حقوق کیفری در ترکمنستون

قانون کیفری تنها منبع مسئولیت کیفری در ترکمنستون اَنت. فرد فقط برای رفتاری که قانون جرم تعریف کِرده مسئولیت کیفری دارنه؛ مرجع‌ها نمی‌تونن از راه قیاس حقوقی مسئولیت بسازن. ویرایش جدید جاری ۱۷ آوریل ۲۰۲۲ تصویب و ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۳ لازم‌الاجرا وِنه. سابقهٔ رسمی قانون اصلاحیه‌ای به تاریخ ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۳ ثبت کنه. سابقهٔ قانون دادرسی کیفری اصلاحیه‌های ۱۲ آوریل ۲۰۲۵ و ۲۲ نوامبر ۲۰۲۵ ره شامل بَونه. قانون کیفری ترکمن سراسر کشور و نیز رفتار مربوط به آب‌های داخلی، دریای سرزمینی، حریم هوایی، فلات قاره، منطقهٔ انحصاری اقتصادی و کشتی‌های ترکمن ره پوشش دنه. شهروند ترکمن طبق قاعدهٔ ملی اعلام‌شده مسترد نَونه. خارجی و بی‌تابعیت وقتی معاهده مقرر کِنه ممکنه مسترد بَون. جرم، فعل یا ترک فعلِ مقصرانه و خطرناک برای جامعه اَنت که آسیب بزنه یا تهدیدی بسازه که قانون به‌رسمیت شناسه. جرم‌ها بر اساس حداکثر حبس دسته‌بندی بَون: جرم خفیف تا ۲ سال، متوسط تا ۸ سال، سنگین تا ۱۵ سال و بسیار سنگین تا ۲۵ سال. تهیه و تدارک فقط برای جرم متوسط، سنگین و بسیار سنگین مجازات دارنه. قانون تلاش، معاونت و تکرار جرم ره هم تنظیم کنه. جنون ممکنه مسئولیت کیفری ره منتفی کِنه و به اقدامات پزشکی اجباری منجر بَونه؛ مستی معمولاً دفاع محسوب نَونه. مسیر معمول با شکایت یا مبنای دیگه برای گشودن پروندهٔ کیفری شروع بَونه. ممکنه تحقیق اولیه، называемый дознание، یا تحقیقات مقدماتی پی بیاد. نهادهای تعقیب کیفری شامل بازرس‌های دادستانی، وزارت کشور و نهادهای امنیت ملی اَنت. دادستان قانونمندیِ گشودن یا رد پرونده ره نظارت کنه و می‌تونه تصمیم غیرقانونی ره لغو کِنه. تحقیقات مقدماتی عموماً لازمه، با استثناهای محدود. بازرس اجازهٔ خشونت، تهدید یا روش غیرقانونی دیگه نداره و مدرکی که غیرقانونی یا از منبع ناشناخته به‌دست بیاد قابل پذیرش نیه. بازداشت نیاز به مبنای قانونی دارنه. خانواده یا خویشاوند نزدیک باید فوراً آگاه بَونه و کل بازداشت مظنون نباید بیش از ۷۲ ساعت طول بکشه. بازجویی باید فوراً شروع بَونه و در غیر این صورت ظرف ۲۴ ساعت پس از بازداشت انجام بَونه. والد یا سرپرست نوجوان باید فوراً آگاه بَونه. تدبیر پیشگیرانه شامل محدودیت سفر، ضمانت شخصی یا سازمانی، وثیقه و بازداشت اَنت. بازداشت معمولاً برای جرم با حداکثر مجازات بیش از ۲ سال به تأیید دادستان نیاز دارنه؛ بازداشت نوجوان استثنایی در نظر گرفته وِنه. وثیقه از نظر قانون ممکنه، هرچند استفادهٔ عملی ازش ناسازگار گزارش وِنه. مظنون یا متهم حق سکوت دارنه و نمی‌شه مجبورش کِرد علیه خویشاوند نزدیکش شهادت بده. بار اثبات بر عهدهٔ تعقیب اَنت و اقرار به‌تنهایی کافی نیه. از زمان بازجویی، اعلام اتهام یا ابلاغ بازداشت یا حبس، و حداکثر