خوراک در افغانستان

گندم خوراک اصلی افغانستان است و بیشتر به شکل نان خورده می‌شود؛ برنج، جواری، جو، سبزی، میوه، مغزها، لبنیات، گوشت و تخم‌مرغ هم خوراک‌های دیگر را فراهم می‌کنند. غذاهای شناخته‌شده شامل پلو یا قابلی‌پلو با برنج، گوشت، زردک و کشمش؛ قورمه، نوعی خورش؛ منتو؛ آشک؛ بولانی؛ کباب؛ شوروا؛ شوله، غذای نرم برنجی؛ فرنی؛ شیر برنج؛ چای سبز یا سیاه؛ و دوغ هستند. دستور پخت و مواد غذایی از منطقه و فصل به فصل فرق می‌کنند. نان جواری به‌ویژه با بخش‌های شرقی و جنوبی افغانستان که جواری می‌کارند پیوند دارد؛ برنج در شهرها و خانواده‌هایی که توان خرید بیشتری دارند رایج‌تر است. هرات، بغلان، کندز، ننگرهار و لغمان به کشت برنج، بامیان به معیشت‌های وابسته به کچالو، و منطقهٔ ارغنداب قندهار به انار شناخته می‌شوند. این نمونه‌ها نشان‌دهندهٔ یک خوراک ملی یکسان نیستند. یک وعدهٔ معمول خانواده می‌تواند نان گندمی با شوروا یا خورش باشد. غذاهای برنجی معمولاً هزینهٔ بیشتری دارند و دستورهای محلی وقتی مواد گران یا کمیاب شوند تغییر می‌کنند. بازارها، چایخانه‌ها، رستورانت‌ها و دست‌فروشان، به‌ویژه در شهرها، بیرون از خانه غذا فراهم می‌کنند. قیمت و پاکیزگی میان محل‌ها و فروشندگان تفاوت زیادی دارد و فهرست قیمت معتبر رستورانت‌ها برای سراسر کشور وجود ندارد. چای و شریک‌کردن غذا هم بخشی از مهمان‌نوازی است، اما این رسم تفاوت در توان پرداخت یا دسترسی را از میان نمی‌برد. نظام رسمی غذا شامل وزارت صحت عامه، ادارهٔ غذا و ادویهٔ افغانستان، وزارت زراعت، آبیاری و مالداری و کمیتهٔ ملی کودکس است. هماهنگی و معیارها هنوز در حال رشدند. مصرف‌کنندگان حق دارند غذای سالم، پاک، حلال و با کیفیت مناسب دریافت کنند. غذای وارداتی باید از راه‌های رسمی و دارای جواز وارد شود؛ واردات غیرقانونی ممکن است ضبط یا نابود شود و پیامد قانونی داشته باشد. در خانه یا کارگاه غذایی دست‌ها و آب پاک به کار ببرید، غذای خام و پخته را جدا نگه دارید، غذا را دست‌کم تا 70°C کاملاً بپزید، غذای سرد را زیر 5°C و غذای گرم را بالای 60°C نگه دارید. شیر خام، غذای آماده‌ای که سرد نگه‌داری نشده و خوراک خام ناسالم خطر بیشتری دارند. رهنمودهای غذایی افغانستان خوردن خوراک متنوع از هفت گروه غذایی را پیشنهاد می‌کنند؛ از جمله میوه و سبزی، گوشت کم‌چرب، مرغ، ماهی، تخم‌مرغ و لبنیات. این رهنمودها همچنین محدودکردن شکر زیاد، نوشابه، نمک، چربی و غذای بسیار فرآوری‌شده را پیشنهاد می‌کنند. اگر ممکن باشد، نوزادان در شش ماه نخست فقط شیر مادر بخورند؛ غذای کمکی از شش‌ماهگی آغاز شود و شیردهی تا 24‌ماهگی ادامه یابد. کودکان 6 تا 23 ماهه برای رسیدن به حداقل تنوع غذایی باید هر روز از دست‌کم پنج گروه از هشت گروه غذایی خوراک بگیرند. در سال 2025 برآورد شد که حدود 90% کودکان زیر دو سال در فقر غذایی کودکان زندگی می‌کنند، نزدیک به نیمی در فقر غذایی شدید هستند و حدود 3.5 میلیون کودک خردسال دچار لاغری شدیدند. دسترسی به غذا به درآمد خانواده، فاصله تا بازار، فصل، امنیت و شوک‌هایی که بر واردات، برداشت محصول یا مالداری اثر می‌گذارند وابسته است. تحلیل IPC برآورد کرد که از نوامبر 2025 تا مارچ 2026، 17.4 میلیون نفر با ناامنی حاد غذایی در سطح بحران یا بدتر روبه‌رو بودند؛ برآورد دورهٔ اپریل تا سپتامبر 2026 برابر با 13.8 میلیون نفر بود. کمک غذایی نهادهای ملل متحد، سازمان‌های غیردولتی و همکاران محلی ممکن است غذا، پول نقد، کوپن یا پشتیبانی تغذیه‌ای فراهم کند؛ اما کمک به نیاز، آسیب‌پذیری، شوک‌ها، بودجه و شرایط محلی وابسته است و حق عمومی برای هر فرد ایجاد نمی‌کند. برنامهٔ First Foods Afghanistan برای سال‌های 2025 تا 2028 در نظر دارد از راه غذای کمکی محلی، خانگی و غنی‌شده، تولید محلی و پودرهای ریزمغذی به 1.7 میلیون کودک در هر 34 ولایت برسد. کمک نقدی WFP در جاهایی کارآمد است که بازار فعال باشد و قدرت خرید خانواده‌ها کافی نباشد. برداشت گندم سال 2025 حدود 4.5 میلیون تن برآورد شد، اما نیاز واردات غله برای 2025/26 حدود 3.7 میلیون تن، بیشتر آرد گندم، برآورد شده است. تا نوامبر 2025 قیمت پرچون آرد گندم نسبت به سال پیش بالاتر بود و میان منطقه‌ها، ماه‌ها و فصل‌ها تفاوت چشمگیری داشت. گندم زمستانی معمولاً تا نوامبر کشت می‌شود؛ کشت‌های بهاری و تابستانی بسته به محصول و محل از حدود مارچ یا می آغاز می‌شوند. خشکسالی، بارندگی کم، کاهش آب‌شدن برف، گرما، فشار بر آب زیرزمینی، بیابان‌زایی و هدررفت آب آبیاری بر کشت و مالداری اثر می‌گذارند. شمال، شمال‌غرب و شمال‌شرق به خشکسالی و وضعیت آبیاری حساس‌ترند. بازسازی کانال‌ها، ذخیره‌سازی آب، بندهای کوچک، بذر و آبیاری سازگار با اقلیم، حفاظت از مالداری، تنوع کشت و بهبود نگه‌داری می‌توانند امنیت غذایی را تقویت کنند. ضایعات پس از برداشت هنوز زیاد است؛ یک برآورد سیاستی ضایعات غله پس از برداشت را حدود 15% دانسته است.