کسب‌وکار در تاجیکستان

کمیته مالیاتی زیر نظر دولت جمهوری تاجیکستان نهاد اصلی ثبت کسب‌وکار و اداره مالیات است. واحدهای منطقه‌ای ثبت آن در ولایت خودمختار بدخشان کوهستانی، ولایت‌ها، دوشنبه و شهرها یا نواحی فعالیت می‌کنند. خدمات یک‌پنجره‌ای مراحل اصلی ثبت را یکپارچه می‌کند و دفتر واحد دولتی، کارآفرینان انفرادی، اشخاص حقوقی و تغییرات مربوط را ثبت می‌کند. اصلاحات ۲۰۲۵ ثبت و اسناد الکترونیکی را معرفی کرد. بنا بر اطلاعات کمیته مالیاتی، ثبت معمولاً ظرف ۲۴ ساعت انجام می‌شود و هزینه دولتی اقدامات ثبت حذف شده است. مدارک دقیق به پرونده بستگی دارد و می‌تواند شامل مدارک هویتی، درخواست، اسناد تأسیس، اختیارنامه نمایندگی و مدرک اختیار اقدام باشد. کارآفرین انفرادی می‌تواند از جواز اختراع، گواهی، گواهی با شرایط ویژه یا گواهی عمومی استفاده کند. مزرعه دهقانی گزینه گواهی ویژه خود را دارد و به‌ویژه برای فعالیت کشاورزی مناسب است. شخص حقوقی می‌تواند شرکت با مسئولیت محدود یا شکل دیگری باشد که قانون اجازه می‌دهد. شرکت خارجی می‌تواند شعبه یا دفتر نمایندگی ایجاد کند. اتباع خارجی نیز بسته به وضعیت خود ممکن است به ویزا، کارت ثبت یا اجازه اقامت نیاز داشته باشند. ثبت به‌تنهایی مجوز همه فعالیت‌ها نیست. فعالیت تنظیم‌شده ممکن است طبق قانون نظام مجوزها به پروانه، اجازه، تأیید، هماهنگی یا اعلام نیاز داشته باشد؛ نهاد مسئول و شرایط به بخش مربوط بستگی دارد. تشکیل کسب‌وکار معمولاً به مجوز جداگانه برای فعالیت نیاز ندارد. پس از ثبت، کسب‌وکار به ثبت مالیاتی و خدمات الکترونیکی مالیاتی دسترسی می‌یابد. نظام مالیاتی ساده‌شده در صورتی در دسترس است که درآمد ناخالص طی ۱۲ ماه پیشین از ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ سامانی بیشتر نبوده باشد، مشروط به استثناهای قانونی. این نظام مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی و مالیات بر ارزش افزوده را کنار می‌گذارد، جز مالیات بر ارزش افزوده واردات و تعهدات کسر مالیات برای غیرمقیمان؛ مالیات‌های دیگر همچنان ممکن است قابل پرداخت باشند. مالیات بر ارزش افزوده برای سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ برابر ۱۴٪ است و قرار است از ۲۰۲۷ به ۱۳٪ برسد. گواهی با شرایط ویژه ممکن است شامل نرخ ثابت وابسته به فعالیت باشد که دولت تعیین می‌کند. نظام انتخابی اظهارنامه‌ها، سوابق، پرداخت‌ها و وظایف عامل مالیاتی را تعیین می‌کند؛ بنابراین سوابق حسابداری باید با فعالیت واقعی و وضعیت ثبت کسب‌وکار هماهنگ باشد. فعالان کسب‌وکار همچنان اظهارنامه مالیاتی، ثبت الکترونیکی، حسابداری، مجوزها، اعلام‌های بخشی و تغییرات دفتر واحد دولتی را مدیریت می‌کنند. فرمان ریاست‌جمهوری ۱۰ ژانویه ۲۰۲۵ و قانون شماره ۲۱۴۲ تا ۱ ژانویه ۲۰۲۷ تعلیق بازرسی کسب‌وکارها را مقرر کردند؛ بازرسی‌های کمیته مالیاتی مستثنا هستند و استثناهای اجرایی یا بخشی دیگری نیز ممکن است طبق چارچوب قانونی اعمال شوند. این تعلیق، وظایف مالیاتی، حسابداری، مجوزدهی