مرحله‌های زندگی دِ ترکمنستان

دِ ترکمنستان یک نهاد یا سامانهٔ حقوقیِ واحد وجود نداره که همهٔ مرحله‌های زندگی ره پوشش بده. قواعدِ رسمی میانِ سامانه‌های سن، خانواده، آموزش، اشتغال، حمایتِ اجتماعی و ثبتِ احوال تقسیم وانه؛ عمل‌های غیررسمی هم در سراسرِ کشور به‌طورِ قابل‌اتکا اندازه‌گیری نشده‌ان. وزارتِ آموزش، وزارتِ کار و حمایتِ اجتماعیِ مردم، وزارتِ عدلیه، اداره‌های ثبتِ احوالِ زاکس، مرجع‌های سرپرستی و قیمومت، حکیم‌لیق‌های محلی و صندوقِ بازنشستگی هرکدام گذارهای متفاوتی ره پی‌گیری کِننه. افرادِ زیرِ ۱۸ سال کودک‌اند و اهلیتِ کاملِ حقوقی معمولاً از ۱۸سالگی آغاز وانه. سرشماریِ ۲۰۲۲ شمارِ کودکانِ صفر تا ۱۷ ساله ره ۲٬۴۶۳٬۲۵۸ نفر ثبت کِرده، یعنی ۳۴٫۹٪ جمعیت؛ ۵۷٫۸٪ آنان در مناطقِ روستایی زندگی کِردنه. این رقم‌ها کمک کِننه بفهمیم چرا دسترسی به آموزش و خدمات ممکنه میانِ شهر و روستا فرق داشته باشه. هر تولد باید ثبت و برایش گواهیِ تولد صادر وانه. زاکس تولد ره در محلِ تولد یا محلِ اقامتِ والدین ثبت کِنه و معمولاً همان روزِ درخواست، بی‌هزینه انجام دنه. نداشتنِ نشانیِ ثبت‌شده دلیلِ معتبری برای ردِ ثبت نیست. برای کودکِ ۱ تا ۱۶ ساله والد یا درخواست‌دهندهٔ واجدِ شرایط اقدام کِنه؛ از ۱۶سالگی به بعد رویهٔ دادگاهی به‌کار می‌ره. زاکس ازدواج، طلاق، فرزندخواندگی، نسب، تغییرِ نام و مرگ ره هم ثبت کِنه. کودکان معمولاً در ۵ تا ۶سالگی دست‌کم یک سالِ اجباری آمادگیِ مدرسه ره می‌گذروننه؛ آموزش در خانه استثناست. دبستان معمولاً از ۶سالگی شروع وانه. آموزشِ عمومیِ متوسطه اجباریه و دولت رایگان فراهم کِنه. در ۲۰۲۲ حضور در پیش‌دبستان برای کودکانِ ۳ تا ۵ ساله در کلِ کشور ۴۰٫۵٪ بود؛ این میزان در شهرها ۶۴٫۷٪ و در روستاها ۲۳٫۸٪ بود. دامنهٔ منطقه‌ای گسترده بود: از ۷۰٫۶٪ در عشق‌آباد تا ۱۹٫۱٪ در داش‌اوغوز. سیاستِ دولتیِ جوانان افرادِ ۱۴ تا ۳۵ساله ره دربرگیره؛ از جمله دانش‌آموز، دانشجو، جوانِ شاغل، متخصصِ جوان، خانوادهٔ جوان و کارآفرینِ جوان. خانوادهٔ جوان عموماً خانواده‌ای زیرِ ۳۵ ساله. عضویت در گروهِ جوانان وضعیتِ حقوقیِ کودک ره تغییر نده: زیرِ ۱۸سال همچنان مشمولِ قواعدِ حمایت از کودکان‌ان. بیرون از قانون‌ها و برنامه‌های مشخص، ترکمنستان یک وضعیتِ عمومیِ جداگانه برای جوانان نداره. اشتغال معمولاً با قراردادِ کار از ۱۸سالگی آغاز وانه. فردِ ۱۶ساله با رضایتِ والدین می‌تونه کار کِنه و حمایتِ بیشتری می‌گیره؛ کارِ خطرناک برای زیرِ ۱۸سال ممنوعه و ساعتِ کار حداکثر ۲۴ ساعت در هفته‌ست. قانون برای گروه‌هایی مانندِ متخصصانِ جوان، فارغ‌التحصیلانِ پرورشگاه تا ۲۴سالگی، افرادِ دارای معلولیت، والدینِ تنها، افرادِ نزدیکِ سنِ بازنشستگی و کسانی که در خانه از وابستگان مراقبت کِننه نیز تضمینِ اشتغال فراهم کِنه. بزرگسالی