Украинала тәбиғәт

Украинала бер нисә ҙур тәбиғи төбәк бар, уларҙың һәр береһенең үҙ үҫемлектәре, хайуандары, тупрағы һәм һыу шарттары бар. Карпат тауҙары урманлы, Полесьела урмандар, күлдәр һәм һаҙлыҡтар күп, ә далала киң асыҡ үләнлектәр һуҙыла. Ҡара диңгеҙ яры буйында яр буйҙары, эстуарийҙар, лагуналар һәм диңгеҙ йәшәү мөхите бар. Мөһим тәбиғи системаларға Днепр, Днестр, Көньяҡ Буг һәм Донец йылғалары бассейндарын индерергә мөмкин. Йылғалар ҡалаларҙы, баҫыуҙарҙы, урмандарҙы, һаҙлыҡтарҙы һәм диңгеҙҙе тоташтыра, шуға күрә бер урындағы үҙгәрештәр түбән ағымдағы урындарға тәьҫир итә ала. Һаҙлыҡтар һыуҙы һаҡлай, ташҡындарҙы кәметә һәм ҡоштар менән балыҡтарға үрсеү урындары бирә ала. Украина тәбиғәтенә япраҡлы һәм ҡатнаш урмандар, болондар, дала үләнлектәре, торфлыҡтар, һаҙлыҡтар, ташлы урындар, тау йәшәү мөхите һәм яр буйы зоналары инә. Ҡайһы бер йәшәү мөхиттәре киң таралған, башҡалары бәләкәй, зыян күргән йәки айырым төбәктәрҙә генә осрай. Үҫемлектәр һәм хайуандар үҙ-ара бәйле аҙыҡ сылбырҙарының өлөшө. Бөжәктәр үҫемлектәрҙе һеркәләндерә, тупраҡ организмдары үҫемлектәр үҫеүенә ярҙам итә, ә йыртҡыстар башҡа хайуандар һанын тигеҙлектә тоторға булыша. Бер төргә аҙыҡ, ышыҡ, оя ҡороу йәки миҙгелле күсенеү өсөн үҙ-ара бәйле бер нисә йәшәү мөхите кәрәк булыуы мөмкин. Украинала тәбиғәтте һаҡлау ғәҙәттә Природно-заповідний фонд, йәғни тәбиғәт-һаҡлау фонды, аша ойошторола. Ул ҡәтғи һаҡланыусы резерваттар, милли парктар, төбәк ландшафт парктары, тәбиғәт ҡомартҡылары һәм башҡа һаҡланған урындар кеүек биләмәләрҙең төрлө төрҙәрен үҙ эсенә ала; уларҙың һәр береһендә һаҡлау кимәле айырым. Һаҡланыу статусы барлыҡ проблемаларҙы юҡҡа сығармай. Һаҡланған урынға яуаплы килеүселәр, һаҡсыл ер менән идара итеү, янғындарҙы иҫкәртеү, күҙәтеү һәм урындағы йәмғиәттәр менән хакимиәттәрҙең хеҙмәттәшлеге барыбер кәрәк. Һаҡланған урындарҙың ҡағиҙәләре төрлө булыуы мөмкин, шуға күрә күрһәтмәләрҙе һәм урындағы талаптарҙы үтәгеҙ. Украина тәбиғәтенә йыш янаған хәүефтәргә йәшәү мөхитен юғалтыу, ерҙе интенсив файҙаланыу, бысраныу, контролһеҙ янғындар, үҫемлектәрҙе йәки хайуандарҙы законһыҙ йыйыу йә тотоу, инвазив төрҙәр һәм һыу ағымдарының үҙгәреүе инә. Һуғыш янғындар, бысраныу, емерелгән инфраструктура һәм инеү мөмкинлегенең сикләнеүе арҡаһында өҫтәмә зыян килтерә ала; тәбиғәтте тергеҙеүгә күп йылдар кәрәк булыуы мөмкин. Кешеләр таҙа һыу, уңдырышлы тупраҡ, аҙыҡ, күләгә, ял итеү, ташҡындан һаҡланыу һәм тәбиғи материалдар өсөн сәләмәт тәбиғәткә таяна. Шуға күрә тәбиғәтте һаҡлау ҡырағай хайуандарға ла, кешеләрҙең хәүефһеҙлегенә лә ярҙам итә, әммә урындағы йәшәү сығанаҡтарын һәм йәмғиәттәрҙең хоҡуҡтарын да иҫәпкә алырға тейеш. Башлау өсөн йәшәгән урынығыҙҙың ниндәй тәбиғи төбәккә һәм йылға бассейнына ҡарағанын белегеҙ. Шунан яҡындағы һаҡланған урындарҙы, шишмәләрҙе, урмандарҙы, һаҙлыҡтарҙы йәки болондарҙы билдәләгеҙ; ҡырағай тәбиғәтте борсомай күҙәтегеҙ һәм етди бысраныу йә янғын тураһында яуаплы урындағы хеҙмәттәргә хәбәр итегеҙ.