یا گزارش‌دهی را حذف نمی‌کند. تاجیکستان حمایت‌های رسمی نیز ارائه می‌دهد. کمیته دولتی سرمایه‌گذاری و مدیریت اموال دولتی هماهنگ‌کننده حمایت از سرمایه‌گذاری است؛ نهاد دولتی «تَشَکُّلی ва рушди соҳибкории Тоҷикистон» آموزش کارآفرینی، راهنمایی طرح کسب‌وکار، آموزش جست‌وجوی سرمایه و مشاوره حقوقی، مالیاتی، مالی، حسابداری، بازاریابی، تجارت الکترونیکی، علامت تجاری و گمرک ارائه می‌کند. کمک‌هزینه‌های دولتی، برنامه‌های هدفمند و ضمانت جزئی وام ممکن است از پروژه‌های واجد شرایط حمایت کنند، اما استحقاق عمومی و همگانی برای تأمین مالی وجود ندارد. بانک‌های تجاری و سازمان‌های تأمین مالی خرد وام می‌دهند؛ برنامه پیشنهادی ضمانت وام خرد با شرکت مالی بین‌المللی در ۲۰۲۵ در بانک ملی تاجیکستان در دست بررسی بود و طبق اطلاعات پژوهش، عملیاتی‌شدن کامل آن تأیید نشده بود. بنگاه اجتماعی، شخص حقوقی ثبت‌شده است و کارآفرین اجتماعی، کارآفرین انفرادی ثبت‌شده طبق قانون کارآفرینی اجتماعی ۲۰۲۵ است. این وضعیت بر پایه ثبت است و به کالا، کار یا خدمات برای گروه‌های آسیب‌پذیر اجتماعی مربوط می‌شود. کسب‌وکارهای متعلق به زنان نیز می‌توانند از طریق برنامه دولتی تا ۲۰۲۷ درخواست دهند. مصوبه دولت شماره ۴۲۰ برای سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۰ سالانه ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ سامانی، ۲۰۰ کمک‌هزینه ریاست‌جمهوری در هر سال و مبالغ ۴۰٬۰۰۰ تا ۱۱۰٬۰۰۰ سامانی مقرر می‌کند که ۱۰٪ آن به پروژه‌های اقلیمی اختصاص دارد؛ درخواست و گزینش تابع مقررات مربوط است و خودکار نیست. منطقه آزاد اقتصادی گزینه‌ای جداگانه و دارای محدوده است، نه مسیر معمول ثبت. ممکن است قواعد ویژه مالیاتی، ارزی، گمرکی، کار و موارد دیگر داشته باشد، اما استفاده از آن مستلزم احراز وضعیت منطقه و درخواست مربوط است. زمین متعلق به دولت است و معمولاً درازمدت اجاره داده می‌شود. توافق‌نامه‌های سرمایه‌گذاری، مشارکت عمومی‌ـ‌خصوصی، امتیازها، پارک‌های فناوری، مناطق آزاد اقتصادی و مسیرهای TajInvest می‌توانند برای پروژه‌های بزرگ‌تر یا سرمایه‌بر مناسب باشند؛ تأیید، مشوق‌ها و هزینه‌ها به پروژه، بخش و منطقه بستگی دارند. حوزه‌های اولویتی که مقام‌های سرمایه‌گذاری برجسته کرده‌اند شامل سرمایه انسانی، اقتصاد سبز، گردشگری، حمل‌ونقل، صنعت، کشاورزی، فناوری اطلاعات و دیجیتالی‌سازی، مالیه و انرژی است. هنگام پایان فعالیت، کارآفرین انفرادی خاتمه فعالیت را ثبت می‌کند و شخص حقوقی یا شعبه خارجی می‌تواند از روند انحلال یا تجدید سازمان مربوط استفاده کند. کمیته مالیاتی ممکن است طبق مصوبه دولت شماره ۵۳۳ نهادهای غیرفعال را از دفتر واحد دولتی حذف کند. بررسی نهایی باید مالیات‌ها، سوابق، طلبکاران، مجوزها، کارکنان و دارایی‌ها را دربرگیرد. روندهای اعسار و ورشکستگی برای کارآفرینان انفرادی و اشخاص حقوقی وجود دارد و دادگاه‌ها به آن رسیدگی می‌کنند. برای همه پرونده‌ها دوره یا هزینه یکسانی برای تعطیلی وجود ندارد.