Hiqûqa kar li Komara Tirkiyeyê

Hiqûqa kar li Komara Tirkiyeyê bi bingehî têkiliya di navbera karker û kardêr de rêve dibe. Peyvên tirkî işçi û işveren wateya karker û kardêr didin; peymana karê (iş sözleşmesi) jî peymana kar e. İş Kanunu ji bo gelek cihên karê qanûna sereke ya karê ye, lê rêzikên taybet dikarin ji bo karmendên giştî, deryavan, xebata nav malê û komên din derbasdar bin. Gavê yekem nasîna kategoriya karê ye ku kes tê de cih digire. Têkiliya karê bi gelemperî xebata kesane ya ku di bin rêberiya kardêr de tê kirin û di berdêla wê de meaş tê dayîn dihewîne. Peymanên nivîskî girîng in ji ber ku kar, meaş, cihê karê, şêwaza xebatê û şertên din ên lihevkirî nîşan didin. Kardêr bi gelemperî erkên derbarê meaş, qeydkirina bîmeya civakî, qeydanên cihê karê, muameleya wekhev û tenduristî û ewlehiya pîşeyî hene. Karker bi gelemperî erk hene ku karê xwe bi baldarî bikin, rêwerzên qanûnî bişopînin, agahiyên cihê karê biparêzin û rêzikên ewlehiyê rêz bikin. Dema xebatê, bêhnvedan, bêhnvedana heftane, betlaneyên giştî, betlaneya salane û betlaneya nexweşiyê mijarên rêzikdayî ne. Mafên rast dikarin bi peyman, cihê karê, rewşa karker û qanûna derbasdar ve girêdayî bin. Dawîkirina karê dikare bi îstifa, derxistin ji kar, qediyana peymana dem-sînordar, lihevhatina hevbeş an sedemên din ên hiqûqî yên naskirî pêk were. Agahdarkirin, tezmînata qedandinê, betlaneya bikarnehatî û parastina li hember derxistina neqanûnî dikarin bi rastiyan û dirêjahiya xizmetê ya karker ve girêdayî bin. Dema nakokî derkeve, alî dikarin qeydanên cihê karê, belgeyên meaşê, peyam, daneyên amadebûnê, qeydanên bijîşkî û şahidiyê bi kar bînin. Nakokiyên karê bi gelemperî gavên mecbûrî an pratîkî yên wekî navbeynîtî berî dozeke dadgehê dihewînin, li gorî îdîayê. Saziya Bîmeya Civakî (SGK) ji bo qeydkirina bîmeya civakî, lênihêrîna tenduristiyê, qezayên karê û qeydanên teqawidiyê girîng e. Divê karker kontrol bike ka agahiyên kar û bîmeya wî rast hatine tomar kirin. Pergal bi rêzikên nivîskî û rêyên fermî yên çareseriyê parastinê peyda dike, lê pêvajoyên wê dikarin teknîkî bin û delîl dikare encamê diyar bike. Kesê ku pirsgirêkeke giran a derxistinê, birîndarbûnê, cudakarî, meaşê an statûyê heye, divê zû şîreta herêmî ya jêhatî bistîne.