Украинада хезмәт хокукы

Украинада хезмәт хокукы эшләүче кеше белән шул эшне оештыручы һәм аның өчен түләүче эш бирүче арасындагы мөнәсәбәтләрне көйли. Төп чыганак — Украина Хезмәт кодексы, шулай ук эшкә һәм социаль яклауга кагылышлы башка кагыйдәләр. Эшләүче кеше «хезмәткәр» (працівник), ә эш бирүче «роботодавець» дип атала. Хезмәт мөнәсәбәтләре гадәттә эшне, якларны һәм төп шартларны тасвирлаучы хезмәт килешүе (трудовий договір) нигезендә төзелә. Хезмәт кенәгәсе (трудова книжка) — эш тәҗрибәсе турында документ, ләкин рәсми язмалар һәм башка документлар да эш стажын раслый ала. Эшкә алу гадәттә вазифа, хезмәт хакы, эш вакыты, эш урыны һәм башлау көне турында килешүне үз эченә ала. Эш бирүче хезмәт мөнәсәбәтләрен рәсми рәвештә теркәргә һәм хезмәткәргә мөһим шартлар турында мәгълүмат бирергә тиеш. Гражданлык-хокукый контракт охшаш күренергә мөмкин, ләкин ул гадәттә эш бирүченең көндәлек җитәкчелеге астында даими эшләүгә түгел, ә билгеле бер нәтиҗәгә кагыла. Хезмәткәрләрнең гадәттә килешенгән хезмәт хакын алырга, ял итәргә, отпуск алырга, куркынычсыз шартларда эшләргә һәм законсыз дискриминациядән якланырга хокукы бар. Эш бирүчеләр эшне законга ярашлы оештырырга, сәламәтлек һәм куркынычсызлыкны сакларга, кирәкле язмаларны алып барырга һәм тиешле социаль иминият кертемнәрен түләргә тиеш. Эш килешү буенча, хезмәткәрнең гаризасы белән, законлы билгеләнгән вакыт тәмамланганда яки башка хокукый нигез белән туктатылырга мөмкин. Тиешле тәртип туктату сәбәбенә бәйле. Язма хәбәрләр, эш бирүче боерыклары, эш язмалары һәм соңгы түләүләр мөһим дәлил булып тора. Эш урынындагы бәхәсне башта эш бирүче яки профсоюз белән күтәрергә мөмкин. Гадәттә «Держпраці» дип аталган Дәүләт хезмәт инспекциясе (Держпраці) тикшерү һәм күзәтчелек вазифаларын башкара ала. Хокук бозылган очракта хезмәткәр судка да дәгъва бирә ала. Эш рәсми булмаганда яки килешүләр телдән генә төзелгәндә хокукый таләпләрне исбатлау авыр булырга мөмкин. Хәбәрләр, графиклар, түләү язмалары, боерыклар, шаһитләрнең күрсәтмәләре һәм контракт күчермәләре чынлыкта нәрсә булганын күрсәтергә ярдәм итә ала. Беренче адым — мөнәсәбәтнең хезмәт мөнәсәбәтеме, әллә гражданлык контрактымы икәнен ачыклау, документлар җыю һәм мөһим вакыйгаларны тәртип белән язып чыгу. Эштән җитди сәбәпсез чыгару, түләнмәгән хезмәт хакы, имгәнү яки дискриминация очрагында Украина хезмәт хокукы юристы, профсоюз яки компетентлы дәүләт органы белән тиз арада киңәшү файдалы.