ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ

ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਦੇਸ਼-ਪੱਧਰੀ ਸੇਵਾ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਰਜਿਸਟਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲੋਕ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਇਕੱਠਾਂ, ਮੁਹੱਲਿਆਂ, ਕੌਮ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ, ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ, ਮਸਜਿਦਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ, ਕੰਮਕਾਜ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ। ਕੌਮ ਕਿਸੇ ਹਾਲਾਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰੁੱਪ ਜਾਂ ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵੀ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੂਰਾ ਜਾਂ ਜਿਰਗਾ ਸਥਾਨਕ ਹਾਲਾਤ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ, ਵਿਚੋਲਗੀ ਜਾਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਕੌਂਸਲ ਜਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਹੈ, ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਸਾਂਝੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸੰਪਰਕ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ, ਗੁਆਂਢੀ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਵਿਚੋਲੇ ਜਾਂ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਅਜਨਬੀਆਂ ਕੋਲ ਬਿਨਾਂ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਜਾਣਾ, ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣਾ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਅਜਿਹੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਜਿਸ ’ਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ, ਬੇਭਰੋਸਗੀ, ਹਿਰਾਸਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੈਅ ਕਰਨ, ਸੰਪਰਕ ਵੇਰਵੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ, ਤਸਵੀਰਾਂ ਲੈਣ ਜਾਂ ਸੁਨੇਹੇ ਅੱਗੇ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਹਿਮਤੀ ਲਵੋ। ਜੇ ਸੰਪਰਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਾਰਨ ਦੱਸੇ ਬਿਨਾਂ ਸੰਪਰਕ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਹੈ। ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਮਿਲਣਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਅਮਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨੇਕੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਮੰਤਰਾਲਾ ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਬੈਠਕ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ, ਪਹਿਰਾਵੇ, ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਹਰਮ ਉਹ ਮਰਦ ਸਾਥੀ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਕੁਝ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਨਿਯਮਾਂ ਹੇਠ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹਿਜਾਬ ਉਸ ਢੱਕਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦੀ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਮੀਦ ਜਾਂ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰਕਾਂ, ਜਿਮਾਂ, ਜਨਤਕ ਇਸ਼ਨਾਨਘਰਾਂ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਜਾਂ ਖੇਤਰੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਮਹਰਮ ਨਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹਿਜਾਬ ਨੂੰ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਮੰਨਣ ’ਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਜਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੀ ਰੱਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਲਾਗੂਕਰਨ ਖੇਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਥਾਂ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਦੇਸ਼-ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕਾ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਰਸਮੀ ਜਾਂ ਅਰਧ-ਰਸਮੀ ਵਿਕਲਪ ਸਿਰਫ਼ ਸੀਮਿਤ ਅਤੇ ਸੇਵਾ-ਪ੍ਰਦਾਤਾ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਯੂਨੀਸੇਫ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਥਾਨ ਉੱਥੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਸਥਾਨਕ ਆਗੂ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ। ਯੂਐਨਐਚਸੀਆਰ ਦੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਭਾਈਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਸੁਚੱਜੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਭਲਾਈ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਜਾਂ ਮਨੋਸਮਾਜਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਯੂਐਨ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ-ਸਬੰਧੀ ਰਾਹ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਯੋਗਤਾ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਉਮਰ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹੁੰਚ, ਸਮਰੱਥਾ, ਇਜਾਜ਼ਤਾਂ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਉਪਲਬਧ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦਾ ਬਦਲ ਨਾ ਸਮਝੋ। ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਿੱਜੀ ਮਾਧਿਅਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। 2024 ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ-ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਹਰ 100 ਲੋਕਾਂ ਪਿੱਛੇ ਲਗਭਗ 60.1, ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਲਗਭਗ 48.4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਵਰਤੋਂ ਲਗਭਗ 16.1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ; ਬਿਜਲੀ, ਖ਼ਰਚ, ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਫ਼ਰਕ ਅਸਲ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਾਲਿਬਾਨ ਜਾਂ ਅਸਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਰੋਕੀਆਂ, ਹੌਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂ ਬੰਦ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ; ਫ਼ੋਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦਰਜ ਜਾਂਚਾਂ ਵਿੱਚ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਐਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣਾ ਜਾਂ ਜ਼ਬਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਲੋੜੀਂਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰੋ, ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਚੋ, ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ਾਟ ਜਾਂ ਸੁਨੇਹੇ ਅੱਗੇ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਹਿਮਤੀ ਲਵੋ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਤੇ ਰਾਹ ਲੱਭਣ ਲਈ ਵਿਕਲਪਕ ਯੋਜਨਾ ਰੱਖੋ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਯਾਤਰਾ ਸਲਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਯਾਤਰਾ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ। ਅੱਤਵਾਦ, ਅਗਵਾ, ਹਿੰਸਕ ਅਪਰਾਧ, ਮਨਮਾਨੀ ਜਾਂ ਗ਼ਲਤ ਹਿਰਾਸਤ, ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਪਹੁੰਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਭੀੜ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਬਾਜ਼ਾਰ, ਸਕੂਲ, ਮਸਜਿਦਾਂ, ਚੈਕਪੋਸਟਾਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਥਾਨ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਾ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਘੱਟ ਉਭਾਰੋ, ਕਿਸੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਾ ਰਹੋ; ਐਫ਼ਸੀਡੀਓ ਵੱਲੋਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨੰਬਰ 119 ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਹਿਰਾਵੇ ਬਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਹਿਰਾਸਤ ਜਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਰਸਕਾਰ, ਇਕੱਲੇਪਣ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ’ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਜਾਂ ਸਹਾਇਤਾ-ਰਾਹ ਥੋਪੋ ਨਾ ਅਤੇ ਗੁਪਤਤਾ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਨਾ ਕਰੋ।