Perwerdeya pîşeyî ya fermî di pratîkê de ji aliyê Rêveberiya Perwerdeya Teknîkî û Pîşeyî (TVET-A) ve tê hevrêzkirin û rêzikdarkirin. Ew dibistan û enstîtuyên fermî di çar awayan de vedihewîne: awayek taybet ku pola 1 heta 12 digire, bernameyên du salî ji bo pola 13 û 14, bernameyên sê salî ji bo pola 10 heta 12, û bernameyên pênc salî ji bo pola 10 heta 14. Rêveberî li her 34 parêzgehan dixebite; di dîrokê de gihîştibû 231 navçeyan. Qadên asayî teknolojiyên komputerê, karên elektrîkê, avahîsazî, tamîrkirina motorê, karên mekanîkî û metalê, hesabdarî, bazirganî, dirûtin û pîşeyên çandiniyê digirin. Enstîtuyên fermî atolyeyên pratîkî û laboratuwar hene, lê alav û girêdanên bi bazara kar re li gorî herêmê diguhere. Di 2024 de, 357 saziyên giştî yên TVET hebûn û saziyên taybet ên TVET yên belgekirî tunebûn. Wan 65,891 xwendekar tomar kirin; di nav wan de 65,175 mêr û 716 jin hebûn, herwiha di statîstîkan de 12,012 mezûnên mêr û tu mezûna jin tune bûn. Karmendên mamosteyan ji 2,645 mêr û 467 jin pêk dihatin; rêje bi nêzîkî 21 xwendekar ji bo her mamosteyekê bû. Beşdariya jinan li gorî 2019 bi awayekî tund kêm bûye. Sînorkirinên piştî perwerdeya bingehîn û derfetên kêm ên kar gihîştina keç û jinan dijwartir dikin. Li hin parêzgehan kursên rêxistinên ne-hikûmetî û UNICEF ji bo keç û jinan hîn jî hene; gelek caran ew li cihên fêrbûnê yên civakî an parastî tên kirin, lê li tevahiya welêt peyda nabin. Pêşkêşkirina nefermî bi gelemperî ji kursên kurt ên sê heta diwazdeh mehan pêk tê. Wezareta Kar û Karûbarên Civakî (MOLSA) di pratîkê de beşeke mezin a van kursan organîze dike; li gorî daneyên heyî yên ku bi tevahî nehatine hevrêzkirin, di 2023 de 83,402 kes beşdar bûn, li hemberî 13,319 kesan di 2019 de. Ji bo 2023/24, 74,738 perwerdeyên MOLSA hatine ragihandin, di nav de 514 kesên berê bikarhênerên madeyên narkotîk jî li Navenda Perwerdeya Pîşeyî ya Pul-e-Charkhi. TVET-A herwiha 8,150 perwerde û 100 kursên karsaziya nû ragihandiye. Naverokên hevpar dirûtin, xurdekirina xalîçeyan, rijandina hiriyê, tamîrkirina telefonên desta û amûrên elektrîkî, lênêrîna otomobîl û motorsîkletan, meşandina mirîşkan, hilberîna fêkî û sebzeyan, mêşvanî, daristanî, perwerdeya komputerê û avjenî digirin. Li kêleka şarezayiyên pratîkî, van kursan pir caran amadekariya bingehîn a ji bo dabînkirina debara jiyanê, meşandina karsaziyeke piçûk an pêşxistina şarezayiyên giştî yên jiyanê jî pêşkêş dikin. Fêrbûna neformel bi taybetî wekî fêrbûna mamoste û şagirtê pîşeyî (Ostad-Shagerdi) li atolyeyan, sûkan an karsaziyên taybet pêk tê. Mamoste şarezayiyên pratîkî rasterast di karê rojane de hîn dike. Dem, mûçe, îmtîhan, bernameya dersê, belge, demjimêrên kar, ewlehî û rêbazên gilîkirinê bi awayekî yekgirtî nayên rêzikdarkirin. Girîngiya wê ji bo jiyana rojane bilind e, lê nasîna fermî û derbasbûna bernameyên din sînordar dimîne. Bernameyên fermî prosedurên qeydkirin û pejirandinê hene; şertên taybet bi bername û saziyê ve girêdayî ne. Ji bo astên bilindtir ên TVET ji pola 13 û pê ve, plana stratejîk a TVET-A pêşbînî dike ku pîvanên hilbijartinê hişktir bibin. Kursên kurt gelek caran ciwanan, bêkaran, sêwiyan, kesên hewcedar û komên din ên xeternak hedef digirin; hilbijartin û hebûn li herêmê an li gorî projeyê tê diyarkirin. Bernameyek yekgirtî ya xercên li tevahiya welêt belge nebûye. Bernameyên giştî, rêxistinên ne-hikûmetî û bexşkaran pir caran alîkariyê distînin; hin bername burs, alîkariyên diravî, pakêtên amûran, alîkariya destpêkê an piştgiriya bi tiştan pêşkêş dikin. Fînansekirin û pêşkêşkirin dikare bi guherîna projeyê an rewşa bexşkaran re biguhere. Bernameyên fermî bi belgeyek fermî diqedin. Li gorî bernameyê, kursên nefermî belgeya beşdarbûnê an temamkirinê didin; hin bernameyên parêzgehî yên MOLSA plan dikin ku pakêtên amûran jî bidin. Ji bo fêrbûna neformel îmtîhan an belgekirineke bi awayekî pêbawer standardkirî tune ye. Ji ber vê yekê stratejiya TVET-A ya ji 1403 heta 1407 balê dide ser pejirandin, nirxandina şarezayiyê, belgekirin û nasîna kardêr û rayedaran. Ji ber nifûsa ciwan, xizanî, bêkarî û girîngiya xebata serbixwe daxwaza şarezayiyên pîşeyî bilind e. Di heman demê de, bernameyên dersê yên neguncaw, girêdanên lawaz bi kardêran re û karên kêm ji bo mezûnan sûda hin bernameyan sînordar dikin.
Perwerdeya pîşeyî li Afghanistanê
Perwerdeya pîşeyî li Afghanistanê rêyên fermî, nefermî û neformel vedihewîne ku mirov bi wan şarezayiyên karî yên qadeke taybet distînin. Hevbera fonksiyonel a rasterast perwerdeya teknîkî û pîşeyî ye (TVET); kursên kurt û modela fêrbûna mamoste û şagirtê pîşeyî (Ostad-Shagerdi) jî hene. Bernameyên fermî li gorî asta destpêkê du, sê an pênc sal dom dikin, lê kursên nefermî bi gelemperî sê heta diwazdeh mehan dom dikin. Gihîştin, temamkirin, lêçûn û nasîn li gorî bername, pêşkêşkar, parêzgeh û zayendê pir diguhere.
VivAVia can make mistakes. Check important information.