تا ۲۴ ساعت پس از بازداشت، وکیل باید در دسترس بَونه. توی پروندهٔ نوجوان، وقتی معلولیت توان دفاع ره متأثر کِنه، هنگام معاینهٔ روان‌پزشکی و وقتی متهم بخواهد وکیل اجباری اَنت. دیدار محرمانه با وکیل، ارائهٔ مدرک و درخواست، مترجم، دسترسی به پرونده و شکایت یا اعتراض از تضمین‌های اعلام‌شده اَنت. کمک حقوقی رایگان هرجا قانون مقرر کِنه در دسترس اَنت. فقط دادگاه می‌تونه محکوم کِنه یا مجازات کیفری بده. بسته به صلاحیت، پرونده ممکنه در دیوان عالی، دادگاه ولایت، دادگاه عشق‌آباد و شهر، یا دادگاه اتراپ و شهر رسیدگی بَونه. محاکمه معمولاً علنی اَنت، ولی برای راز دولتی، موضوع خصوصی، پروندهٔ نوجوان یا جرم جنسی ممکنه بسته بَونه. حضور دادستان دولتی معمولاً الزامیه. وقتی جرمی رخ نداده، رفتار عناصر جرم ره نداره یا متهم مشارکت نَکِرده، حکم برائت ممکنه صادر بَونه. فرجام‌خواهی ره سه قاضی بررسی کنن. مهلت بازبینی برای دادگاه ولایت یا شهر تا ۱۵ روز با امکان تمدید استثنایی ۱۰روزه و برای دیوان عالی تا یک ماه با امکان تمدید استثنایی یک‌ماهه اَنت. قانون مجازات‌هایی چون جریمه، محرومیت از شغل، سلب عنوان یا نشان، کار اجباری یا اصلاحی، محدودیت اقامت، مصادره، محدودیت آزادی، حبس و مجازات نظامی ره مقرر کنه. مرتکب ممکنه موظف به جبران آسیب هم بَونه. حبس معمولاً از ۶ ماه تا ۱۵ سال اَنت و برای جرم بسیار سنگین تا ۲۵ سال می‌رسه. مجازات اعدام طبق قانون اساسی لغو وِنه. عفو عمومی، عفو خصوصی و آزادی مشروط می‌تونن بر اجرا اثر بذارن. آزادی مشروط معمولاً برای جرم خفیف یا متوسط پس از گذراندن دست‌کم یک‌سوم، جرم سنگین نصف و جرم بسیار سنگین دوسوم حکم ممکنه و دست‌کم ۶ ماه حبس باید گذرونده بَونه. مهلت پاک‌شدن محکومیت بسته به شدت جرم معمولاً ۱، ۲، ۳ یا ۵ سال اَنت. جرم‌های قانون شامل جرم علیه جان، سلامت، آزادی، دارایی، حریم خصوصی، خانواده و کودک، و نیز قاچاق انسان، مواد مخدر، امنیت دولت، افراط‌گرایی، فساد، محیط زیست، حمل‌ونقل و خدمت نظامی اَنت. قاچاق انسان طبق مادهٔ ۱۲۸ چهار تا ده سال حبس دارنه و حالت مشدد هشت تا پانزده سال اَنت. شکنجه از سوی مقام رسمی یا کسی که در مقام رسمی عمل کِنه طبق مادهٔ ۲۰۱ سه تا هشت سال، و حالت مشدد پنج تا ده سال حبس دارنه؛ اگر مرگ یا آسیب شدید ایجاد بَونه پیامد سنگین‌تر اَنت. مادهٔ ۱۳۳ رابطهٔ جنسی مرد با مرد ره جرم می‌دونه و تا ۲ سال یا در حالت مشدد ۳ تا ۲۰ سال مجازات مقرر کنه. جرم‌های جاده‌ای رفتار مربوط به حمل‌ونقل ریلی، آبی، هوایی و جاده‌ای ره شامل بَونه. آسیب، جراحت یا مرگ ناشی از بی‌احتیاطی، مستی و ترک محل می‌تونه پیامد ره افزایش بده. ایجاد مرگ دو نفر یا بیشتر هنگام مستی یا ترک محل ممکنه ۸ تا ۱۵ سال حبس داشته بَونه. رانندگی در مستی که جراحت متوسط یا خسارت کم ایجاد کِنه ممکنه شش ماه حبس داشته بَونه و تکرار توی دو سال تا دو