ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ

ਘਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਕਸਰ ਬੱਚਿਆਂ, ਗਰਭਵਤੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰ ਜਾਂ ਅਪੰਗ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵਿਸਥਾਪਨ, ਪਰਵਾਸ, ਹਿਰਾਸਤ ਜਾਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਭੋਜਨ, ਆਵਾਜਾਈ, ਸਕੂਲ, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਈਚਾਰਕ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਮਲਿਕ, ਵਕੀਲ-ਏ-ਗੁਜ਼ਰ, ਅਰਬਾਬ, ਸ਼ੂਰਾ ਜਾਂ ਜਿਰਗਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਅਕਸਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਝਗੜੇ ਸੁਲਝਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਦੇਸ਼-ਪੱਧਰ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਦਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਅਦਾਲਤਾਂ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਰਾਹ, ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਹੁੰਚ ਸੂਬੇ, ਸੁਰੱਖਿਆ, ਫੰਡਿੰਗ, ਯੋਗਤਾ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਅਮਲ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਹਾਇਤਾ ਵਿੱਚ ਨਕਦ, ਭੋਜਨ, ਸਿਹਤ, ਪੋਸ਼ਣ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਫ਼ਾਈ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੇਸ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਮਨੋਸਮਾਜਿਕ ਸਹਾਇਤਾ, ਨਾਗਰਿਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਲਈ ਮਦਦ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖੋਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਸਾਂਝਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧਤਾ ਜਲਦੀ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਰਿਕਾਰਡ ਮਾਪੇਪਣ, ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ, ਵਿਰਾਸਤ, ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਤਜ਼ਕੀਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਛਾਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ। ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ ਜਾਂ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਜਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਜਨਮ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵੀ ਯਾਤਰਾ, ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਮਾਲਕੀ ਤਬਦੀਲੀ, ਬੈਂਕਿੰਗ, ਬੀਮਾ, ਪੈਨਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਲਾਭਾਂ ਲਈ ਸਬੂਤ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਰਿਕਾਰਡ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਗਵਾਹਾਂ ਦੀ ਗੈਰਮੌਜੂਦਗੀ, ਦੂਰੀ, ਆਵਾਜਾਈ ਖ਼ਰਚ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਫ਼ਤਰ ਜਾਣਾ ਰਸਮੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਔਖੀਆਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਨਿਕਾਹ, ਮਹਰ ਜਾਂ ਮੇਹਰ, ਵਲੀ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁ-ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦਰਜ ਨਾ ਹੋਏ ਵਿਆਹਾਂ ਨਾਲ ਮਾਪੇਪਣ, ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ, ਵਿਰਾਸਤ, ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਲਾਭਾਂ ਬਾਰੇ ਸਬੂਤ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਾਲ ਵਿਆਹ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ, ਦੁਲਹਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਜਾਂ ਦਾਜ ਦਾ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਬਾਦ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰੇ ਹਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ, ਆਰਥਿਕ ਜਾਂ ਵਿਰਾਸਤੀ ਵੰਚਨਾ, ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ, ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ, ਤਸਕਰੀ, ਅਣਦੇਖੀ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ, ਖੁਲਾ ਜਾਂ ਅਦਾਲਤੀ ਵਿਛੋੜਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਅਸਲ ਨਿਯਮ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਤਰਫ਼ਾ ਤਲਾਕ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਅਦਾਲਤੀ ਵਿਛੋੜੇ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸੀਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਮਹਰ, ਗੁਜ਼ਾਰਾ, ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ, ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਬੂਤ, ਦਰਜਾ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਮਾਮਲੇ, ਅਦਾਲਤ, ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਢਾਂਚੇ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਿਆਂ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਹੁਕੂਕ ਦਾ ਮਹਾਨਿਰਦੇਸ਼ਾਲਾ, ਅਦਾਲਤਾਂ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਮਦਦ ਦੇ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਅਮਲੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਲਾਗੂਕਰਨ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਆਵਾਜਾਈ, ਮਰਦ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਜਾਂ ਮਹਰਮ ਦੀ ਉਮੀਦ, ਮਹਿਲਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ, ਸਾਖਰਤਾ, ਖ਼ਰਚ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਵਾਧੂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਬਚੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪਰਿਵਾਰਕ ਵਿਚੋਲਗੀ ਵੱਲ ਨਾ ਭੇਜੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਗੁਪਤ, ਪੀੜਤ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ, ਆਸਰਾ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਮਨੋਸਮਾਜਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਰਾਹ ਵਧੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਤੁਰੰਤ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਢੁਕਵੇਂ ਸਥਾਨਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂ ਸਿਹਤ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਵਾਓ।