Ìpínlẹ̀ ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà

Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà jẹ́ orílẹ̀-èdè àpapọ̀, èyí tó túmọ̀ sí pé a pín agbára láàárín ìjọba orílẹ̀-èdè, àwọn ìpínlẹ̀, àti àwọn ìjọba agbègbè. Ìpínlẹ̀ kan ní àṣẹ lórí ọ̀pọ̀ ọ̀rọ̀ tó wà nínú ààlà rẹ̀, ṣùgbọ́n ó gbọ́dọ̀ tẹ̀lé Òfin Ìpìlẹ̀ Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà àti òfin àpapọ̀ tó bófin mu. Ìpínlẹ̀ kọ̀ọ̀kan ní òfin ìpìlẹ̀ tirẹ̀. Ìwé yìí gbé àwọn òfin ìpìlẹ̀ kalẹ̀ fún ìjọba ìpínlẹ̀, dáàbò bo ẹ̀tọ́, ó sì ṣàpèjúwe àwọn ilé-iṣẹ́ pàtàkì. Òfin àti ìlànà ìpínlẹ̀ gbọ́dọ̀ bá òfin ìpìlẹ̀ ìpínlẹ̀ àti ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà mu. Gómìnà ló ń darí ẹ̀ka aláṣẹ. Gómìnà ń mú òfin ìpínlẹ̀ ṣẹ, dábàá ìlànà, ṣàkóso àwọn ilé-iṣẹ́ aláṣẹ, ó sì lè fọwọ́ sí tàbí kọ àwọn àbá òfin tí aṣòfin gbé kalẹ̀. Àwọn òṣìṣẹ́ mìíràn tí a yàn tàbí tí a yan sí ipò lè ṣàkóso àwọn agbègbè bí ìdìbò, owó, ìrìnàjò, tàbí ilẹ̀ gbogbogbò. Ẹ̀ka aṣòfin ló ń ṣe òfin ìpínlẹ̀, ó sì sábà ní yàrá méjì. A sábà ń pè wọ́n ní senate ìpínlẹ̀ àti ilé aṣojú ìpínlẹ̀, àpéjọ aṣòfin, tàbí yàrá aṣojú. Àwọn aṣòfin ń jíròrò àbá òfin, fọwọ́ sí ètò ìnáwó, ṣojú àwọn agbègbè ìdìbò, wọ́n sì ń ṣe àkóso apá kan nínú ẹ̀ka aláṣẹ. Ẹ̀ka ìdájọ́ ní àwọn ilé-ẹjọ́ ìpínlẹ̀. Àwọn ilé-ẹjọ́ wọ̀nyí ń bójú tó ọ̀pọ̀ ẹjọ́ ọ̀daràn àti ti ìlú, wọ́n túmọ̀ òfin ìpínlẹ̀, wọ́n sì ń ṣàyẹ̀wò bóyá ìgbésẹ̀ ìpínlẹ̀ tẹ̀lé òfin ìpìlẹ̀ ìpínlẹ̀. Ètò àti orúkọ àwọn ilé-ẹjọ́ lè yàtọ̀ díẹ̀ láti ìpínlẹ̀ kan sí òmíràn. Àwọn ìpínlẹ̀ ń pèsè tàbí ṣètò ọ̀pọ̀ iṣẹ́ tí àwọn ènìyàn ń lò lójoojúmọ́. Àpẹẹrẹ tí ó wọ́pọ̀ ni ẹ̀kọ́ gbogbogbò, àwọn ọ̀nà ńlá, ìwé àṣẹ awakọ̀, ìṣàkóso pàjáwìrì, ọgbà ẹ̀wọ̀n, ètò ìlera gbogbogbò, òfin àyíká, àti ìwé àṣẹ iṣẹ́. Àwọn ìpínlẹ̀ ń pín ojúṣe pẹ̀lú àwọn county, ìlú, àwọn ìlú kéékèèké, agbègbè ilé-ẹ̀kọ́, àti agbègbè àkànṣe. Ìpínlẹ̀ lè gbé òfin gbogbogbò kalẹ̀, nígbà tí ìjọba agbègbè bá ń pèsè iṣẹ́ náà tààrà, bíi kíkó ìdọ̀tí, ṣíṣiṣẹ́ ọlọ́pàá ìlú, tàbí títọ́jú àwọn òpópónà agbègbè. Àwọn ènìyàn ń kópa nínú ìjọba ìpínlẹ̀ nípa dìbò, kíkàn sí aṣòfin, lílọ sí ìpàdé gbogbogbò, dídarapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ aráàlú, jíjókòó nínú ìgbìmọ̀ ìdájọ́, àti fífi ọ̀rọ̀ sọ lórí àwọn ìlànà tí a dábàá. Òfin ìpínlẹ̀ tún lè fún aráàlú láyè láti dábàá tàbí kọ àwọn ìgbésẹ̀ kan nípasẹ̀ ìdáwọ́lé ìdìbò tàbí ìdìbò ìfọwọ́sí. Ètò ìpínlẹ̀ ń fún agbègbè ní àṣẹ àdúgbò, ó sì jẹ́ kí àwọn àwùjọ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ dán ìlànà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ wò. Ààlà rẹ̀ ní ojúṣe tó díjú, ohun èlò tí kò dọ́gba láàárín àwọn agbègbè, ìjà láàárín òfin ìpínlẹ̀ àti ti agbègbè, àti àìní láti dọ́gba àṣẹ ìpínlẹ̀ pẹ̀lú ẹ̀tọ́ ẹni àti ohun tí ìjọba àpapọ̀ béèrè.