انتخابات در افغانستان

نظام انتخاباتی پیشین افغانستان رئیس‌جمهور منتخب با اکثریت مطلق را پیش‌بینی می‌کرد. اگر هیچ نامزدی بیش از 50 درصد آرا نمی‌گرفت، دور دوم میان دو نامزد پیشتاز برگزار می‌شد. دوره مسئولیت پنج سال بود و حداکثر به دو دوره محدود می‌شد. مجلس سفلی (ولسی جرگه) 250 کرسی و مجلس علیا (مشرانو جرگه) 102 کرسی داشت. در انتخابات پارلمانی 2018 نظامی با تنها یک رأی برای هر رأی‌دهنده اجرا شد، هرچند چند کرسی قرار بود پر شوند. آخرین انتخابات رسمیِ مستند، انتخابات پارلمانی مجلس سفلی در 20 اکتبر 2018 و انتخابات ریاست‌جمهوری در 28 سپتامبر 2019 بود. انتخابات ولایتی و ولسوالی، و نیز انتخابات پارلمانی به‌تعویق‌افتاده غزنی، به دلیل کمبود زمان یا بودجه برگزار نشدند. برای انتخابات پیشین، شهروندان افغان باید دست‌کم 18 سال می‌داشتند، تذکره معتبر به‌عنوان مدرک هویت داشتند، از حقوق مدنی برخوردار می‌بودند و در فهرست انتخاباتی ثبت‌نام می‌کردند. ثبت‌نام در مرکز انجام می‌شد و با برچسب روی تذکره تأیید می‌گردید. نامزد ریاست‌جمهوری باید شهروند مسلمان افغان و دست‌کم 40ساله می‌بود، از پدر و مادر افغان به دنیا آمده می‌بود، تابعیت دیگری نمی‌داشت و مشمول برخی استثناهای قانون کیفری نمی‌شد. نامزدی مستقل بود و حمایت مقرر رأی‌دهندگان را لازم داشت. پیش‌تر کمیسیون مستقل انتخابات (IEC) انتخابات را برگزار می‌کرد. کمیسیون شکایات انتخاباتی (ECC) شکایت‌ها را بررسی می‌کرد. جایگزین جاریِ مستندی برای این نهادها وجود ندارد. تقویم انتخاباتی، روند جاری ثبت‌نام رأی‌دهنده یا نامزدی، یا مسیر رسمی تبلیغات، رأی‌دادن، شمارش یا اعتراض به نتیجه انتخابات مستند نشده است. در انتخابات پیشین، محل‌های رأی‌گیری جداگانه برای زنان و مردان وجود داشت و در هر محل حداکثر 400 رأی‌دهنده ثبت‌شده بود. افراد دارای معلولیت می‌توانستند از یک شخص مورد اعتماد یا رئیس محل رأی‌گیری کمک بگیرند. قرار بود تأیید هویت بایومتریک و انتقال رمزگذاری‌شده نتیجه، انتخابات را ایمن کند. رأی‌دادن از خارج کشور در قانون پیش‌بینی شده بود، اما در 2019 به دلیل محدودیت‌های مالی و لوژستیکی در دسترس نبود. وضعیت امنیتی بر روند انتخاباتی پیشین اثر زیادی گذاشت. حدود 430 محل رأی‌گیریِ به‌ویژه آسیب‌پذیر در 2019 بسته ماندند. روز انتخابات، هیئت معاونت سازمان ملل در افغانستان (UNAMA) 277 تلفات غیرنظامی، شامل 28 کشته و 249 زخمی، ثبت کرد. انتقال مواد انتخاباتی به مناطق دورافتاده گاهی چند روز طول می‌کشید. پیش‌تر شمارش بلافاصله پس از بسته‌شدن محل‌های رأی‌گیری آغاز می‌شد. فورم‌ها از راه مراکز ولایتی به مرکز ملی شمارش کمیسیون در کابل فرستاده می‌شدند. ناظران می‌توانستند به رأی‌گیری، شمارش، نتایج و بازشماری دسترسی بگیرند. شکایت‌ها باید ظرف 48 ساعت ثبت می‌شدند. دفتر منطقه‌ای صلاحیت‌دار حداکثر ظرف 15 روز کاری تصمیم می‌گرفت؛ در 15 روز کاری بعد می‌شد شکایت را به مرکز ارائه کرد. نتایج نهایی فقط پس از تکمیل این بررسی‌ها اعلام می‌شدند. دور دوم لازم باید ظرف دو هفته برگزار می‌شد. در حال حاضر، مقام‌های بالفعل از راه انتصاب و فرمان صاحبان منصب ملی و منطقه‌ای را تعیین می‌کنند. گردهمایی‌های عالمان دینی یا بزرگان قبایل و شوراهای مشورتی (شوراها) ممکن است مشورت سیاسی را ممکن سازند، اما جایگزین انتخابات نیستند. آن‌ها حق برابر رأی، رأی‌گیری منظم با مأموریت عمومی یا روندی رسمی و هم‌ارز برای بازبینی نتایج فراهم نمی‌کنند. حق قابل اجرای کنونی برای مشارکت در انتخابات مستند نیست؛ زنان و مخالفان سیاسی در نظام بالفعل جاری با محدودیت‌های مهم روبه‌رو هستند. در نتیجه، برای انتخابات کنونی افغانستان هزینه، مهلت یا شرایط واجد بودن رسمی اعلام نشده است.