دوستی در افغانستان

در زبان دری برای دوستی واژهٔ دوستی (dosti) و برای دوست واژهٔ دوست (dost) به‌کار می‌رود؛ در زبان پشتو نیز دوستی (dosti) و رفاقت (refāqat) رایج‌اند. پیوند خویشاوندی یا اجتماعی، اگر رابطه‌ای شخصی، داوطلبانه و پیوسته میان دو طرف نباشد، خودبه‌خود دوستی شمرده نمی‌شود. آشنایی‌ها اغلب از راه خویشاوندان، همسایگی، آموزش، کار، تجارت و گردهمایی‌های دینی یا اجتماعی شکل می‌گیرند. تلفن، پیام‌های موبایل و رسانه‌های اجتماعی در صورت دسترسی به اینترنت، دستگاه، پول و امکان استفادهٔ امن، دیدارهای حضوری را تکمیل می‌کنند. در سال 2025 حدود 16 درصد جمعیت از اینترنت استفاده می‌کردند؛ قطع شبکه، هزینه‌ها و کمبود دستگاه نیز تماس را محدودتر می‌کنند. زنان و دختران به‌دلیل محدودیت در آموزش بیشتر، کار، آزادی رفت‌وآمد و مشارکت عمومی، به بسیاری از راه‌های ارتباطی دسترسی کمتری دارند. دیدارهای خانوادگی، تماس از راه گروه‌های زنان و ارتباط از راه دور شاید همچنان ممکن باشند، اما به محل، همراهی، نظارت و اجرای قواعد محرم بستگی دارند. کودکان و نوجوانان به تماس متناسب با سن، مراقبت‌کنندهٔ بزرگسالِ مورد اعتماد و حمایت در برابر بهره‌کشی نیاز دارند؛ باید از دیدارهای پنهانی و پرخطر پرهیز شود. بی‌جاشدن، بازگشت، جدایی خانواده، نداشتن اسناد و فقر می‌توانند دوستی‌ها و شبکه‌های حمایتی موجود را مختل کنند. حمایت مبتنی بر جامعه، ارتباط با جوامع و میانجی‌گری بشردوستانه ممکن است کمک عملی فراهم کنند، اما نهادی برای دوستی نیستند و در همهٔ ولایت‌ها در دسترس نیستند. مقام‌های بالفعل، بازیگران امنیتی محلی، خانواده‌ها و رهبران جامعه بر امکان و امنیت تماس‌ها اثر می‌گذارند؛ مرجع ویژه‌ای برای دوستی وجود ندارد. دوستی حق یا وظیفهٔ حقوقی ویژه‌ای ایجاد نمی‌کند. رضایت، مرزهای شخصی، محرمانگی و پرهیز از اجبار یا بهره‌کشی همچنان اصل‌های اساسی‌اند. دوستی میان هم‌جنس‌ها به‌تنهایی هویت جنسی مشخصی را ثابت نمی‌کند؛ با این حال، افراد LGBTQI+ به‌ویژه در معرض خطرند و نباید هویت خود را در تماس‌های عمومی یا پیام‌های ناامن آشکار کنند. در تماس دیجیتالی باید تا جای ممکن اطلاعات شناسایی کمتری به‌اشتراک گذاشت و از دستگاه‌ها و حساب‌ها محافظت کرد. هویت افراد را بررسی کنید و تصویر یا موقعیت مکانی را فقط با رضایت شریک سازید، چون افشا، ضبط دستگاه، باج‌گیری و قطع شبکه ممکن‌اند. افغانستان همچنان محیطی پرخطر است و احتمال آدم‌ربایی، خشونت، چک‌پوینت، مهمات منفجرنشده و محدودیت‌های محلی وجود دارد. بنابراین محل دیدار، همراهی، مسیر و زمان تماس را با وضعیت امنیتی جاری در ولایت مربوط سازگار کنید. هنگام فشار، تهدید، باج‌گیری یا تعقیب، محدودکردن امن تماس یا مسدودکردن آن شاید مناسب باشد. شواهد را در جای امن نگه دارید و در صورت نیاز به سازمان مورد اعتمادِ حمایتی، حقوقی یا بشردوستانه بسپارید. دوستی هزینه یا مهلت یکسانی ندارد، اما ترانسپورت، استفاده از تلفن، بستهٔ اینترنت، دستگاه‌ها و تدابیر حفاظتی می‌توانند بار عملی ایجاد کنند.