Suriye'de Yükseköğrenim

Ulusal çerçeveyi Yükseköğretim ve Bilimsel Araştırma Bakanlığı belirler; Yükseköğretim Konseyi kabul kurallarını, öğrenim sürelerini, sınavları ve akreditasyon gerekliliklerini koordine eder. Üniversite konseyleri müfredatı, sınavları, dereceleri, yatay geçişleri ve öğrenci işlerini yönetir. Ulusal Kalite ve Akreditasyon Kurumu kalite ve akreditasyon konularından, Diploma Denklik Müdürlüğü ise yabancı yeterlilikleri incelemekten sorumludur. Devlet üniversiteleri arasında Şam Üniversitesi (جامعة دمشق), Halep Üniversitesi (جامعة حلب), Lazkiye Üniversitesi (جامعة اللاذقية), Humus Üniversitesi (جامعة حمص), Hama Üniversitesi (جامعة حماة), Tartus Üniversitesi (جامعة طرطوس), Fırat Üniversitesi (جامعة الفرات), İdlib Üniversitesi (جامعة إدلب) ve Suriye Sanal Üniversitesi gibi kurumlar bulunur. Eski kaynaklarda bugün Lazkiye Üniversitesi ve Humus Üniversitesi adıyla anılan kurumlar için Tişrin Üniversitesi (جامعة تشرين) ve Baas Üniversitesi (جامعة البعث) adları kullanılabilir. Özel üniversiteler ve yüksek enstitüler ilgili Bakanlık kuralları uyarınca faaliyet gösterir. Teknik enstitüler ve uygulamalı kolejler, Teknik Eğitim Yüksek Konseyi koordinasyonunda ayrı bir yükseköğretim yoludur. 2026'da kurulan özel güvenlik ve savunma kurumları standart sivil yoldan farklı, sektöre özgü kabul ve öğrenim kuralları izler. Programlar tıp, diş hekimliği, eczacılık, sağlık bilimleri, veterinerlik, mühendislik, bilgi ve iletişim teknolojileri, uygulamalı teknoloji, doğa bilimleri, tarım, işletme, ekonomi, hukuk, eğitim, beşerî bilimler, sosyal bilimler, medya, sanat, spor, turizm, konaklama ve dilleri kapsar. Programların çoğunda eğitim Arapçadır; bazı bölümler ve derslerde başka bir dil kullanılır. Teknik ve uygulamalı programlarda İngilizce kullanılabilir. Öğrenim örgün ve kampüste, devlet üniversitesinde paralı, açık öğretim veya Suriye Sanal Üniversitesi üzerinden sanal ve çevrim içi olabilir. Başlıca devlet üniversitesi kabul süreci elektronik مفاضلة'dir: tercih ve başarıya dayalı merkezî yerleştirme sistemi. Başvuran tercih kartı sunar; yerleştirmede ortaöğretim sınav notu, ilgili alan, o yılın program eşikleri ve mevcut kontenjan dikkate alınır. Fen, edebiyat, mesleki ve شرعي alanları her programa aynı erişimi sağlamaz. Dolayısıyla ortaöğretim belgesi yalnızca alan ve yıllık kabul kurallarıyla eşleşen programlara erişim sağlar; yer garantisi vermez. Mimarlık, güzel sanatlar, spor ve seçili uygulamalı ya da teknik programlarda giriş sınavı da olabilir. Mesleki lise mezunları seçili teknik enstitülere veya uygulamalı kolejlere girebilir; ancak yeterlilikleri her üniversite programına genel erişim sağlamaz. Özel kurumlar yıllık Bakanlık veya yetkili kurum kabul kurallarını uygular; yabancı diplomaların doğrulanması veya denkliği gerekir. Genel devlet programı kamu tarafından finanse edilir ve kayıt ya da idari ücretleri genellikle düşüktür. Devlet üniversitesindeki paralı program aynı veya benzer program için çok daha yüksek öğrenim ücreti alır. Özel üniversiteler yıllık ücretlerini kurum ve programa göre belirler; Suriye Sanal Üniversitesi de öğrenim ücreti alır. Teknik ve uygulamalı programların ücretleri programa bağlıdır. Kesin Suriye lirası tutarları, eşikler, program kontenjanları ve başvuru tarihleri yıllık kararlarla değişir; somut durumda güncel Bakanlık kabul kılavuzu ve kurum duyurusu geçerlidir. Üniversite konseyleri akademik takvimleri, sınav tarihlerini, tatilleri ve öğrenim sürelerini belirler. Değerlendirmede programa göre yazılı, sözlü, uygulamalı veya klinik sınavlar olabilir. Bazı müfredatlar staj, uygulamalı eğitim, bitirme projesi veya araştırma gerektirir. Lisansüstü programlarda tez veya doktora tezi gerekebilir. Bütünleme sınavı, tekrar kayıt, ara verme, dönüş, çekilme ve yatay geçiş üniversite ve Bakanlık kurallarına tabidir. Teknik enstitü programı çoğunlukla iki yıllık teknik diploma veya ön lisans türü yeterlilik verir. İcazet (إجازة), genel olarak lisans derecesine denk bir üniversite yeterliliğidir ve disipline bağlı olarak genellikle dört ila altı yıl sürer; tıp ve bazı alanların süresi daha uzun veya farklı yapıdadır. Yeterlilik veya uzmanlık diploması genellikle yaklaşık bir yıl, yüksek lisans ise çoğunlukla yaklaşık iki yıl sürer. Doktora çalışmaları lisansüstü yeterlilikten sonra gelir; koşulları ve süresi programa özgüdür. Teknik diploma sahipleri yalnızca geçerli program kurallarının izin verdiği durumlarda devam edebilir veya üst dereceye geçebilir. Devlet üniversiteleri öğrenci işleri ofisleri, üniversite konseyleri ve ilgili hizmetler aracılığıyla akademik ve idari destek verir. Üniversite kentleri düşük ücretli temel konaklama sağlayabilir. Suriye Öğrenci Birliği üniversite yönetimi çerçevesinde üniversite yaşamına katılır. Genel bir ulusal öğrenci kredisi sistemi veya herkese açık ulaşım ve ders kitabı bursu olduğuna dair kanıt yoktur. Burs ve değişim programları Bakanlığın kültürel ilişkiler kanalları, bağışçı ülke programları ve bilimsel misyonlar aracılığıyla duyurulur. Tıp, diş hekimliği ve eczacılık mezunları daha sonra ulusal ortak yerleştirme veya yarışma süreçlerine girebilir; 2026 Bakanlık duyurusunda kapsanan mezunlar için diploma notuna yüzde 60, birleşik yazılı ulusal sınava yüzde 40 ağırlık verilmişti. Uygulanacak kurallar alan ve yıla göre değişebilir.