د روغتیا او طبي صنعت وزارت ملي روغتیايي پالیسي ټاکي او د مخنیوي، رواني او اروايي خدمتونو، درملو، بېړنۍ او تخصصي پاملرنې، بیارغونې، کورنۍ طب، جوازونو او لېرېواټن روغتیا څارنه کوي. سیمهییز روغتیايي ریاستونه او دولتي درملیز او وقایوي بنسټونه د ولایت او ولسوالۍ له لارې خدمتونه وړاندې کوي. لومړنۍ پاملرنه عموماً په پولیکلینیک یا د کورني ډاکټر له لارې پیلېږي. رسمي لاره له لومړنۍ پاملرنې څخه ولسوالۍ روغتون او بیا د ښار، ولایت یا مرکزي کلینیکي روغتون ته دوام موندلای شي. روغتون ته بسترېدل عموماً راجعلیک غواړي، خو بېړني حالتونه او ځینې فیسورکوونکي ترتیبات استثنا دي. په ټول هېواد کې د بسترېدو اوسني اصول، بیې او د انتظار وختونه په یوه عامه سرچینه کې په منظم ډول نه موندل کېږي. اتباع د دولت له تضمین شوې وړیا طبي پاملرنې او خدمتونو حق لري. بهرني وګړي او بېتابعیته کسان عموماً پوښل کېږي، مګر دا چې قانون یا تړون بل څه ووايي. خلک معمولاً د استوګنې د ځای له مخې لومړنۍ روغتیايي مرکز یا کورنی ډاکټر ټاکي؛ بدلون عموماً په کال کې یو ځل اجازه لري. ناروغان د روغتیايي پاملرنې، خوندي او باکیفیته درملنې او د شخصي روغتیايي معلوماتو د محرمیت حق لري. د پیسو په بدل کې پاملرنه هم کارول کېدای شي او د درملو امتیازونه پر رسمي دولتي نوملړونو ولاړ دي. مخنیوی روغتیايي پوهاوی، ژر تشخیص، واکسین او د میندو او ماشومانو کورنۍ لیدنې رانغاړي. د ۲۰۲۳ کال رسمي راپور شوي پوښښ د DTP3 لپاره ۹۸٪، د شري لرونکي واکسین د دویم دوز لپاره ۹۹٪، د BCG لپاره ۹۸٪ او د هیپاتیت B د درېیم دوز لپاره ۹۸٪ و. د نجونو او هلکانو لپاره د HPV واکسین پیل شوی دی. د امیندوارۍ او زېږون خدمتونو کې د مسلکي کارکوونکو ګډون لوړ، ۹۹.۹٪، راپور شوی، خو ۶٪ ښځو د امیندوارۍ په لومړۍ درېمیاشتنۍ کې پاملرنه نه ده ترلاسه کړې. وروستي شاخصونه د پنځو کلونو څخه د کم عمر ماشومانو مړینه په هرو ۱۰۰۰ ژوندیو زېږونونو کې ۳۹، د ماشومانو مړینه ۳۰ او د نوي زېږېدلو مړینه ۲۲ ښيي. د کور لیدونکو نرسانو ظرفیت لا هم تشه ده، په داسې حال کې چې په ۲۰۲۴ کال کې په عشقآباد او داشغوز کې د مور او ماشوم روغتونونو کې د اکسیجن فابریکې پرانیستل شوې. د بېړنۍ لومړنۍ مرستې مرکزونو ته د 03 له لارې زنګ وهل کېږي. د WHO د هېواد د روغتیايي خبرو اترو د موادو له مخې، اوږدمهاله ناروغۍ د مړینو نږدې دوه پر درېیمه برخه جوړوي؛ خو د مړینې معلومات او د خطر عواملو سروې بشپړې نه دي. د تنباکو کنټرول، د مزمنو تنفسي ناروغیو درملو ته لاسرسی او د غیرساري ناروغیو یوځای خدمتونه په ټولو سیمو کې په یو شان کچه نه دي پراختیا موندلې. نري رنځ، په ګډون د درملو پر وړاندې مقاوم نري رنځ، لومړیتوب لري؛ د نري رنځ ملي برېښنايي TB-RRIS ثبتسیستم او ملي مرجع لابراتوار د څارنې ملاتړ کوي. رواني روغتیا د وزارت د رسمي دندو برخه ده، او وروستیو روزنو خپګان، ځانزیان، د ځانوژنې مخنیوی، د موادو کارول او د ماشومانو او تنکیو ځوانانو حالتونه رانغاړلي. د خدمتونو د پوښښ او بدنامۍ معلومات محدود دي. درمل د وزارت او د درملو د ثبت او دولتي کیفیت کنټرول مرکز تر څارنې لاندې سیسټمونو له لارې چمتو کېږي. د درملو رسمي نوملړ د مجازو محصولاتو په پېژندلو کې مرسته کوي، خو د رسولو د اعتبار، بیو او لاسرسي د توپیرونو ملي معلومات محدود دي. د وړیا بستې څخه بهر طبي لګښتونه د پام وړ کېدای شي: په ۲۰۲۱ کال کې له جېبه ورکړې د اوسني روغتیايي لګښت نږدې ۷۹٪ اټکل شوې وې، او شاوخوا ۳۰٪ مرکزونه په بشپړ یا نیمه توګه پر ځانتمویلېدو ولاړ وو. له همدې امله کلیوالي او لرې سیمو ته لاسرسی، د کاري ځواک ظرفیت، کیفیت، د درملو شتون او د مزمنو، رواني او ساري ناروغیو تعقیبي پاملرنه د دوامدارې درملنې په ترلاسه کولو اغېز کوي. WHO وايي چې د مړینو ثبت نیمګړی دی او د مړینې د لاملونو معلومات یوازې منځنی کیفیت لري؛ نو د اټکل پر بنسټ د مړینې او د ژوند د تمې شمېرې باید په احتیاط وکارول شي.
په ترکمنستان کې روغتیا
ترکمنستان دولتي روغتیايي سیستم لري چې د لومړنیو روغتیايي او روغتیا ساتنې خدمتونو، کورنیو ډاکټرانو، کلینیکونو او روغتونونو پر بنسټ جوړ شوی. عامه روغتیايي خدمتونه مخنیوی، واکسینونه، معاینې، درملنه، درمل، بېړنۍ پاملرنه، بیارغونه او د ژوند پای پاملرنه رانغاړي؛ د دولت له تضمین شوې بستې سره څنګ کې پیسېورکوونکي خدمتونه هم شته. لاسرسی د سیمې له مخې توپیر لري او له جېبه ورکړې د پام وړ عملي خنډ دی.
VivAVia can make mistakes. Check important information.