دوستی در افغانستان

در دری، واژه‌های دوستی (dosti) برای friendship و دوست (dost) برای friend به کار می‌روند؛ در پشتو، دوستی (dosti) و رفاقت (refāqat) برای friendship و companionship رایج‌اند. پیوند خویشاوندی یا اجتماعی وقتی رابطه داوطلبانه، شخصی و متقابلِ تکرارشونده وجود نداشته باشد، خودبه‌خود دوستی به شمار نمی‌رود. آشنایی‌ها اغلب از طریق خویشاوندان، همسایگی، آموزش، کار، تجارت و گردهمایی‌های مذهبی یا اجتماعی شکل می‌گیرند. تلفن، پیام موبایل و شبکه‌های اجتماعی در صورت دسترسی به اینترنت، دستگاه، پول و دسترسی امن، دیدارهای حضوری را تکمیل می‌کنند. در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۶ درصد جمعیت از اینترنت استفاده می‌کردند؛ قطع شبکه، هزینه‌ها و نداشتن دستگاه، تماس را بیشتر محدود می‌کنند. زنان و دختران به‌دلیل محدودیت در آموزش عالی، کار، آزادی رفت‌وآمد و مشارکت عمومی، به بسیاری از راه‌های ارتباطی دسترسی کمتری دارند. دیدارهای خانوادگی، تماس از طریق گروه‌های زنان و ارتباط از راه دور ممکن است همچنان شدنی باشد، اما به محل، همراهی، نظارت و اجرای قواعد محرم (Mahram-Regeln) بستگی دارد. کودکان و نوجوانان به تماس متناسب با سن، مراقب بزرگسال مورد اعتماد و محافظت در برابر بهره‌کشی نیاز دارند؛ باید از دیدارهای پنهانی و پرخطر پرهیز کرد. بی‌جاشدگی، بازگشت، جدایی خانواده، نداشتن اسناد و فقر می‌توانند دوستی‌های موجود و شبکه‌های حمایتی را مختل کنند. حمایت اجتماعی‌محور، ارتباط با جوامع و میانجی‌گری بشردوستانه ممکن است کمک عملی کنند، اما نهاد دوستی نیستند و در همه ولایت‌ها وجود ندارند. مقام‌های بالفعل، عاملان امنیت محلی، خانوارها و رهبران جامعه بر ممکن‌بودن و ایمنی تماس‌ها اثر می‌گذارند؛ مرجع ویژه‌ای برای دوستی وجود ندارد. دوستی حق یا تکلیف قانونی ویژه‌ای ایجاد نمی‌کند. رضایت، مرزهای شخصی، محرمانگی و پرهیز از اجبار یا بهره‌کشی همچنان اصول محوری‌اند. دوستی هم‌جنس‌گرایانه هویت جنسی مشخصی را ثابت نمی‌کند؛ با این حال، افراد LGBTQI+ به‌ویژه در معرض خطرند و نباید هویت خود را از طریق تماس‌های عمومی یا پیام‌های ناامن آشکار کنند. برای ارتباط دیجیتال باید تا حد ممکن اطلاعات هویتی کمی شریک کرد و از دستگاه‌ها و حساب‌ها محافظت نمود. هویت‌ها باید بررسی شوند و تصویر یا موقعیت فقط با رضایت شریک شود، زیرا افشا، ضبط، باج‌گیری و قطع شبکه ممکن است رخ دهد. افغانستان همچنان محیطی پرخطر با احتمال آدم‌ربایی، خشونت، ایست‌های بازرسی، مهمات منفجرنشده و محدودیت‌های محلی است. بنابراین محل دیدار، همراهی، مسیر و زمان تماس باید با وضعیت امنیتی جاری در ولایت مربوط تطبیق داده شود. در صورت فشار، تهدید، باج‌گیری یا تعقیب، محدودکردن امن تماس از طریق مسدودکردن یا محدودسازی آن ممکن است مناسب باشد. شواهد باید امن نگهداری شوند و در صورت نیاز به سازمان‌های حمایتی، حقوقی یا بشردوستانه مورد اعتماد سپرده شوند. دوستی زمان‌بندی یا هزینه یکسانی ندارد، اما ترانسپورت، استفاده از تلفن، بسته اینترنت، دستگاه‌ها و تدابیر حفاظتی می‌توانند بار عملی ایجاد کنند.