دین تو جمهوری ترکیه

تو جمهوری ترکیه اکثریت مسلمان‌ان و سطح و شکل دینداری‌شون بسیار متفاوته. سنت‌های سنی گسترده‌ان و جامعه‌های علوی باورها، مراسم، موسیقی و فضاهای اجتماعی خودشون ره دارن. مردم ممکنه سکولار، کم‌عمل، ندانم‌گرا، خداناباور، مسیحی، یهودی یا پیرو دین‌های دیگه باشن. مسجدها جاهای رایج عبادت و زندگی اجتماعی‌ان. اذان، نمازهای روزانه، نماز جمعه، آموزش قرآن، خیریه و موعظه بخش‌های آشنای فرهنگ دینی واسه خیلی از مسلمانان‌ان، اما همه‌ی مسلمانان این کارها ره به یک شکل انجام ندَن. ریاست امور دینی که معمولاً دیانت (Diyanet) نامیده می‌شه، نهاد عمومی مهمیه که با خدمات مسجد و راهنمایی دینی پیوند داره. این نهاد نماینده‌ی همه‌ی مسلمانان یا همه‌ی جامعه‌های دینی کشور نی‌یه. رمضان واسه بسیاری از مسلمانان ماه روزه، نماز، غذای خونوادگی و خیریه‌ست. غذای عصر که روزه‌ی روزانه ره تموم کنه افطار (iftar) و غذای پیش از سپیده‌دم سحری (sahur) نام داره. بعضی‌ها روزه نمی‌گیرن و باید به این تفاوت به‌عنوان موضوعی شخصی احترام گذاشت. بایرام (bayram) می‌تونه به تعطیلی‌های بزرگ مذهبی اشاره کنه و اغلب با دیدار، سلام‌و‌تبریک، شیرینی، غذای مشترک و احترام به خویشاوندان سالمند همراهه. جزئیات میان جامعه‌های دینی، خونواده‌ها، محل‌های کار و منطقه‌ها فرق دارن. جامعه‌های علوی ممکنه تو جم‌اوی (cemevi)، یعنی محل گردهمایی علویان، جمع بشن و مراسم جِم (cem) برگزار کنن؛ این رسم‌ها با شیوه‌های مسجد‌محورِ آشناتر از اسلام سنی فرق دارن. واژه‌ها و هویت‌ها ممکنه شخصی باشن و نباید به برچسبی ساده تقلیل پیدا کنن. جامعه‌های مسیحی و یهودی تاریخ دیرینه‌ای تو منطقه دارن و تو بعضی جاها کلیسا، کنیسه، مدرسه، خیریه و سازمان فرهنگی دارن. حضور اونا بخشی از تنوع تاریخی و زنده‌ی کشوره. دین می‌تونه حس تعلق، پشتیبانی، راهنمایی اخلاقی و کار خیر ایجاد کنه، اما ممکنه موضوع حساسی هم باشه. از نام، پوشش، منطقه یا پیشینه‌ی خونوادگیِ کسی درباره‌ی باور، دینداری، رژیم غذایی یا دیدگاه سیاسیش فرض نسازین.