اهلیتِ کاملِ حقوقی و دسترسی به ازدواج از ۱۸سالگی برای هر دو طرف ره به‌همراه داره. مرجعِ قانونیِ سرپرستی و قیمومت به دلیلِ جدی می‌تونه سنِ ازدواج ره حداکثر یک سال کم کِنه. ازدواجِ دولتی از راهِ زاکس ثبت و مستلزمِ رضایتِ آزادانه و متقابلِ هر دو نفره. پرداختِ تولد، کمکِ ماهانهٔ نگهداریِ کودک از تولد تا سه‌سالگی، حمایتِ بارداری و نگهداریِ کودک و مزایای مربوط به معلولیت، رویدادهای خانوادگی ره به سامانهٔ حمایتِ اجتماعی پیوند دنه؛ پرسش‌های جزئیِ حقوقِ خانواده عمدتاً در زمینهٔ حقوقِ خانواده قرار دارنه. وقتی کودکی سرپرستیِ والدین ره نداره، مرجعِ سرپرستی و قیمومت ظرفِ سه روزِ کاری گزارش ره بررسی و ظرفِ یک ماه محلِ نگهداری تعیین کِنه. اولویت با خویشاوندان، فرزندخواندگی یا سرپرستی‌یه؛ نهادِ کودک یا اجتماعی گزینهٔ جایگزینه. دولت در نگهداریِ نهادی پشتیبانیِ کامل فراهم کِنه. در مواردِ تعیین‌شده با قانون، از ۱۰سالگی رضایتِ کودک لازمه. حکیم‌لیق‌های محلی محلِ اسکان ره سازمان‌دهی کِننه. گذارهای مرتبط با معلولیت می‌تونن مزایای دولتیِ معلولیت، توان‌بخشی، آموزش، آموزشِ حرفه‌ای، اشتغال و دسترس‌پذیری ره دربرگیرن. کمکِ مراقبت برای فردِ دارای معلولیتِ گروهِ یک یا فردِ تنها با معلولیتِ بیناییِ گروهِ دو که نیازش به کمک از نظرِ پزشکی ثبت شده باشه در دسترسه. این قواعد به حمایتِ اجتماعی و مشارکت مربوط‌ان؛ تشخیص و درمانِ پزشکی در حوزهٔ خدماتِ سلامت قرار دارنه. سنِ قانونیِ بازنشستگیِ سالمندی معمولاً برای مردان ۶۲ و برای زنان ۵۷ ساله؛ عموماً دست‌کم پنج سال بیمهٔ اجباریِ بازنشستگی لازمه. حقِ بازنشستگیِ زودتر برای گروه‌هایی مانندِ مادرانِ چندفرزندی، زنانی که از کودکِ دارای معلولیت مراقبت کِردنه، نظامیان، کارکنانِ پرواز و شاغلانِ کارِ دشوار ممکنه اعمال وانه. صندوقِ بازنشستگی زیرِ نظرِ وزارتِ کار و حمایتِ اجتماعیِ مردم فعالیت کِنه. فردی که به دلیلِ سن، بیماری، معلولیت یا شرایطِ واجدِ شرایطِ دیگر توانِ برآوردنِ مستقلِ نیازهای اساسی ره از دست بده، می‌تونه درخواستِ خدماتِ اجتماعی کِنه. روند با درخواستِ کتبی شروع و پس از آن ارزیابیِ فردیِ نیازها و طرحِ خدماتِ فردی انجام وانه. خدمت ممکنه در خانه، روزانه یا در نهادِ اقامتی، موقت یا دائمی ارائه وانه. قواعد صریحاً افرادِ تنها و سالمندانی ره دربرگیره که دیگر نمی‌تونن بعضی نیازهای اساسی ره مستقل برآورده بکنن. ارائه‌دهندگانِ دولتی و غیردولتی می‌تونن خدماتِ اجتماعی بدن. استفاده‌کنندگان حقِ آگاهی، رفتارِ انسانی، محافظت در برابرِ خشونت و غفلت، نپذیرفتنِ خدمت و شکایت دارنه. هزینه به تعرفهٔ مربوط و پروندهٔ فرد بستگی داره و ارائه‌دهندگان باید گزینه‌های رایگانِ موجود ره مشخص بکنن. بر پایهٔ شواهدِ موجود، جدولِ سراسریِ قابل‌اتکایی از مبلغ‌های دقیق وجود نداره.