انتخابات در افغانستان

نظام انتخاباتی پیشین افغانستان انتخاب رئیس‌جمهور با اکثریت مطلق را پیش‌بینی می‌کرد. اگر هیچ نامزدی بیش از ۵۰ درصد آرا را نمی‌گرفت، دور دوم میان دو نامزد پیشتاز برگزار می‌شد. دوره تصدی پنج سال بود و به حداکثر دو دوره محدود می‌شد. مجلس سفلی (ولسی جرگه) ۲۵۰ کرسی و مجلس علیا (مشرانو جرگه) ۱۰۲ کرسی داشت. در انتخابات پارلمانی ۲۰۱۸ نظامی با تنها یک رأی برای هر رأی‌دهنده اجرا شد، هرچند قرار بود چند کرسی پر شوند. آخرین انتخابات رسمی مستند، انتخابات پارلمانی مجلس سفلی در ۲۰ اکتبر ۲۰۱۸ و انتخابات ریاست‌جمهوری در ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۹ بود. انتخابات ولایتی و ولسوالی‌ها و نیز انتخابات پارلمانی به‌تعویق‌افتاده غزنی به‌دلیل کمبود وقت یا بودجه برگزار نشدند. برای انتخابات پیشین، شهروندان افغان باید دست‌کم ۱۸ سال سن می‌داشتند، مدرک هویتی معتبر (تذکره) برای اثبات هویت ارائه می‌کردند، حقوق مدنی‌شان محفوظ می‌بود و در فهرست انتخاباتی ثبت‌نام می‌کردند. ثبت‌نام در مرکز انجام می‌شد و با برچسبی روی مدرک هویت تأیید می‌شد. نامزدهای ریاست‌جمهوری باید شهروند افغانستان و مسلمان، دست‌کم ۴۰ ساله، از والدین افغان‌تبار و فاقد تابعیت دیگر می‌بودند و مشمول برخی استثناهای قانون کیفری نمی‌شدند. نامزدی مستقل بود و به حمایت مقرر رأی‌دهندگان نیاز داشت. پیش‌تر کمیسیون مستقل انتخابات (IEC) انتخابات را سازمان‌دهی می‌کرد. کمیسیون رسیدگی به شکایات انتخاباتی (ECC) شکایت‌ها را بررسی می‌کرد. جایگزین فعلی مستندی برای این نهادها وجود ندارد. تقویم انتخاباتی جاری، فرایند ثبت‌نام رأی‌دهندگان یا نامزدی و مسیر رسمی برای تبلیغات، رأی‌گیری، شمارش یا اعتراض به نتایج انتخابات مستند نشده است. در انتخابات پیشین، حوزه‌های رأی‌گیری زنان و مردان جدا بود و هر حوزه حداکثر ۴۰۰ رأی‌دهنده ثبت‌شده داشت. افراد دارای معلولیت می‌توانستند از کمک شخص مورد اعتماد یا رئیس حوزه رأی‌گیری استفاده کنند. قرار بود تأیید هویت زیست‌سنجی و انتقال رمزگذاری‌شده نتایج امنیت انتخابات را تضمین کند. رأی‌دادن از خارج کشور از نظر قانونی پیش‌بینی شده بود، اما در سال ۲۰۱۹ به‌دلیل محدودیت‌های مالی و اجرایی در دسترس نبود. شرایط امنیتی به‌شدت بر فرایند انتخاباتی پیشین اثر گذاشت. حدود ۴۳۰ حوزه رأی‌گیری به‌ویژه آسیب‌پذیر در سال ۲۰۱۹ بسته ماندند. روز انتخابات، هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (UNAMA) ۲۷۷ تلفات غیرنظامی، شامل ۲۸ کشته و ۲۴۹ زخمی، ثبت کرد. انتقال مواد انتخاباتی به مناطق دورافتاده گاهی چند روز طول می‌کشید. در گذشته، شمارش بلافاصله پس از بسته‌شدن حوزه‌های رأی‌گیری آغاز می‌شد. فرم‌ها از طریق مراکز ولایتی به مرکز ملی شمارش کمیسیون در کابل فرستاده می‌شدند. ناظران می‌توانستند به رأی‌گیری، شمارش، نتایج و بازشماری دسترسی بگیرند. شکایت‌ها باید ظرف ۴۸ ساعت ثبت می‌شدند. دفتر منطقه‌ای صلاحیت‌دار حداکثر ظرف ۱۵ روز کاری تصمیم می‌گرفت؛ طی ۱۵ روز کاری دیگر می‌شد شکایت را در سطح مرکزی ثبت کرد. نتایج نهایی تنها پس از تکمیل این بررسی‌ها اعلام می‌شدند. دور دوم لازم باید ظرف دو هفته برگزار می‌شد. در حال حاضر مقام‌های بالفعل، مسئولان ملی و منطقه‌ای را با انتصاب و فرمان تعیین می‌کنند. گردهمایی علمای دینی یا بزرگان قومی و شوراهای مشورتی (شُورا) ممکن است زمینه مشورت سیاسی فراهم کنند، اما جای انتخابات را نمی‌گیرند. آن‌ها حق رأی برابر، رأی‌گیری منظم با مأموریت عمومی یا فرایند رسمی معادل برای بررسی نتایج فراهم نمی‌کنند. حق قابل‌اجرای کنونی برای مشارکت در انتخابات مستند نشده است؛ زنان و مخالفان سیاسی در نظام بالفعل کنونی با محدودیت‌های عمده روبه‌رو هستند. بنابراین برای انتخابات جاری در افغانستان هیچ هزینه، مهلت یا شرط واجدشرایط‌بودن رسمی اعلام نشده است.