سال حبس. جبران کامل و داوطلبانهٔ خسارت کم توی موارد تعریف‌شده می‌تونه مسئولیت ره منتفی کِنه. فصل ویژهٔ جرم دیجیتال دسترسی غیرقانونی، اجبار به انتقال اطلاعات، نابودی یا تغییر داده، اخلال سامانه یا شبکهٔ اطلاعاتی، تصاحب غیرقانونی، اطلاعات جعلی، بدافزار، اطلاعات الکترونیکی محدود، منبع اینترنتی با هدف غیرقانونی، دستکاری سیم‌کارت یا IMEI و نقض قواعد فنی پهپاد ره پوشش دنه. پیامدها از جریمه و کار اصلاحی تا ۱۰ سال حبس برای جرم سنگین یا رفتار گروهی با پیامد جدی فرق کنه. دادرسی کیفری شناسایی بزه‌دیده از سوی بازرس، دادستان یا دادگاه ره می‌شناسه. بزه‌دیده می‌تونه اطلاعات بگیره، مدرک ارائه کِنه، درخواست بده، پس از تحقیق پرونده ره ببینه، توی رسیدگی شرکت کِنه، نماینده بگیره، غرامت بخواد و به تصمیم اعتراض کِنه. با مرگ بزه‌دیده، خویشاوند نزدیک ممکنه حقوق دادرسی ره به ارث ببره. ادعای مدنی مربوط به مال می‌تونه همراه پروندهٔ کیفری ارائه و رسیدگی بَونه. قانون جداگانه‌ای حمایت دولتی از بزه‌دیده، شاهد و شرکت‌کننده‌های دیگه ره مقرر کنه. نوجوان فرد ۱۴ساله تا پیش از ۱۸سالگی اَنت. مسئولیت عمومی کیفری از ۱۶سالگی شروع بَونه. از ۱۴سالگی فقط برای جرم‌های سنگین فهرست‌شده مسئولیت اَنت، از جمله قتل عمد، آسیب بدنی شدید، تجاوز، سرقت، راهزنی، اخاذی، تصاحب غیرقانونی خودرو و جرم‌های مشخص سلاح یا مواد مخدر. تعیین مجازات نوجوان رشد، شرایط زندگی و آموزش، سلامت، تحصیل و اثر بزرگسالان ره در نظر گیره. مجازات‌های موجود شامل جریمه، کار اصلاحی، محدودیت آزادی و حبس اَنت. کار اصلاحی برای نوجوان واجد شرایط و دست‌کم ۱۶ساله محدود اَنت. سقف حبس نوجوان برای جرم خفیف ۱ سال، متوسط ۵ سال، سنگین ۹ سال و بسیار سنگین ۱۲ سال اَنت. جرم خفیف یا متوسط نخستین‌بار حبس در پی نَدِنه و ممکنه اقدام آموزشی استفاده بَونه. حبس توی کانون‌های اصلاح، آبادی، مرکزهای رژیم عمومی، سخت یا ویژه، زندان، کانون آموزشی و مرکز اصلاحی درمانی اجرا بَونه. هدف‌های اعلام‌شده اصلاح، پیشگیری و سازگاری اجتماعی اَنت. کار، آموزش، آموزش فنی و پشتیبانی روانی‌اجتماعی ممکنه بخشی از اجرا بَونه. ملاقات کوتاه تا ۴ ساعت و ملاقات بلند تا ۳ روز طول کِشه. بازرس کل می‌تونه بدون مجوز ویژه به زندان سر بَزنه و شکایت زندانی باید ظرف ۲۴ ساعت بدون سانسور ارسال بَونه. پشتیبانی پس از آزادی ممکنه کمک برای کار و مسکن ره شامل بَونه. سامانهٔ رسمی تضمین‌های دادرسی گسترده فراهم کنه، در حالی که گزارش بیرونی ادعاهایی از بازداشت خودسرانه، شکنجه یا بدرفتاری، شرایط سخت زندان، استقلال محدود دادگاه، بازداشت بدون ارتباط و دسترسی دیر یا ناسازگار به وکیل مستند کِرده. دادهٔ عمومی سراسری دربارهٔ پرونده‌های کیفری و میزان وقوع قابل اتکا نیه. این شرایط اجرا ممکنه مسیر عملی پرونده ره متأثر کِنه، حتی وقتی قاعدهٔ قانونی روشن اَنت.