Èdè ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà

Èdè Gẹ̀ẹ́sì ni èdè àjọṣepọ̀ pàtàkì ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà fún ìjọba, ẹ̀kọ́, iṣẹ́, ọ̀rọ̀ ìròyìn àti ìbánisọ̀rọ̀ gbogbogbò. Ọ̀pọ̀ ènìyàn ń pè é ní Gẹ̀ẹ́sì Amẹ́ríkà, ṣùgbọ́n ìpè ọ̀rọ̀, ọ̀rọ̀-ìṣúpọ̀ àti girama yàtọ̀ gẹ́gẹ́ bí agbègbè àti àwùjọ. Kì í ṣe gbogbo ènìyàn ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ló ní ìrírí lílo èdè ojoojúmọ́ kan náà. Èdè Sípáníìṣì ni ọ̀pọ̀ ènìyàn ń sọ, ọ̀pọ̀ sì tún ń sọ àwọn èdè tó ní ìsopọ̀ pẹ̀lú ẹbí, ìṣílọ, àwọn orílẹ̀-èdè ìbílẹ̀ tàbí àwùjọ kárí ayé. Èdè Àmì Amẹ́ríkà, tí ọ̀pọ̀ ènìyàn ń pè ní ASL, jẹ́ èdè àwòrán pípé tó ní girama tirẹ̀. Ó yàtọ̀ sí Gẹ̀ẹ́sì tí a ń sọ, kì í sì í ṣe pé gbogbo adití tàbí ẹni tí kò gbọ́ dáadáa ló ń lo ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ kan náà. Àwọn ènìyàn lè mọ èdè kan ṣoṣo, èdè méjì, èdè púpọ̀ tàbí kí wọ́n máa kọ́ èdè mìíràn. Àwọn kan máa ń yí èdè tàbí ọ̀nà ọ̀rọ̀ padà gẹ́gẹ́ bí ẹni tí wọ́n bá ń bá sọ̀rọ̀—ẹbí, ọ̀rẹ́, olùkọ́, oníbàárà tàbí òṣìṣẹ́ ìjọba. Ọ̀rọ̀ agbègbè àti ọ̀nà ìpè ọ̀rọ̀ wọ́pọ̀. Ọ̀rọ̀ agbègbè kan lè yéni ní apá kan orílẹ̀-èdè, ṣùgbọ́n ó lè dun àjèjì ní ibòmíràn; nítorí náà, bíbéèrè fún àlàyé jẹ́ ọgbọ́n ìbánisọ̀rọ̀ tó wọ́pọ̀. Àwọn ilé-ẹ̀kọ́ àti ibi iṣẹ́ lè pèsè ìrànlọ́wọ́ èdè, ìtumọ̀ ẹnu, ìtumọ̀ kíkọ, ẹ̀kọ́ èdè méjì tàbí ètò kíkọ́ Gẹ̀ẹ́sì. Bí irú ìrànlọ́wọ́ bẹ́ẹ̀ ṣe wà àti dídára rẹ̀ yàtọ̀ gẹ́gẹ́ bí ibi àti ilé-iṣẹ́. Èdè lè ní ipa lórí àǹfààní láti rí ìtọ́jú ìlera, ẹ̀kọ́, iṣẹ́, iṣẹ́ ìjọba àti ìmọ̀lára pé o jẹ́ ara àwùjọ. Ìbánisọ̀rọ̀ tó ṣe kedere ní àwọn ọ̀rọ̀ rọrùn, sùúrù, àtìlẹ́yìn àwòrán àti ṣíṣàyẹ̀wò bóyá ẹni kejì lóye. Èdè tún ní ìsopọ̀ pẹ̀lú ìdánimọ̀ àti agbára. Ọ̀wọ̀ túmọ̀ sí pé a kì í fi ọ̀nà ìpè ọ̀rọ̀, orúkọ, èdè àgbègbè, ìbánisọ̀rọ̀ àmì tàbí yíyan ènìyàn láti pa èdè ogún rẹ̀ mọ́ ṣe yẹ̀yẹ́.