युनायटेड किंगडमचा इतिहास

युनायटेड किंगडमची सुरुवात एका कालातीत राष्ट्राप्रमाणे झाली नाही. इंग्लंड, स्कॉटलंड, वेल्स आणि आयर्लंड यांचा विकास वेगवेगळी राज्ये, भाषा, संघर्ष, युती आणि राजकीय व्यवस्था यांतून झाला. इंग्लंडने हळूहळू वेल्सवर राजकीय नियंत्रण मिळवले; नंतर इंग्लंड आणि स्कॉटलंडने एकच राजा सामायिक केला आणि पुढे राजकीय संघ निर्माण केला. आयर्लंडचे ब्रिटनशी संबंध वेगळ्या आणि अनेकदा हिंसक मार्गाने गेले. अखेरीस आजचे युनायटेड किंगडम आणि स्वतंत्र आयरिश राज्य निर्माण झाले. इतिहासात राजकीय सत्ता प्रामुख्याने राजे, जमीनदार आणि विशेषाधिकारप्राप्त गटांकडे केंद्रित होती. कालांतराने संसद अधिक शक्तिशाली झाली आणि दबाव, निदर्शने, संघटन व सुधारणांमुळे मतदानाचे अधिकार विस्तारले. शेतीतील बदल आणि औद्योगिकीकरणाने काम, शहरे, वाहतूक आणि कौटुंबिक जीवन बदलले. युनायटेड किंगडम मोठी औद्योगिक शक्ती बनले; पण या वाढीसोबत धोकादायक काम, गर्दीची घरे, प्रदूषण आणि तीव्र विषमता आली. ब्रिटिश साम्राज्याने व्यापार, वसाहतवाद, लष्करी शक्ती आणि वसाहती राजवटीद्वारे देशाला जगभरातील प्रदेशांशी जोडले. त्यातून संपत्ती आणि जागतिक संबंध निर्माण झाले; तसेच शोषण, विस्थापन, हिंसा आणि दीर्घकाळ टिकणारी विषमता यांनाही कारणीभूत ठरले. दोन्ही महायुद्धांनी समाज, अर्थव्यवस्था आणि ब्रिटनचे जागतिक स्थान बदलले. त्या काळात आणि त्यानंतर सार्वजनिक सेवा विस्तारल्या, वसाहतींना स्वातंत्र्य मिळाले, नवे स्थलांतर झाले आणि अधिकार व नागरिकत्वाविषयीच्या कल्पना बदलल्या. स्कॉटलंड, वेल्स आणि उत्तर आयर्लंडमध्ये आता स्वतःच्या अधिकारक्षेत्रांनुसार वेगवेगळ्या जबाबदाऱ्या असलेल्या हस्तांतरित राजकीय संस्था आहेत. सामायिक राज्यातील राष्ट्रीय इतिहासांचे आजही असलेले महत्त्व यातून दिसते. इमारती, स्मारके, भाषा, सीमा, संस्था, कौटुंबिक आठवणी आणि सार्वजनिक चर्चांमध्ये इतिहास आजही दिसतो. व्यापक समज मिळवण्यासाठी राज्यकर्ते आणि युद्धांइतकेच सामान्य लोकांचे आणि अल्पसंख्याकांचे अनुभवही लक्षात घ्यावे लागतात.