tedarik kesintileri tedavi sürekliliğini etkiler. Ruh sağlığı ve psikososyal destek (MHPSS) bazı birinci basamak tesislerinde, gezici ekiplerde ve toplum programlarında bulunur. Uzman yönlendirmesi ve yatarak ruh sağlığı tedavisi sınırlıdır; aynı Kuzeydoğu Suriye değerlendirmesinde ruhsal bozuklukların yönetimi birimlerin %50'sinde mevcuttu, %13'ünde kısmen mevcuttu, %1'den azında mevcut değildi ve %35'inde normalde sunulmuyordu. Tedavi sonrasında takip; tekrar muayenelerini, kronik ilaçların sürdürülmesini, rehabilitasyonu, protez hizmetlerini, MHPSS vaka yönetimini, ev ziyaretlerini ve toplum desteğini içerebilir. Suriye'de tek tip randevu sistemi, sevk süreci veya takip takvimi için ülke çapında güvenceye dair kanıt yoktur. Bu nedenle hastalar sonraki hizmetin nerede bulunduğunu ve sağlayıcının ilaç veya tedavi planını sürdürüp sürdüremeyeceğini doğrulamalıdır. Tüm sağlayıcılara güvenilir biçimde uygulanan tek bir ulusal erişim kuralı, tarife, katkı payı düzeni veya bekleme süresi standardı yoktur. Uygulamaya erişim tesise, konuma, personel ve malzeme durumuna, güvenlik koşullarına ve ödeme gücüne bağlıdır. Ülke genelinde aynı kayıt veya belge şartının uygulandığı ortaya konmamıştır. Ülke içinde yerinden edilmiş kişiler, geri dönenler, ev sahibi topluluklar, kadınlar, çocuklar ve erişimi zor bölgelerde yaşayanlar insani yardım programlarında sıkça önceliklendirilir; ancak uygunluk ve kapasite sağlayıcıya göre değişir. Cepten harcama önemli bir engeldir ve özel olarak satın alınan ilaçların ücreti genellikle doğrudan ödenir. UNICEF destekli bazı merkezler çocuklara ve kadınlara muayene, ilaç, laboratuvar testi, röntgen ve sevk hizmetlerini ücretsiz sunar; bu durumun tüm Sağlık Bakanlığı, STK veya özel hizmetler için geçerli olduğu varsayılamaz. Ulusal Sağlık Stratejik Planı 2026–2028; eşit muamele, evrensel sağlık kapsamı ve coğrafi, toplumsal veya ekonomik ayrımcılık olmaksızın bütünleşik bakımı politika hedefleri olarak belirler. Ülke çapında eşit biçimde uygulanabilir bir hak sahipliği ve tek bir şikâyet sürecine dair kanıt bulunmamıştır. Bu nedenle yerel tesis kuralları ile sağlayıcıya özgü aşılama, MHPSS ve cinsel sömürü ve istismardan korunma bilgileri önemini korur. 2026'da ulusal koordinasyona Sağlık Bakanlığı ve DSÖ, sekiz alt ulusal koordinasyon grubu, yaklaşık 100 ortak ve beş merkez katıldı. Sağlık Sektörü 12,8 milyon kişinin ihtiyaç sahibi olduğunu tahmin etti, 14,3 milyon kişiyi önceliklendirdi, 8,2 milyon kişiyi hedefledi ve 291,7 milyon ABD doları gereksinim bildirdi; finansman %17 düzeyindeydi. Kapsam ve tesis durumu zamana ve konuma duyarlıdır.