Laifuka a Ƙasar Birtaniya

Laifuka a Ƙasar Birtaniya sun haɗa da ayyukan cutarwa kamar tashin hankali, sata, fasa gida da sata, fashi, zamba, bibiyar mutum, cin zarafi, laifin ƙiyayya, cin zarafin cikin gida, laifukan lalata, ɓata dukiya da cin zarafi ta intanet. Ma’anonin doka da matakan da ake bi sun bambanta tsakanin Ingila da Wales, Scotland da Arewacin Ireland. Kira 999 ko 112 idan ana aikata laifi a lokacin, wani yana cikin haɗari nan take, ko ana buƙatar taimakon ’yan sanda cikin gaggawa. Ga batutuwan ’yan sanda da ba na gaggawa ba, 101 ko hanyar kai rahoto ta ’yan sandan da abin ya shafa ta fi dacewa yawanci. Wanda abin ya shafa shi ne mutumin da laifi ya cutar kai tsaye, yayin da shaida ita ce wadda ta gani, ta ji ko kuma ta san wani abu da ya shafi lamarin. Mutum na iya kai rahoton damuwa ko da bai san sunan laifin da ya dace ba. ’Yan sanda na iya rubuta rahoton, tantance haɗarin nan take, tattara shaidu, tattaunawa da mutanen da ke da hannu, da gudanar da bincike. Masu gabatar da ƙara suna yanke shawara kan zarge-zarge da yawa ko batutuwan kotu, yayin da kotuna ke yanke hukunci kan laifi da duk wani sakamako na doka. Shaidu masu amfani na iya haɗawa da saƙonni, imel, bayanan asusu, hotuna, bidiyo, rasit, lambobin serial, ranaku, wurare da bayanan shaidu. Ya kamata a adana shaidu cikin aminci, amma kada kowa ya jefa kansa cikin haɗari don tattara su. Zamba sau da yawa tana haɗa da yaudara da nufin samun kuɗi, bayanai ko damar shiga wani abu. Gaggawar da ba a zata ba, neman ɓoye magana, buƙatar biyan kuɗi, gargaɗin asusu ko neman lambobin tsaro dalilai ne da ake yawan samun su na dakatawa da tabbatar da saƙon ta wata hanya mai zaman kanta. Cin zarafin cikin gida na iya haɗawa da cutar da jiki, barazana, mallake mutum, ware shi, cin zarafin lalata, sa ido ko takaita masa kuɗi tsakanin ma’aurata ko ’yan uwa. Ƙungiyoyin ƙwararru na iya taimakawa wajen tsara tsaro ko da mutumin bai shirya ko bai iya kai rahoton ’yan sanda ba. Laifin ƙiyayya shi ne ƙiyayya da ke da alaƙa da wani ɓangare na asalin mutum ko asalin da ake tsammani yana da shi. Waɗanda abin ya shafa da shaidu za su iya kai rahoton abin da ya faru, kuma ya kamata su rubuta kalmomi, ayyuka, lokaci, wuri da shaidun da ake da su idan yin hakan yana da aminci. Kai rahoto ba ya tabbatar da cewa za a gurfanar da wani a kotu ko a dawo da dukiya, amma yana iya samar da tarihi, jawo kariya, taimaka wa bincike da haɗa mutum da taimako. Tsaro nan take, kulawar lafiya, adana shaidu cikin aminci da goyon bayan amintattu muhimman abubuwan da ya dace a fara da su bayan wani lamari.